Khabar Dabali १८ मंसिर २०७९ आईतवार | 4th December, 2022 Sun

संविधानमा आफै हस्ताक्षर गर्ने अनि आफु अनुकुल फैसला नभए निर्दलीय व्याख्या भयो भन्न मिल्छ ? - बिडारी

Golden Oak
राम नारायण बिडारी

संविधानको अन्तिम व्याख्या सर्वोच्च अदालतले गर्छ भनेर संविधानमै उल्लेख छ । त्यसमा केपी ओलीको हस्ताक्षर छ कि छैन ? संविधानको व्याख्या उनीहरुले गर्ने हो कि सर्वोच्च अदालतले गर्ने हो ? आफैले बनाएको संविधानमा त्यस्तो किन लेखेको ?

सर्वोच्चको फैसलाले मुलुकलाई निर्दलीयतातर्फ धकेल्यो भन्नु व्यर्थको वाइयात कुरा हो । घाइते बाघ एकछिन छट्पटिए जस्तै आफुले खाइपाइ आएको सत्ता छोड्नु परेको पीडा र आक्रोस मात्र हो ।  संविधानको धारा ७६(५) कुनै निर्दलीय धारा होइन । यो उपधारा ५ बमोजिमको सांसदहरुको विषेशाधिकार हो । संसद विघठनको दुर्घटना रोक्ने कुरा हो । संसदलाई पूर्णकालका लागि सञ्चालन गर्न दिनका निम्ति विधायीकाहरुले संविधानसभामा छलफल गरेर राखिएको हो । यो धारामा सांसदहरु स्वतन्त्र हुन्छन् । यसमा सांसदले मत जता हाले पनि दल आआफ्नै हुन्छ ।

संविधानको धारा ७६(५) बाहेक अन्य उपधारामा लागू हुँदैन । प्रधानमन्त्री नियुक्तिमा जहिल्यैपनि उपधारा ५ लागू हुँदैन, यो विरलै लागु हुने धारा हो । यसमा तत्कालिन प्रधानमन्त्री र राष्ट्रपतिले संसद विघटन गरेर संविधान क्षतविक्षत गर्ने उदेश्य राखेको हुनाले यस्तो अवस्था आएको हो । सामान्यतया उपधारा ५ लागू नै हुँदैन ।  निर्वाचनको परिणाम आएपछि तीन तहको प्रधानमन्त्री नियुक्त हुन नसकेमात्र यो धारा लागू हुने हो । उपधारा ५ अहिलेको जस्तो वेमानी, गँञ्जागोल तरिकाबाट आउँदैन सरलरुपमा आउँछ । 

संसदमा विश्वास प्राप्त सदस्यले बहुमत सिद्ध गर्न सक्ने आधार, उसले पेश गरेको नामावली विश्वसनीय भएको अवस्थामा यो सामान्य हो । अदालतको फैसलालाई लिएर निर्दलीयता भयो भन्नु राजनीतिक वेइमानी बाहेक अरु केही होइन । संविधानको अन्तिम व्याख्या सर्वोच्च अदालतले गर्छ भनेर संविधानमै उल्लेख छ । त्यसमा केपी ओलीको हस्ताक्षर छ कि छैन ? संविधानको व्याख्या उनीहरुले गर्ने हो कि सर्वोच्च अदालतले गर्ने हो ? आफैले बनाएको संविधानमा त्यस्तो किन लेखेको ? नेकपा एमालेले भनेबमोजिमको संविधान जारी हुन्छ भनेको भइहाल्थ्यो नि । त्यसकारण सर्वोच्चले व्याख्या गरेपछि सकियो । अदालतको फैसला कसैले मान्दिन भन्न पाउँदैन । 

संविधानमा तोकिएको कर्तव्य राष्ट्रपतिले पालना गरिनन् । कर्तव्य पालना नगर्ने राष्ट्रपतिलाई कर्तव्य पालना गर्नु भनेर सर्वोच्चले भनेको हो । सर्वोच्चले १४९ जना संसदको बहुमतलाई स्विकार गरेको हो । राष्ट्रपतिको कार्यालयमा निवेदन दिन सर्वोच्च गएको हो ? सर्वोच्चमा १४६ जनालाई रिट निवेदन पेश गर भनेर अदालतले आदेश दिएको हो ? राष्ट्रपतिले संविधान बमोजिम गर्नु पर्ने काम गरेन अदालतले भन्नु गलत हुन सक्छ ? 

राष्ट्रपति कस्ता भए भने संविधान, विधि, कानून पालना नगर्ने । बहुमत सदस्यको हस्ताक्षर सहित निवेदन पेश गर्ने व्यक्तिलाई प्रधानमन्त्री नियुत्ति नदिने । संविधानसंवत ढंगबाट आएको निवेदन संसदमा नपठाउने । संविधान विपरित भएका कामकारवाहीलाई रोक लगाउँदा अदालतले प्रधानमन्त्री नियुक्ति गर्यो भन्न मिल्छ ? राष्ट्रपतिले ओली दायित्व पुरा गर्ने होइन संविधानले दिएको दायित्व पुरा गर्ने हो । त्यसकारण अदालतको फैसला ऐतिहासिक मात्र नभइ विधिशास्त्रीय दृष्टिले अत्यन्तै उत्कृष्ट  छ ।

(बिडारी राष्ट्रिय सभा सदस्य एवं वरिष्ठ अधिवक्ता हुन) 

Khabardabali Desk

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

गुल्मी १ प्रदेशसभामा कांग्रेसका कार्की र एमालेका पाण्डे विजयी

गुल्मी । गुल्मीको क्षेत्र नम्बर १ को प्रतिनिधिसभासहित दुवै प्रदेशसभाको अन्तिम मतपरिणाम सार्वजनिक भएको छ ।    प्रतिनिधिसभामा नेपाली कांग्रेसका डा...

एमाले महासचिव शंखर पोखरेल माओवादी नेतृ शर्मासँग पराजित

काठमाडौं । एमालेका महासचिव शंखर पोखरेल नेकपा (माओवादी केन्द्र) की नेतृ रेखा शर्मासँग पराजित भएका छन् ।  दाङ क्षेत्र नम्बर ३ मा महासचिव पोखरेल माओबा...

ओलीका किचन क्याविनेट महेश बस्नेत पराजित

काठमाडौं ।  नेपाली कांग्रेसका दुर्लभ थापा भक्तपुर–२ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा विजयी भएका छन् ।   उनले एमालेका महेश बस्नेतलाई ९५७ मतान्तरले हराएका हु...

माओवादीले सिन्धुलीबाट खाता खोल्यो, ६ हजारको अग्रतामा दाहाल विजयी

सिन्धुली । नेकपा (माओवादी केन्द्र) ले सिन्धुलीबाट प्रतिनिधसभा सदस्यमा जितको सुरुवात गरेको छ । माओवादी उम्मेदवार लेखनाथ दाहाल प्रतिनिधिसभा सदस्यमा निर्...

यी हुन् माओवादीले अग्रता लिएका १४ स्थान

काठमाडौं । माओवादी केन्द्रले १२ निर्वाचन क्षेत्रमा अग्रता लिएको छ । माओवादी केन्द्रले उम्मेदवारी दिएका ३९ सिटमा मतगणना हुँदा १४ सिटमा अग्रता लिएको देख...

यी हुन् राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले अग्रता लिएका १३ स्थान

काठमाडौं । रवि लामिछाने नेतृत्वको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले १३ निर्वाचन क्षेत्रमा अग्रता बनाएको छ । मंगलबार बिहान ११ बजेसम्मको अद्यावधिक मतपरिणाम व...

तेस्रोमा झरे रवि लामिछाने एमालेको अग्रता

काठमाडौं । चितवन प्रतिनिधिसभा निर्बाचन क्षेत्र २ मा रवि लामिछाने तेस्रोमा झरेका छन् ।  लामिछाने नेपाली कांग्रेसका उमेश श्र्रेष्ठभन्दा ९ मतले पछि पर...

प्रदीप पौडेल इश्वर पोखरेलसँगको अग्रता बढाए

काठमाडौं। काठमाडौं क्षेत्र नम्बर ५ मा नेपाली काँग्रेसका उम्मेदवार प्रदीप पौडेल अग्रता बढाउँदै गएका छन्। एक सय मत गणना हुँदा निकटतम प्रतिस्पर्धी नेकपा ...

नेपाल टि-२० लिगको खेल तालिका सार्वजनिक

काठमाडौं । नेपाल टि-२० लिगको खेल तालिका सार्वजनिक भएको छ । नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) ले पहिलो संस्करणको लिगको खेल तालिका सार्वजनिक गरेको हो । कीर्त...

मतदान अधिकृत सुतेकै ठाउँमा मृत फेला

सोलुखुम्बु । सोलुखुम्बुको नेचासल्यान गाउँपालिका- ४ स्थित एक मतदान अधिकृत सुतेकै ठाउँमा मृत भेटिनुभएको छ । फुर्के सामुदायिक वन मतदान केन्द्रमा खटिएक...

अरु धेरै
World Link Detai Page

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

Oil Nigam Detel page Pioneer Software Technologies Alphabet Education Consultancy Website Developments Japanese Language Instructor Jobkhoji Salt Trending Detail Page