भारतले पाकिस्तानी सेनामाथि विजय प्राप्त गरेपछि भएकाे थियाे बंगलादेशको जन्म

काठमाडौं । आज भारत, पाकिस्तान र बंगलादेशको इतिहासमा महत्वपूर्ण दिन हो। बंगलादेश, जुन कुनै समय पूर्वी पाकिस्तानको रूपमा पाकिस्तानको हिस्सा थियो, १६ डिसेम्बर १९७१ मा एक स्वतन्त्र राष्ट्रको रूपमा जन्मिएको थियो।

पाकिस्तानी सेनामाथि भारतको विजय र बंगलादेशको गठनको कारणले गर्दा हरेक वर्ष १६ डिसेम्बरलाई यो दिन भारत र बंगलादेशमा विजय दिवसको रूपमा मनाइन्छ।

बंगलादेश निर्माणमा भारतको महत्वपूर्ण भूमिका थियो । वास्तवमा पाकिस्तानी सेनाको बंगलादेशी (तत्कालीन पूर्वी पाकिस्तान) जनतामाथिको अत्याचारका कारण मात्रै भारत यस युद्धमा हामफाल्न बाध्य भएको थियो । 

भारतको प्रतिरोधका कारण पाकिस्तान र भारतबीच तनाव बढ्यो र अन्ततः भारतीय सेनाको कारबाहीका अगाडि पाकिस्तान निराश भयो र १६ डिसेम्बर १९७१ मा इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो आत्मसमर्पण गर्दै पाकिस्तानका ९३ हजार सैनिकले भारतसामु घुँडा टेकेका थिए ।

यो विवादको सुरुवात सन् १९४७ मा भारतबाट पाकिस्तान र पूर्वी पाकिस्तान बनेदेखि नै पूर्वी पाकिस्तानका जनताले आफूलाई न्याय नपाएको गुनासो गर्दै आएका थिए । पाकिस्तानी शासकहरूले आफूमाथि गरेको भेदभावको विरुद्धमा पूर्वी पाकिस्तानका जनतामा फैलिएको आक्रोशले विस्तारै उग्र विरोधको रूप लियो।

२५ मार्च १९७१ मा पाकिस्तानका सैन्य तानाशाह जनरल याहिया खानले पूर्वी पाकिस्तानका जनताको विरोधलाई सैन्य बलबाट कुचल्ने आदेश दिए । पूर्वी पाकिस्तानमा बढ्दो यो हलचलपछि भारतमाथि पनि दबाब बढेको छ । 

नोभेम्बरसम्ममा बंगलादेशलाई लिएर भारत र पाकिस्तानबीच तनाव उत्कर्षमा पुगेको थियो । ३ डिसेम्बर १९७१ मा तत्कालीन प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धी कलकत्तामा जनसभा गरिरहेकी थिइन् । 

त्यसपछि ठीक ५ः४० बजे पाकिस्तानी वायुसेनाका सेबर जेट र लडाकु विमानहरूले भारतीय हवाई सीमा नाघेर पठानकोट, श्रीनगर, अमृतसर, जोधपुर र आगराका सैन्य अखडाहरूमा बम खसाले। त्यसलगत्तै भारतीय सेनाले पनि जवाफी कारबाही गरेको थियो ।

१४ डिसेम्बर, भारतीय सेनाले ढाकाको गभर्नमेन्ट हाउसमा राति ११ बजे बैठक हुन लागेको थाहा पाए। भारतीय सेनाले बैठकको समयमा नै सरकारी भवनमा बम प्रहार गर्ने निर्णय गरेको थियो । भारतीय वायुसेनाको मिग–२१ विमानले भवनको छाना उडाएको थियो । 

उक्त बैठकमा तत्कालीन पूर्वी पाकिस्तान (अहिले बंगलादेश)का सेना प्रमुख जनरल नियाजी पनि उपस्थित थिए, जो उक्त हमलाबाट बच्न सफल भएका थिए। भारतीय वायुसेनाको आक्रमणपछि पाकिस्तानी सेना पूर्णरुपमा घुँडा टेक्यो ।

त्यसको दुई दिनपछि १६ डिसेम्बर १९७१ को साँझ ५ बजे जनरल नियाजीले ९३ हजार पाकिस्तानी सैनिकसहित भारतीय सेनासमक्ष आत्मसमर्पण गरे । उसले आफ्नो ब्याज फुकाल्यो र रिभल्भर तल राख्यो। 

त्यही बेला जनरल साम मानेकशाले प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धीलाई फोन गरेर बंगलादेशमाथि विजयको खबर सुनाए । यसपछि इन्दिरा गान्धीले घोषणा गरे(ढाका अब एक स्वतन्त्र देशको स्वतन्त्र राजधानी हो।

दिल्लीमा निर्भयामाथि सामूहिक बलात्कार भएको थियो

सन् २०१२ डिसेम्बर १६ को रात दिल्लीमा चलिरहेको बसमा एक प्यारामेडिकल छात्रालाई ६ जनाले सामूहिक बलात्कार गरेका थिए । यस घटनाको क्रूरताका कारण डिसेम्बर २९ मा सिंगापुरमा उपचारका क्रममा निर्भयाको मृत्यु भएको थियो । 

यस दुखद घटनाको ९ महिनापछि सेप्टेम्बर २०१३ मा तल्लो अदालतले ५ दोषी राम सिंह, पवन, अक्षय, विनय र मुकेशलाई मृत्युदण्डको सजाय सुनाएको थियो।

मुद्दाको सुनुवाइका क्रममा मुख्य अभियुक्त राम सिंहले तिहाड जेलमा झुण्डिएर आत्महत्या गरेका थिए । अर्का नाबालिग अभियुक्त भएको कारण ३ वर्षमा सुधार गृहबाट छुटेका थिए । बाँकी ४ आरोपी पवन, अक्षय, विनय र मुकेशलाई २० मार्च २०२० मा दिल्लीको तिहाड जेलमा फाँसी दिइएको थियो।

भारत र विश्वमा १६ डिसेम्बरका महत्त्वपूर्ण घटनाहरू निम्नानुसार छन्ः

२००९ : फिल्म निर्माणलाई नयाँ उचाइमा लैजाने, जेम्स क्यामरुनले विज्ञान कथा फिल्म अवतार निर्माण गरे। फिल्मले विश्वभर २।७ बिलियन डलर कमाएको थियो।

१९८५ : देशको पहिलो फास्ट ब्रीडर आणविक रिएक्टरले कल्पक्कममा काम गर्न थाल्यो।

१९६० : अमेरिकाको न्युयोर्क शहरमा दुईवटा विमान ठोक्किँदा १३६ जनाको मृत्यु भयो।

१९५१ : सालार जंग संग्रहालय हैदराबाद मा स्थापित भएको थियो।

१९४५ : जापानका दुई पटक प्रधानमन्त्री फुमिमारो कानोइले युद्ध अपराधको सामना गर्नुको सट्टा आत्महत्या गरे।

१९२० : चीनको कान्सु प्रान्तमा गएको भीषण भूकम्पमा परी एक लाखभन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो।

१७३३ : अमेरिकामा ब्रिटिशहरू विरुद्धको युद्ध सुरु भयो, जसलाई बोस्टन टी(पार्टी भनिन्छ।

१६३१ : इटालीको माउन्ट भिसुभियसको ज्वालामुखी विष्फोटबाट छवटा गाउँहरू ध्वस्त भएका थिए, जसमा चार हजार भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो। 

एजेन्सीकाे सहयाेगमा