इमरान खानको सरकार ढल्यो भने भारतमा कस्तो असर पर्ला ?

काठमाडौं । पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री इमरान खानविरुद्ध विपक्षी दलहरूले अविश्वासको प्रस्ताव ल्याएपछि त्यहाँ राजनीतिक तनाव बढेको छ । अहिले सत्तामा बसेका धेरै सहयोगीहरूले पनि इमरान खानको पक्ष छोडिरहेका छन् ।

इमरान खानले २७ मार्चमा सत्तारुढ पाकिस्तान तहरीक-ए-इन्साफ (पीटीआई) पार्टीको ऐतिहासिक बैठक आयोजना गरेका थिए। यसमा उनले आफ्नो बलियो अनुहार देखाउन खोजेका छन् ।

र्‍यालीमा उनले ‘विदेशी कोषको सहयोगमा पाकिस्तानमा सरकार ढाल्ने प्रयास भइरहेको’ आरोप लगाए । तर, विपक्षीले इमरान खानको भनाइलाई ठाडै अस्वीकार गरेका छन् ।

अब सबै ध्यान पाकिस्तानको तल्लो सदन राष्ट्रिय सभामा गएको छ, जसको एजेन्डा इमरान खानको सरकार विरुद्ध अविश्वास प्रस्ताव हो। यो प्रस्ताव २८ मार्चमा पेश गरिएको थियो। यो साताको अन्त्यसम्ममा यो प्रस्तावमा मतदान हुने अपेक्षा गरिएको छ ।

यसैबीच खान सरकारविरुद्धको अविश्वासको प्रस्तावको नतिजा जस्तोसुकै भए पनि पाकिस्तानसँगको भारतको सम्बन्ध तनावपूर्ण रहने भारतीय विज्ञहरूको विश्वास छ । घरेलु कारणले गर्दा न नयाँ दिल्ली न त इस्लामाबादको नीतिमा ठूलो परिवर्तन हुने सम्भावना छ ।

पाकिस्तानको द्रुत परिवर्तन घटनाहरू

पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभाको यो सत्र मार्च २८ मा सुरु भएको थियो। र त्यसपछि इमरान खानको सरकार विरुद्ध पहिले नै प्रतिक्षित अविश्वास प्रस्ताव पेश गरियो।

विपक्षी नेता शाहबाज शरीफले यो प्रस्ताव पेश गर्न अनुरोध गरे। त्यसको पक्षमा तल्लो सदनका १ सय ६१ सांसदले मत पाए । त्यसपछि सदनका उपसभामुख कासिम खान सुरीले यो प्रस्तावमाथिको छलफल चैत ३१ गतेबाट सुरु हुने घोषणा गरेका थिए ।

पाकिस्तानको संविधानअनुसार अविश्वासको प्रस्ताव आएपछि १४ दिनभित्र राष्ट्रिय सभामा पेस गर्नुपर्ने हुन्छ । तर, राष्ट्रियसभाका सभामुखले तोकिएको समयसीमाभित्र यो प्रस्ताव पेश गर्न सकेनन् । त्यसपछि आलोचनाका बाबजुद बैठक चैत ३१ गतेसम्मका लागि स्थगित गर्ने निर्णय भएको थियो ।

पाकिस्तानी सञ्चारमाध्यमका अनुसार यो प्रस्ताव आएपछि सरकारले भोटिङका ​​लागि ‘अधिकतम’ अर्थात सात दिन समय लिनेछ।

प्रस्ताव पेश भएपछि जम्मुरी वतन पार्टीले सत्तारुढ गठबन्धनबाट बाहिरिने निर्णय गरेको छ । त्यसपछि संसदको तल्लो सदनका कुल ३ सय ४२ सदस्यमध्ये सत्तारुढ गठबन्धनका सदस्य संख्या १७८ पुग्यो ।

पाकिस्तानको प्रमुख अखबार डनका अनुसार विपक्षी दलहरू पाकिस्तान मुस्लिम लिग-नवाज (पीएमएल-एन) र पाकिस्तान पिपुल्स पार्टी (पीपीपी) सँग अहिले १६३ सांसदको समर्थन छ। इमरान खानको सरकारलाई सत्तामा रहन कम्तीमा १७२ सांसदको समर्थन चाहिन्छ। त्यसैगरी विपक्षी दललाई अविश्वासको प्रस्ताव पारित गरी सरकारलाई ढाल्न १ सय ७२ सांसद चाहिन्छ ।

‘भारतलाई परिवर्तनभन्दा निरन्तरता चाहिन्छ’

पाकिस्तानमा जुनसुकै दलको सरकार होस्, पाकिस्तानी सेनाको हस्तक्षेप हुँदासम्म दिल्लीसँगको इस्लामावादको सम्बन्ध तनावपूर्ण रहने सम्भावना धेरै भारतीय विज्ञहरूको विश्वास छ।

भारतको प्रख्यात थिंक ट्याङ्क इन्स्टिच्युट फर डिफेन्स स्टडीज एण्ड एनालिसिस (आईडीएसए) का वरिष्ठ फेलो डा अशोक बेहुरियाले पाकिस्तानको राजनीतिक परिदृश्यलाई ‘म्युजिकल चेयरको खेल’ भनेका छन्।भारतको लागी वर्तमान अवस्थामा कुनै पनि परिवर्तन नहुने बताएका छन् । 

उनले भने 'यदि विपक्षी पीएमएल-एन र पीपीपी सत्तामा आए भने, "सेनालाई खुशी पार्न" बाध्यतामा उनले भारतप्रति अझ कठोर अडान लिनुपर्नेछ, त्यसैले दिल्लीप्रति उनको अडान नरम हुने सम्भावना कम छ।'

तर, पाकिस्तानका राजनीतिक विज्ञ सुशान्त सरिन इमरान खान सत्तामा रहेसम्म भारत र पाकिस्तानबीच सामान्य र सभ्य वार्ता हुने सम्भावना नरहेको बताउँछन् । यदि इमरान खानलाई सत्ताबाट हटाइयो भने दुई देशबीचको सम्बन्ध धेरै कुरामा निर्भर हुने उनको भनाइ छ ।

सुशान्त सरिनले बीबीसीलाई भने, 'यदि इमरान खानलाई हटाइयो भने के हुन सक्छ, दुई देशबीचको कूटनीतिक सम्बन्ध पूर्ण रूपमा सुचारु हुनेछ, 'ट्र्याक टू' वार्ताको स्तरमा केही गतिविधि सुरु हुनेछ। हामी क्रमशः व्यापार पुन: खोल्नुहोस्, यद्यपि, दुई बीचको सम्बन्धमा कुनै आधारभूत परिवर्तनको सम्भावना छैन।'

प्रसिद्ध समाचार च्यानल एनडीटीभीकी एन्कर निधि राजदानले मार्च २८ मा आफ्नो प्राइम टाइम शोमा पाकिस्तानमा इमरान खानको विरुद्धमा धेरै कुरा काम गरिरहेको बताइन् । यस शोमा पनि उनी परिवर्तनशील छन्

उनले थप भने, "पाकिस्तानको वर्तमान घटनाक्रमलाई भारतले नजिकबाट नियालिरहेको छ। इमरान खानसँगको सम्बन्ध चिसो भएको छ। सेनाले जसरी पनि भारतमाथि गोली हान्छ र सधैं यस्तै गर्छ। अब के हुने छ त्यसले पाकिस्तानमा अराजकता निम्त्याउनेछ। अस्थिरता र अनिश्चितताको चक्रव्यूहमा फसेको।

सैन्य मामिलाका विज्ञ एयर मार्शल (सेवानिवृत्त) वीके वर्माले पाकिस्तान गठन भएदेखि नै त्यहाँको सेना देशको 'मेरुदण्ड' बनेको बताए। उनले पाकिस्तानमा सरकार परिवर्तन न त त्यहाँका जनताका लागि न भारतका लागि भएको बताए ।

इमरान खानले किन गरे भारतको तारिफ ?

इस्लामाबादमा चलिरहेको राजनीतिक उथलपुथलको बीचमा, इमरान खानले भर्खरै युक्रेन संकटको सन्दर्भमा भारतको "स्वतन्त्र विदेश नीति" को प्रशंसा गरे।

उनले मार्च २० मा भने, 'भारतले विश्वव्यापी प्रतिबन्धको बाबजुद रूसबाट तेल किनिरहेको छ, किनभने उनीहरूको नीति जनताको हितको लागि हो।'

तर, पाकिस्तानमा धेरैले भारतको प्रशंसा गरेकोमा आफ्ना प्रधानमन्त्रीको आलोचना गरेका छन् । पाकिस्तानी पत्रकार कामरान शाहिदले मार्च २१ मा ट्विटरमा लेखेका थिए कि इमरान खान 'भारतको मिडियाका प्रिय' हुन्।

भारतको बारेमा उनको भनाइ उनको वर्तमान विदेश नीति भन्दा फरक छ, जुन मुख्यतया कश्मीर मुद्दामा केन्द्रित छ। उनको सरकारले कश्मीरको विषयमा भारतसँग कुनै वार्ता नगर्ने निर्णय गरेको थियो ।

यसबारे विश्लेषक डा अशोक बेहुरियाले भने, 'भारत धेरै विषयमा कुरा गर्न चाहन्छ, तर पाकिस्तानको ध्यान कश्मीरमा मात्र केन्द्रित भएको छ। यस मामिलामा पाकिस्तानले खेल बिगार्न भूमिका खेलेको छ।'

इमरान खान भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी सरकारको कडा आलोचक हुन् । उनले ट्वीटरमा भारतका प्रधानमन्त्री र सरकारलाई बारम्बार निशाना बनाउँदै आएका छन् ।

यस वर्ष जनवरी १० मा इमरान खानले ट्वीटमा भनेका थिए, "भाजपा र मोदी सरकारको चरमपन्थी विचारधारा अन्तर्गत, भारतका सबै धार्मिक अल्पसंख्यकहरूलाई हिन्दुत्व संगठनहरूले निशाना बनाएका छन्। मोदी सरकारको चरमपन्थी एजेन्डा हाम्रो क्षेत्रमा शान्तिको लागि वास्तविक छ। "र त्यहाँ अवस्थित खतरा छ।"

भारतका केही सञ्चारमाध्यमहरूले पनि इमरान खानले 'पाकिस्तानी सेनाले उनलाई सत्ताबाट हटाउने भएकोले अचानक भारतको प्रशंसा गरे' भनेका छन्।

टाइम्स नाउ, भारतको एक समाचार च्यानलले मार्च २५ मा आफ्नो वेबसाइटमा एक रिपोर्ट प्रकाशित गर्यो। यसमा भनिएको छ, 'इमरान खानले स्पष्ट रूपमा पाकिस्तानी सेनालाई निशाना बनाएका छन्, जुन यो संकटको घडीमा उनलाई फ्याँक्ने मूडमा छ।'