छ वर्षमा पनि पुन:निर्माण भएन दश अवतार मन्दिर

काठमाडौँ । विश्वसम्पदा सूचीमा सूचीकृत हनुमानढोका दरबार क्षेत्रको दश अवतार मन्दिर पुन:निर्माण सुरु भएको छ वर्षमा पनि सम्पन्न हुन सकेको छैन ।
 
आर्थिक वर्ष २०७३/७४ देखि प्रारम्भ भएको मन्दिर पुन:निर्माणको म्याद चार पटक थप्दा पनि सम्पन्न हुन सकेको छैन ।  पाँचौँ पटक म्याद थप्ने तयारी सुरु भएको हनुमानढोका दरबार हेरचाह अड्डाले जनाएको छ । पुरातत्व विभागले प्राकृतिक/सानु सुवाल/एसपी जेभीलाई रु तीन करोड ७५ लाखमा मन्दिर पुन:निर्माणको ठेक्का दिएको हो । वि.सं. २०७३ साउन ३० गते काम सुरु भएको सो आयोजना २०७५ साउन १५ भित्र सक्ने लक्ष्य थियो । काम नसकिएपछि पहिलोपटक २०७५ साउन १६ देखि २०७६ असार १५ गतेसम्म म्याद थपिएको अड्डाका इञ्जिनीयर सञ्जीवमान श्रेष्ठले  जानकारी दिए । 

पहिलो म्यादमा काम नसकिएपछि विभागले आठ महिना अर्थात् २०७६ चैत १५ गतेसम्मको अवधि थप गरेको थियो । दोस्रो पटक म्याद थपिएको अन्तिम समयमा कोरोना महामारी सुरु भएपछि तेस्रो पटक चैत १६ गतेदेखि २०७७ चैत मसान्तसम्म एक वर्षभन्दा बढी समय दिए पनि निर्माण व्यवसायीले काम सम्पन्न गरेनन् । चौथो पटक गत चैत मसान्तदेखि आगामी असोज ३० गतेसम्मको म्याद थपे पनि काम सकिने छाँटकाँट छैन । 
 
मन्दिर पुन:निर्माणको हालसम्म ७५ प्रतिशत भौतिक र ५५ प्रतिशत वित्तीय प्रगति भएको छ । निर्माण व्यवसायीले पाँचौँ पटक मन्दिर पुन:निर्माणका लागि आगामी चैत मसान्तसम्मको समय माग गरेको इञ्जिनीयर श्रेष्ठले बताए । तीन निर्माण कम्पनीले संयुक्तरुपमा ठेक्का पारेकामा पहिलो चरणमा प्राकृतिकले काम गरेको थियो । पटकपटक म्याद थप गर्दा पनि प्राकृतिकले काममा प्रगति नगरेपछि तीनै कम्पनीलाई बोलाएर विभागले कालोसूचीमा राख्ने जानकारी गराएको थियो । 

विभागले कालो सूचीमा राख्ने तयारी गरेपछि सानु सुवाल निर्माण कम्पनीले काम गर्न थालेको हो । उक्त निर्माण कम्पनीले राम्रो काम गर्न थालेपछि चैत मसान्तसम्ममा सकिने विश्वास लिएको अड्डाले जनाएको छ । तीनै कम्पनीले संयुक्तरुपमा जैसीदेवल र रसुवाका दुई गुम्बा पुन:निर्माणको ठेक्का पाएको छ । काठमाडौँ महानगरपालिकाले गरेको ठेक्कामा वसन्तपुर दरबार क्षेत्रकै माजु देग: पुन:निर्माणको ठेक्का पनि यी तीन कम्पनीले पाएका छन् । एकै वर्षमा एउटै विभागले तीन ठेक्का दिँदा सम्पदा पुन:निर्माण ढिला भएको स्थानीय राजेश मानन्धरको गुनासो छ ।
 
दश अवतार मन्दिर पुन:निर्माणको सुरुआती चरणमा स्थानीयवासीले करिब एक महिना तालाबन्दी गरी काममा अवरोध गरेका थिए । धार्मिक, सांस्कृतिक एवं ऐतिहासिक दृष्टिले महत्वपूर्ण सम्पदा ठेक्काबाट निर्माण नगरी स्थानीयवासी रहेको उपभोक्ता समितिमार्फत पुन:निर्माण गरिनुपर्ने माग गरी करिब एक वर्ष तालाबन्दी भएको थियो ।
 
मन्दिर उपभोक्ता समितिमार्फत् पुन:निर्माण हुनुपर्छ भन्ने अभियानको नेतृत्व गर्नुभएका मन्दिरको पुजारीसमेत रहनुभएका स्थानीयवासी दीपक श्रेष्ठ इञ्जिनीयरले नियमित अनुगमन गर्ने, तोकिएका समयमा गुणस्तरीयरुपमा मन्दिर पुन:निर्माण सक्ने प्रतिबद्धता विभागले जनाएपछि काम गर्न दिएको बताए ।
 
‘धेरै समय अवरोध गर्दा पुन:निर्माणका लागि छुट्याइएको बजेट पनि फ्रिज हुनसक्ने भएकाले प्रतिबद्धताबमोजिम गुणस्तरीय काम समयमै गर्ने शर्तअनुसार काम गर्न दिए पनि काम भएन, पछिल्लो समय आशाअनुसार काम भएकाले मन्दिर पुन:निर्माणमा सहयोग गरेका छौँ’, उनले भने ।
 
यही निर्माण कम्पनीले हनुमानढोका दरबार क्षेत्रको नारायण मन्दिर र मच्छेन्द्रबहालस्थित सेतो मच्छेन्द्रनाथको मन्दिर पुन:निर्माणको ठेक्का पाएको छ । विभागका महानिर्देशक दामोदर गौतम कोरोनाका कारण सरकारले नै पुस मसान्तसम्म पुराना ठेक्काको म्याद थप गर्ने निर्णय गरेअनुसार काम गर्न दिएको बताउँछन् । सार्वजनिक खरिद ऐन र नियमावलीमा भएको व्यवस्थाअनुसार ठेक्का प्रक्रिया पूरा गरेर ती कम्पनीले ठेक्का पाएको उहाँको भनाइ छ । 

निर्माण व्यवसायीले पछिल्लोपटक पुस मसान्तसम्म कामसक्ने प्रतिबद्धता जनाएकाले अन्तिमपटक म्याद थप हुने विभागले जनाएको छ । त्यस अवधिमा पनि काम नसके कालोसूचीमा राख्नेलगायत कानूनी प्रक्रिया सुरु हुनेछ । पहिलो चरणको ठेक्कामा दश अवतार मन्दिरसम्म पुग्न खुड्किला पुन:निर्माण छुटेकाले करिब रु २५ लाखको लागतमा त्यो कार्यक्रम पनि निर्माण व्यवसायीलाई थप गरिएको अड्डाका सव इञ्जिनीयर विनोद पौडेलले बताए । कूल रु चार करोडको लागतमा दश अवतार मन्दिर पुन:निर्माण अन्तिम चरणम पुगेको छ । निर्माण व्यवसायीले काठको काम सकेका छन् । रासस