सल्यानमा मिचाहा वनस्पति विस्थापन र व्यवस्थापन अभियान

सल्यान । वन तथा खेतियोग्य जमिनमा मिचाहा प्रजातिका वनस्पति तीव्र रूपमा फैलिन थालेपछि सल्यानमा यसको विस्थापन र व्यवस्थापन अभियान थालिएको छ ।

वनस्पति अनुसन्धान केन्द्र सल्यान, जिल्ला प्रशासन कार्यालय र जिल्ला वन कार्यालयको संयोजनमा जिल्लाका विभिन्न क्षेत्रमा फैलिएका मिचाहा वनस्पतिको नियन्त्रण अभियान सुरु गरिएको हो ।

अनुसन्धान केन्द्रका अनुसार सल्यानमा काँडे वनमारा, कालो वनमारा, सेतो वनमारा, सेतो गन्धे झार, निलो गन्धे झार, पटपटे, पाति झारलगायत दर्जन बढी मिचाहा प्रजातिका वनस्पति पाइएको छ । तीमध्ये धेरै विगतका वर्षहरूमा देखिएका थिएनन्, तर पछिल्ला केही दशकयता ती वनस्पतिले ठूलो भूभाग ओगटिसकेको अनुसन्धान केन्द्रका प्रमुख डा. मित्र पाठकले जानकारी दिनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “जैविक विविधताको नाश गर्ने मुख्य कारणमध्ये एक मिचाहा प्रजाति पनि हो । यसले रैथाने वनस्पतिलाई विस्थापन गर्ने वा त्यसैलाई नष्ट गर्ने प्रभाव पारिरहेको छ ।”

मिचाहा वनस्पति किसानका खेतबारीदेखि घरआँगन र जंगलसम्म फैलिएको छ । यसले माटोको उर्वराशक्ति कम गर्नुका साथै स्थानीय उत्पादन घटाएको छ । कपुरकोट गाउँपालिका–३ मुलपानीकी किसान मिना कुमारी बुढाथोकीले मिचाहा वनस्पतिकै कारण तरकारी उत्पादन घटेको अनुभव सुनाउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “वस्तुभाउले पनि नखाने यो झार खेतबारीमा फैलँदा उत्पादन कम भएको छ । घाँससमेत हराउँदै गएको छ । पाँच–छ वर्षयता मात्र यसले निकै क्षति पुर्‍याएको छ ।”

मिचाहा प्रजातिको फैलावटले पारिस्थितिकीय प्रणाली र खाद्यचक्रमा प्रत्यक्ष असर गरेको कपुरकोट गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत दिनेश पौडेलले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार, यसले रैथाने र लाभदायी प्रजातिलाई लोप हुने अवस्थामा पुर्‍याएको छ । गाउँपालिकाले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ लाई “हरित वर्ष” घोषणा गरी मिचाहा वनस्पतिको स्थानमा बहुउपयोगी प्रजाति रोप्ने कार्यक्रम सुरु गरिएको छ ।

त्यस्तै, प्रमुख जिल्ला अधिकारी नेत्रप्रसाद सुवेदीले मिचाहा वनस्पतिले कृषि मात्र नभई वातावरणलाई नै असर पारेको भन्दै नियन्त्रण अभियान सुरु गरिएको जानकारी दिनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “कतिपय वनस्पतिलाई जैविक मल बनाउन सकिन्छ भने केहीलाई विस्थापन नै गर्नुपर्छ । विस्थापन गरिएका स्थानमा जडीबुटी तथा फलफूलका बिरुवा रोप्ने कार्य पनि अघि बढाइएको छ ।”