खुलामञ्च अब वडा २७ को जिम्मामा : व्यवस्थापनमा कडाइ, दुरुपयोगमा रोक

काठमाडौं । काठमाडौं महानगरपालिकाले ऐतिहासिक खुलामञ्च को संरक्षण र व्यवस्थापनलाई थप प्रभावकारी बनाउने निर्णय गरेको छ। महानगरको राजस्व समितिको बैठकले अब खुलामञ्चको सम्पूर्ण प्रयोग, अनुमति र व्यवस्थापनको जिम्मेवारी वडा नम्बर २७ लाई दिने निर्णय गरेको हो।

यसअघि प्रशासन विभाग र महानगर प्रहरीको समन्वयमा सञ्चालन हुँदै आएको मञ्च अब प्रत्यक्ष रूपमा स्थानीय वडाको मातहतमा रहनेछ। बैठकमा महानगरका प्रवक्ता नवीन मानन्धर र प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सरोज गुरागाईंसमेत उपस्थित थिए।

अनुमति अब वडाबाटै

अब खुलामञ्चमा कुनै पनि कार्यक्रम गर्नुअघि आयोजकले वडा २७ बाट अनुमति लिनुपर्नेछ। अनुमति दिँदा निश्चित सर्त र मापदण्ड पालना गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ। यससँगै मञ्चको दैनिक रेखदेख तथा व्यवस्थापन वडास्तरबाटै हुने भएको छ।

२५ हजार धरौटी र सिफ्ट प्रणाली

कार्यक्रम गर्न चाहने संघसंस्था वा राजनीतिक दलले २५ हजार रुपैयाँ धरौटी अनिवार्य रूपमा जम्मा गर्नुपर्नेछ। समयलाई दुई सिफ्टमा विभाजन गरिएको  छ ।  बिहान ८ बजेदेखि दिउँसो २ बजेसम्म एक  सिफ्ट र दिउँसो २ बजेदेखि साँझ ८ बजेसम्म अर्काे सिफ्ट ।

प्रत्येक सिफ्टका लागि ५ हजार रुपैयाँ शुल्क तिर्नुपर्नेछ । कार्यक्रममा भौतिक क्षति भएमा धरौटीबाट कट्टा गरिनेछ, नपुगे थप असुल गरिने महानगरको नीति छ।

विज्ञापन, पार्किङ र व्यापारमा पूर्ण रोक

खुलामञ्चको मौलिकता जोगाउन कडा बन्देज लगाइएको छ। आयोजकले आफ्नो परिचयबाहेक अन्य कुनै विज्ञापन सामग्री राख्न पाउने छैनन्। टिकट बिक्री गरेर गरिने व्यावसायिक कार्यक्रम पूर्ण रूपमा निषेध गरिएको छ।

मञ्चभित्र सवारी साधन लैजान, पार्किङ गर्न, खाल्डो खन्न, हरियाली नास गर्न पूर्ण प्रतिबन्ध छ। धुम्रपान र मदिराजन्य पदार्थको बिक्री तथा सेवनसमेत निषेध गरिएको छ। उल्लंघन गरे आर्थिक ऐनअनुसार कारबाही हुने चेतावनी दिइएको छ।

वातावरणमैत्री संरचना र पूर्वाधार

करिब २३ हजार वर्गमिटर क्षेत्रमा फैलिएको खुलामञ्च वरिपरि चार मिटर चौडा पैदलमार्ग निर्माण गरिएको छ। पुराना हेक्जागोनल ब्लक पुनः प्रयोग गरिएको छ। २१ वटा आधुनिक बत्ती जडान गरिएका छन्, जसमा डे–नाइट सेन्सर प्रणाली रहेको छ।

पानी जम्न नदिन ग्रेडिङ र लेभलिङ गरिएको छ भने वर्षाको पानी पुनर्भरणका लागि ६ वटा रिचार्ज पिट निर्माण गरिएको छ।

आन्दोलनको साक्षी खुलामञ्च

खुलामञ्च नेपाली राजनीतिक इतिहासको साक्षी स्थल हो। २०३६ सालको जनमत संग्रहको सन्दर्भमा बीपी कोइराला ले यहीँ विशाल सभालाई सम्बोधन गरेका थिए।

२०४६ सालको जनआन्दोलनमा गणेशमान सिंह, कृष्णप्रसाद भट्टराई र गिरिजाप्रसाद कोइराला जस्ता नेताहरूले यहीँबाट नागरिकलाई सम्बोधन गरेका थिए। २०६२/६३ को दोस्रो जनआन्दोलनमा पनि यो स्थल निर्णायक बन्यो।

तर पछिल्लो दशक खुलामञ्चका लागि कष्टकर रह्यो। अस्थायी बसपार्क, निर्माण सामग्री भण्डारण र व्यावसायिक सटर निर्माणले यसको ऐतिहासिक स्वरूपमा धक्का पुगेको थियो।

अब महानगरको नयाँ निर्णयसँगै खुलामञ्च पुनः आफ्नो मूल पहिचानमा फर्किने अपेक्षा गरिएको छ । एक खुला, स्वच्छ र ऐतिहासिक जनमञ्चका रूपमा।