मध्यपहाडी राजमार्गकाे भौतिक प्रगति ८२ प्रतिशत

काठमाडौं । मुलुकका मध्यपहाडी जिल्लालाई पूर्व–पश्चिम यातायात सञ्जालमा जोड्दै आर्थिक, पर्यटन, शिक्षा र समग्र विकासलाई सुदृढ गर्ने लक्ष्यसहित निर्माण भइरहेको पुष्पलाल (मध्यपहाडी) राजमार्गको करिब तीन चौथाइ काम सकिएको छ ।

सडक विभागका अनुसार पूर्वमा पाँचथरको चिवाभन्ज्याङ (नेपाल–भारत सिमाना) देखि पश्चिममा बैतडीको झुलाघाट (महाकाली) सम्म विस्तार हुने यो राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाको भौतिक प्रगति ८२ प्रतिशत र वित्तीय प्रगति ८३.२३ प्रतिशत पुगेको  छ ।

सहायक प्रवक्ता ई. शुभाञ्जन दाहालका अनुसार राजमार्गको एक चौथाइभन्दा कम काम मात्र बाँकी छ । महेन्द्र राजमार्ग र हुलाकी राजमार्गपछि मुलुकलाई पूर्व–पश्चिम जोड्ने यो तेस्रो विकल्पीय राजमार्ग हो । २६ जिल्लाका २१५ बस्तीलाई जोड्ने यो मार्गबाट करिब एक करोड जनसंख्या प्रत्यक्ष लाभान्वित हुने अपेक्षा छ ।

राजमार्ग सञ्चालनपछि क्षेत्रको आर्थिक–सामाजिक विकासमा प्रभावकारी प्रगति हुने, बसाइँसराइ न्यून हुने र वातावरणीय सन्तुलन कायम रहने दाबी विभागको  छ ।

कुल १,८७९ किलोमिटरमध्ये १,५१० किलोमिटर कालोपत्र

दाहालका अनुसार कुल १ हजार ८७९ किलोमिटर लम्बाइको राजमार्गमध्ये १ हजार ५१०.८६ किलोमिटर कालोपत्र भइसकेको छ । २६१.१४ किलोमिटर खण्ड निर्माणाधीन छन् भने १०७ किलोमिटरमा ठेक्का प्रक्रियासमेत बाँकी छ ।

पुल संरचनामा आवश्यक १३७ पुलमध्ये १११ वटा बनिसकेका छन् । २४ पुल निर्माणाधीन छन् भने पहिरोले बगाएका पुलसहित १५ पुलमा ठेक्का प्रक्रिया हुन बाँकी छ ।

आयोजनाको कुल लागत ८४ अर्ब ३३ करोड रुपैयाँ रहेकामा हालसम्म ६५ अर्ब ९७ करोड खर्च भइसकेको विभागले जनाएको छ । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ३ अर्ब ५९ करोड रुपैयाँ विनियोजन छ ।

सूचना महामार्ग र आधुनिक सहर विकास

दाहालका अनुसार राजमार्गलाई द्रुत सञ्चारका लागि ‘सूचना महामार्ग’को रूपमा पनि विकास गर्ने तयारी छ । साथै पाँचथरको फिदिम, तेह्रथुमको वसन्तपुर, सिन्धुलीको खुर्कोट, धादिङको बैरेनी, तनहुँको डुम्रे, बागलुङको बुर्तीबाङ, रुकुमको चौरजहारी, दैलेखको राकम कर्णाली, अछामको साँफेबगर र बैतडीको पाटन गरी १० स्थानमा आधुनिक सहर निर्माणको योजना अघि बढाइएको छ ।

रेखाङ्कन र कार्यान्वयन

राष्ट्रिय यातायात नीति २०५८ मा पूर्व–पश्चिम राजमार्गको विकल्पका रूपमा मध्यपहाड हुँदै सडक निर्माण गर्ने सोच अनुसार २०६४/६५ मा परियोजना सुरु भएको हो । मन्त्रिपरिषद्को २०६५ फागुन २६ को निर्णयबाट रेखाङ्कन स्वीकृत भएको थियो ।

आर्थिक वर्ष २०६७/६८ देखि पूर्व (७२१ किमी) र पश्चिम (१,१५८ किमी) गरी दुई खण्डमा निर्माण थालिएको यो परियोजना २०७५/७६ देखि पुष्पलाल (मध्यपहाडी) राजमार्ग आयोजना निर्देशनालय अन्तर्गत पाँच योजना कार्यालयमार्फत सञ्चालन हुँदै आएको छ ।

रुख कटानीको जटिलता, निर्माण सामग्री अभाव, विद्युत्, खानेपानी तथा अन्य युटिलिटी संरचनाको स्थानान्तरण, मुआब्जा/क्षतिपूर्ति विवाद, सडक सीमा विवाद र निर्माण व्यवसायीको लापरबाही मुख्य चुनौती रहेको विभागले जनाएको छ ।