ढेबुवा–तीनखण्डे जोड्ने पुलको अभावले सिर्जना गरेको चुनौती, सुनकोशी पार गर्ने बालबालिकाको जोखिमपूर्ण यात्रा

ओखलढुंगा । ओखलढुंगाको ढेबुवा, बिहान ५ बजे। सुनकोशी नदी किनारमा स–साना विद्यार्थीहरू भेला हुन्छन्। उनीहरूको विद्यालयको बाटो मात्र १० मिनेटको दूरीमा भए पनि, बाढीले बगाएको झोलुङ्गे पुलले गर्दा उनीहरूलाई दैनिक रबरबोट चढेर छिमेकी जिल्ला सिन्धुलीको विद्यालय पुग्न बाध्य बनाएको छ।

ओखलढुंगाको सुनकोशी गाउँपालिका–१ र सिन्धुलीको फिक्कल गाउँपालिका–६ जोड्ने पुल गत वर्षको असोजमा आएको बाढीले बगाएपछि २६ जना विद्यार्थीले जोखिम मोल्दै सुनकोशी पार गर्न थालेका हुन्।

अस्थायी व्यवस्था, दीर्घकालीन समस्या

ढेबुवा र जेरुङघाटका विद्यार्थीहरू छिमेकी जिल्लाका रत्न गङ्गा मावि र आधारभूत विद्यालय राईगाउँ तीनखण्डेमा पढ्न जान्छन्। पुल बग्दा लामो समय उनीहरू पढाइबाट वञ्चित भएका थिए। केही समयअघि गृहमन्त्रालयको पहलमा बोट ल्याएर फिक्कल गाउँपालिकाले सञ्चालन गरेको भए पनि यो अस्थायी र जोखिमपूर्ण व्यवस्था हो।

रत्न गङ्गा माविका विव्यस अध्यक्ष रोशन भण्डारी भन्छन्, “बोट संचालनले विद्यार्थीलाई विद्यालय त ल्याउँछ, तर स्थायी समाधान भनेको मात्र ढेबुवा र तीनखण्डे जोड्ने पुल निर्माण हो। हामी निरन्तर माग गरिरहेका छौँ।”

स्थानीय प्रशासन र समन्वयको चुनौती

विद्यार्थीको समस्यामा स्थानीय प्रतिनिधिहरूको पहल नहुँदा जोखिम अझ बढेको छ। भण्डारीका अनुसार, सांसद रामहरि खतिवडा र सुनकोशी गाउँपालिकाका अध्यक्ष कमल तामाङसँग समन्वय खोज्दा ध्यान दिइएको थिएन। त्यसैले गृहमन्त्रालयबाट रबरबोट ल्याएर फिक्कल गाउँपालिकाको व्यवस्थापनमा सञ्चालन गरिएको हो।

शैक्षिक र सामाजिक असर

सुनकोशी पार गर्ने प्रक्रिया जोखिमपूर्ण भएकाले बिहान ५ बजे बालबालिका भेला हुन्छन्। बालकक्षादेखि १२ कक्षासम्मका विद्यार्थीहरूलाई उमेर अनुसार पालैपालो बोटमा राखेर, अनुशासन र सुरक्षा सुनिश्चित गरेर विद्यालय पठाइन्छ।

फिक्कल गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष राजु बराल भन्छन्, “रबरबोट सञ्चालनले छिमेकी जिल्लाका विद्यार्थीलाई विद्यालय जाने अवसर दिएको छ। हामी तीनखण्डेमा पुल निर्माणको पहल गरिरहेका छौँ, तर सरकार परिवर्तनपछि योजना अलपत्र छ।”

समुदाय र अभिभावकको चुनौती

बालबालिका नदी पार गराएपछि अभिभावकहरू नदी किनारमै पिरमा बस्न बाध्य छन्। जेरुङघाटकी चन्द्रकुमारी माझी भन्छिन्, “नानीबाबुलाई खोलामा हेलाएर टुलुटुलु हेर्नुपर्छ। आधा भाग पार गरेपछि ढुक्क हुन्छौं, तर बेलुका फर्किँदा उस्तै पिरलो हुन्छ। बोट ठोकिँदा डराएर चिच्याउँछन्। यो अवस्था अत्यन्त जोखिमपूर्ण छ।”

सुनकोशी नदी पार नगर्दा स्थानीय नागरिकको दैनिकी पनि प्रभावित हुन्छ। घरायसी सामान किन्न डेढ घण्टा पैदल हिँडेर घुर्मी पुग्नुपर्दछ। दुर्गम क्षेत्रको जीवनसङ्गत समस्या र बालबालिकाको शिक्षा दुवै प्रभावित छन्।

दीर्घकालीन समाधान आवश्यक

सुनकोशी पार गर्ने बोट व्यवस्था अस्थायी भए पनि स्थानीय प्रशासनले तालिमप्राप्त कर्मचारी राखेर सुरक्षा सुनिश्चित गरेको छ। तर वर्षायाममा बाढीको खतरा अझ बढ्छ।

फिक्कल र सुनकोशी गाउँपालिकाले पुल निर्माणको पहल गरिरहेको भए पनि सरकार परिवर्तनपछि योजना ओझेलमा परेको छ। स्थानीयवासी, अभिभावक र विद्यालय प्रशासन दिगो, सुरक्षित र स्थायी पुल निर्माणको मागमा जोड दिएका छन्।

सुनकोशी पार गर्ने बालबालिकाको यात्रा केवल शैक्षिक चुनौती होइन। यो स्थानीय प्रशासन, विकास योजना र समाजिक संवेदनशीलताबीचको असंतुलनको प्रतिविम्ब हो। स्थायी पुल निर्माणले मात्र बालबालिकालाई शिक्षा पहुँच सुनिश्चित गर्न सक्छ र दुर्गम क्षेत्रका जीवनलाई सरल बनाउनेछ।