चीन उत्तर कोरियासँग किन ‘प्रेम’ गर्छ ?

एजेन्सी । डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनको भनाइअनुसार उत्तर कोरियालाई अधिनमा लिनका लागि सबै विकल्प खुल्ला छ । यसमा सैन्य कारबाहीका साथै चीनमाथि दवावको रणनीति पनि सामेल छ । के ट्रम्पको कुनै रणनीति उत्तर कोरियाको विरुद्धमा काम गरिरहेको छ ? उत्तर कोरियाको सबैभन्दा ठूलो सहयोगी चीनको भनाई पनि ऊ परमाणु कार्यक्रमबाट एक कदम पछाडि हटोस् भन्ने छ । यी सबैका बाबजुद उत्तर कोरिया रोकिने नामै लिँदैन । यस्तो अवस्थामा उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनलाई कसरी रोक्न सकिन्छ ? हालसालै उत्तर कोरियाको विरुद्ध संयुक्त राष्ट्रसंघले कैयौं आर्थिक प्रतिबन्ध लगाएको थियो । यस प्रतिबन्धमा चीनले पनि समर्थन गरेको थियो । यद्यपि उत्तर कोरियालाई लिएर चीनसँग ट्रम्पको गुनासो सकिएको छैन । यो मामिलामा ट्रम्पले कयौं पटक चीनलाई ट्वीटरमार्फत गुनासो गरिसकेका छन् । उत्तर कोरिया र चीनबीच आयात निर्यात अझै पनि जारी नै छ । चीनले समस्या समाधान गर्छ भन्ने ट्रम्पलाई किन लाग्छ ? ट्रम्पलाई लाग्छ कि चीनको सहयोगमार्फत सजिलै उत्तर कोरिया समस्याको समाधान गर्न सकिन्छ । अमेरिकी राष्ट्रपतिले यसलाई लिएर ट्वीट पनि गरेका थिए । अखिर ट्रम्पलाई चीनसँग यस्तो किन लाग्छ ? बीबीसीका बेइजिङ सम्वाददाताको भनाइ छ कि चीन र दक्षिण कोरियाबीच सम्बन्ध खराब हुनु नै उत्तर कोरियासँग नजिक हुनुको मुख्य कारण हो । दोस्रो तर्फ दक्षिण कोरिया र अमेरिकाको बीच गहिरो सम्बन्ध छ । ट्रम्पले भन्दैमा चीनले उत्तर कोरिया बारेको आफ्नो नीतिमा फेरबदल गर्नेछैन । चीन आफूलाई बैचारिक स्तरमा उक दलीय राज्यका रुप्मा असुरक्षित महसुस गर्छ । यदी उत्तर कोरियामा सत्ता परिवर्तन भयो भने त्यसको असर चीनमा पनि पर्न जान्छ । चीन चाहँदैन कि उसको देशमा सत्ताको विरुद्ध जनता आवाज उठाउन् । चीन उत्तर कोरियामा किम जोन उङलाई समर्थन गर्छ । चीन र उत्तर कोरियाबीचको सम्बन्ध चीन र उत्तर कोरियाले १९६१ मा पारस्पारिक सहयोग सन्धिमा हस्ताक्षर गरेका थिए । यस सन्धिमा यदि दुई देशमध्ये कुनै पनि देशमाथि हमला भयो भने एक दोस्रोको तत्काल मद्दत गर्ने उल्लेख छ । यसमा सैन्य सहयोग पनि उल्लेख छ । यस सन्धिमा दुवै देश शान्ति सुरक्षाको विषयमा सतर्क रहने विषय पनि उल्लखे छ । केही चिनियाँ विशेषज्ञ परमाणु कार्यक्रमका विषयमा उत्तर कोरियासँग भएको सन्धिलाई चीनले मानिरहन नहुने बताउँछन् । तर, चीन कोरियाली प्रायद्विपमा उत्तर कोरियालाई आफ्नो हातबाट फुत्किन दिन चाहँदैन । चीन कोरियाली प्रायद्विपमा अरुको प्रभुत्व नबढोस् भन्ने चाहन्छ । दक्षिण कोरियासँग चीनको कुटनीतिक सम्बन्ध २५ वर्षभन्दा बढी छ । तर, सुरक्षाको विषयमा दुई देशबीच पर्याप्त दूरी रहेको छ । यदी कोरियाली प्रायद्विपमा परमाणु युद्ध भयो भने चीनको लागि पनि खतरनाक हुनेछ । यदी चीन एशियाको नेतृत्व गर्न चाहन्छ भने ऊ उत्तर कोरियालाई बेलगाम छोड्न सक्दैन । उत्तर कोरियामा चिनियाँ कम्पनीले \'आर्म्स प्रोग्राम\'को आपूर्ति गर्दै आएको छ । यस्तो स्थितिमा चीनले चाह्यो भने उत्तर कोरियालाई लगाममा कस्न सक्छ । चीन अहिलेसम्म उत्तर कोरियाको हरेक कदममा यही भन्दै आइरहेको छ कि उसले धैर्य र शान्तिसँग काम गरोस् । यदी चीनले लगाम कस्न चाह्यो भने उत्तर कोरियाबाट तेल निर्यात रोक्न सक्छ र विदेशी मुद्रा सम्झौता पनि रद्द गर्न सक्छ । चीनका सरकारी अधिकारी उत्तर कोरियामाथि चीन यथास्थितिको पक्षमा रहनुपर्ने बताउँछन् । यसका थुप्रै कारणहरु छन् । यदी किम जोङ उनको शाषन खत्तम भयो भने लाखौं उत्तर कोरियाली नागरिक सीमा पार गरेर चीन आउँछन् । यदी यस्तो भयो भने चीनमाथि आर्थिक बोझ बढ्न जान्छ र अव्यवस्था पैदा हुन्छ । एक सोच यस्तो पनि छ कि किम जोङ उनको शाषन सकियो भने कोरियाको एकीकरण हुन सक्छ र यो चीनको हितमा हुनेछैन, किनकी एकीकृत कोरिया अमेरिकाको पक्षमा जानेछ । बीबीसी