Ntc summer Offer
Khabar Dabali ४ असार २०८१ सोमबार | 17th June, 2024 Mon
NIMB

गर्मीमा धेरै पानी मात्र पिएर पुग्दैन, अरु के खाने ?

खबरडबली संवाददाता

काठमाडौं । गर्मीमा पानीको कमीका कारण तपाईको घाँटी लगातार सुख्खा भइरहेको छ, चक्कर आइरहेको छ, आँखा रातो भएको छ वा पिसाब पहेँलो भइरहेको छ भने यो तपाईको स्वास्थ्यको लागि चेतावनीको संकेत हुनसक्छ ।

तपाईंको शरीरमा पानी र इलेक्ट्रोलाइट्सको कमीले तपाईंको स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्न सक्छ । यी प्रभावहरूलाई डिहाइड्रेसन भनिन्छ अर्थात् शरीरमा पानीको कमी । डिहाइड्रेसनका कारण अवस्था गम्भीर हुनसक्ने चिकित्सकहरु बताउछन् ।

गर्मीमा लगातार पसिना आउनुका कारण शरीरमा पानीको मात्रा मात्र कम हुँदैन, शरीरमा नुन पनि कम हुन्छ । अब तपाई सोच्न सक्नुहुन्छ कि एसीमा बस्दा पसिना आउँदैन, तर सधैँ एसीमा बस्दा तिर्खा कम हुन्छ । स्वास्थ्य विज्ञहरू भन्छन्, यसले तपाईंको शरीरमा प्रतिकूल र दीर्घकालीन प्रभाव पार्न सक्छ । 

अहिले तापक्रम बढिरहेको छ । बढ्दो तापक्रममा शरीरको उचित हेरचाह गरिएन भने स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्न सक्छ । तसर्थ, स्वास्थ्य क्षेत्रका विज्ञहरू आवश्यक हेरचाहको बारेमा कुरा गर्छन् ।

डिहाइड्रेसन कहिले हुन्छ ?

यदि तपाईं लामो समयसम्म चर्को घाममा हुनुहुन्छ भने गर्मी स्ट्रोकले डिहाइड्रेसन निम्त्याउन सक्छ । साथै, यदि समग्र तापक्रम उच्च छ भने, पनि यो समस्या आउछ । यदि तपाईंलाई पखाला वा कुनै रोग छ भने, तपाईं अझै पनि डिहाइड्रेसन हुन सक्नुहुन्छ । धेरै रक्सी वा क्याफिनयुक्त पेय पदार्थ पिउनाले शरीरमा पानी कम हुन्छ । त्यस्तै तीव्र व्यायामबाट पसिना आए पछि, यदि तपाईंलाई धेरै पिसाब लाग्ने औषधि दिइएको छ भने पनि डिहाइड्रेसन हुन सक्छ ।

डिहाइड्रेसनको लक्षण कसरी पहिचान गर्ने?

- यदि तपाईंलाई धेरै तिर्खा लागेको छ ।
- यदि पिसाब गाढा पहेंलो छ र कडा गन्ध छ ।
- यदि तपाइँ सामान्य भन्दा कम पिसाब गर्नुहुन्छ ।
- यदि तपाईंलाई चक्कर लागेको महसुस गर्नुहुन्छ ।
- तपाईं थकित महसुस गर्न भएको छ भने ।
- मुख, ओठ, जिब्रो सुख्खा भएमा ।
- यदि आँखा धमिलो भएमा ।

यदि तपाइँ यस्ता लक्षणहरू अनुभव गर्दै हुनुहुन्छ भने, तपाइँ डिहाइड्रेसन हुन सक्ने सम्भावना छ । यस्तो अवस्थामा शरीरमा पानी र नुनको कमी भएमा पूर्ति गर्ने प्रयास गर्नुपर्छ र चिकित्सकको सहयोग लिनुपर्छ ।

शरीरमा पानीको कमी हुँदा के हुन्छ ?

शरीरमा पानी घटेको छ भनेर कसरी चिन्ने भनेर धेरैलाई अचम्म लाग्छ । यसको पहिलो लक्षण हाम्रो पिसाबमा देखिन्छ । पिसाब पहेँलो भएमा वा पिसाबको रंग रातो भएमा शरीरमा पानीको कमी भएको बुझुनु पर्दछ । लगातार घाममा हिँड्दा वा तातोपानीको भट्टीमा काम गर्दा शरीरमा पानी मात्र कम हुँदैन, सोडियम, पोटासियम, क्लोराइड र बाइकार्बोनेट जस्ता अन्य इलेक्ट्रोलाइट्सको मात्रा पनि कम हुन्छ । यो अवस्था लामो समयसम्म रह्यो भने शरीरमा म्याग्नेसियम र क्याल्सियमको मात्रा पनि घट्ने स्वास्थ्यकर्मी बताउछन् । 

वयस्कको शरीरमा ६० देखि ७० प्रतिशत पानी हुन्छ । पानीको यो स्तरमा धेरै भिन्नता भएमा हाम्रो शरीरको मेटाबोलिज्ममा असर पर्छ । अर्थात् खाएको खाना पच्दैन । यसका साथै व्यक्तिलाई सास फेर्न गाह्रो हुन सक्छ । यति मात्रै होइन, यो अवस्था लामो समयसम्म रह्यो भने व्यक्तिको श्वासप्रश्वास र मस्तिष्कमा असर पर्ने र उनको ज्यान जान सक्ने डर पनि हुन्छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ)का अनुसार कम पानी पिउनाले मात्रै डिहाइड्रेसन हुँदैन, पखालाले पनि शरीरमा पानीको कमी हुन्छ । पखाला हुँदा पानी र नुनको मात्रा कम हुन्छ। यसका साथै बान्ता, पसिना, पिसाब र श्वासप्रश्वासका माध्यमबाट शरीरबाट नुनहरु बाहिरिने गरेको पनि विश्व स्वास्थ्य संगठनले जनाएको छ । यस्तो अवस्थामा व्यक्ति सुस्त हुने, बेहोस हुने, आँखा डुबेको र पानी पिउन चाहँदैनन् । विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार यस्तो अवस्था निर्जलीकरणको गम्भीर अवस्था हुन सक्छ।

ओआरएस कत्तिको प्रभावकारी छ ?

ओआरएस प्याकेटमा सोडियम क्लोराइड, पोटासियम क्लोराइड, सोडियम साइट्रेट र ग्लुकोज हुन्छ ।  चर्को गर्मीमा डिहाइड्रेसनबाट बच्न चाहने हो भने पानी मात्र पिएर काम हुँदैन । पानीसँगै अन्य तरल पदार्थ पनि खानुपर्छ ।

अहिलेको चर्को गर्मीमा प्रशस्त पानी पिउनु जरुरी छ तर यसले शरीरको तिर्खा मेट्दैन । शरीरमा पानीको कमी हुन नदिन सरबत, फलफूलको जुस जस्ता तरल पदार्थ पिउनुपर्छ ।  त्यस्तै उखुको रस पिउनु पनि शरीरका लागि फाइदाजनक हुन्छ । गर्मीमा शरीरमा पानीको मात्रा उचित राख्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ । सामान्यतया हाम्रो शरीरमा ७० प्रतिशत पानी हुन्छ ।

शरीरलाई पानी चाहिन्छ, त्यसैले एकैपटक धेरै पानी पिउनु उचित नहुने विज्ञहरू बताउँछन् । तसर्थ, विज्ञहरूले तिर्खा लाग्दा पानी पिउन नबिर्सिनु नै एक मात्र उपाय सुझाव दिन्छन् ।

तिर्खा लाग्दा एक पटकमा दुई वा तीन गिलास पनि पिउनु हुँदैन भन्ने स्वास्थ्य विज्ञहरू बताउँछन् । बिस्तारै पानी पिउनु राम्रो हुन्छ । यदि तपाइँ एक पटकमा धेरै पानी पिउनुहुन्छ भने, पेटमा तनावको कारण तपाइँको भोक कम हुन्छ । 

साथै गर्मीमा बाहिरको तेलयुक्त खानेकुरा नखाने, खाना खाइसकेपछि मात्र घरबाट निस्कनुहोस् वा आफ्नो डब्बा साथमा लैजाने, सिट्रस फलफूल भिटामिन सी को लागी राम्रो हुन्छ । तरबूज, काँटालोप, सुन्तला, मीठो कागती, अंगूर, आँप र अनारलाई आहारमा समावेश गर्नु स्वास्थ्यको लागि राम्रो हुन्छ । अमला, कोकुम, कारीमा भिटामिन सी, सोडियम, पोटासियम, म्याग्नेसियम जस्ता तत्वहरू पनि पाइन्छ ।

बालबालिकाको शरीरमा पानी कम भए के हुन्छ ?

अहिलेको चर्को गर्मीले बालबालिकालाई जत्तिकै ठूलो समस्यामा पारेको छ । बालबालिकाहरु गर्मीमा खेल्छन् । यस्तो अवस्थामा उनीहरुलाई गर्मीले सताउने सम्भावना पनि बढ्छ । खेल्न बाहिर निस्केपछि बालबालिकालाई आफ्नो तिर्खा र भोक याद आउँदैन । यो अनुभव तपाईसँग पनि रहिरहनेछ । त्यसपछि यसमा रहेको गर्मी र पानीको कमीले समस्या निम्त्याउन सक्छ ।

त्यसैले अभिभावकहरूले आफ्ना बालबालिकाको विशेष हेरचाह गर्नुपर्छ । बालबालिकामा डिहाइड्रेसन रोक्न आमाबाबुले बच्चाहरूलाई दिनभर पानी पिउनमा ध्यान दिनुपर्छ । बालबालिका खेल्न बाहिर जाँदा पानीको बोतल लिएर जानुपर्छ । तिनीहरूलाई प्रत्यक्ष घाममा खेल्न पठाउनु हुँदैन । तरबूज, काकडी, सुन्तला र स्ट्रबेरीजस्ता पानी भएका फलफूल र तरकारीहरू आफ्नो आहारमा समावेश गर्नुपर्छ ।

त्यस्तै चर्को घाम लागेको समय बिहान १० बजेदेखि बेलुका ४ बजेसम्म बालबालिकालाई घाममा खेल्न नपठाउने, बालबालिकाले खुकुलो र हल्का रंगको लुगा लगाइने गर्नुपर्छ ।

बालबालिकाको शरीरमा पानीको मात्रा धेरै भएमा उनीहरुलाई तुरुन्तै ओआरएस (ओरल रिहाइड्रेसन साल्ट) खुवाउनु पर्ने स्वास्थ्य विज्ञ बताउछन् ।
 

Khabardabali Desk–MB

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

पाँच वर्ष प्रचण्डलाई एकलौटी सरकार चलाउन दिए अहिलेको भन्दा राम्रो गर्नुहुन्छः विप्लव

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका महासचिव नेत्रविक्रम चन्द विप्लवले पाँच वर्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डलाई एकलौटी सरकार चलाउन दिए अहिलेको भन्दा धेरै र...

चलचित्र ‘बोक्सीको घर’ निरन्तर ५१ औँ दिन प्रर्दशनपछि उठयो १० करोड

काठमाडौं  । चलचित्र‘बोक्सीको घर’ निरन्तर ५१औँ दिन प्रर्दशनपछि १० करोड उठेको छ । मुअक र मनोरञ्जन कर बाहेक निर्माण पक्ष र चलचित्र प्रर्दशन गर्ने हलले ५०...

६ किलो सुनसहित पक्राउ परेका चिनियाँसँग नेपाली नागरिकता

काठमाडौं। ६ किलो सुनसहित पक्राउ परेका चिनियाँ नागरिकसँग नेपाली नागरिकता भेटिएको छ ।  पक्राउ पर्नेमा ३७ वर्षीय शेरब ग्याल्मो छन् ।  उनका साथबाट ६ कि...

जिउँदै खाल्डोमा पुरेर कुकुरको बच्चाको हत्या गर्ने तीन जना पक्राउ

इलाम  । कुकुरको बच्चालाई कुट्दै जिउँदै खाल्डोमा पुर्ने तीन जनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ  । पक्राउ पर्नेमा इलामको देउमाई नगरपालिका-९ जितपुरका २१ वर्ष...

नदी धमिलिने बित्तिकै मेलम्ची खानेपानी बन्द हुने

काठमाडौं । मेलम्ची खानेपानी विकास समितिले ठूलो वर्षा भई मेलम्ची नदी धमिलो हुन थालेपछि मेलम्ची खानेपानी बन्द गर्ने तयारी गरिएको जनाएको छ । मनसुनजन्य वि...

सरोज के लामाको शब्द संगीत र स्वरमा ’साझँ पर्नु अघी’ सार्वजनिक

काठमाडाैं । १४ बर्ष अगाडि लाखौ कोसिश गर्दा पनि तिमीलाई भुल्न गार्हो भो  गीतमा संगीत भरेर चर्चामा आएका गायक सरोज के लामाको शब्द संगीत र स्वरमा रहेको ’स...

रिकण्डीसन अटो व्यवसायीका समस्याबारे राज्य बेखबर

काठमाडौं । पुराना गाडी सट्टापट्टा तथा बिक्री गर्दै आएका व्यवसायीहरूले आफ्ना जटिल समस्याहरू भए पनि त्यसबारे राज्य बेखबर रहेको गुनासो गरेका छन् । सोमबार...

सुरेशको 'माया बस्यो'मा पाकिस्तानी सेलिब्रेटी डा. एलिया सोयव ( भिडियो )

काठमाडौं  । गायक सुरेश लामाको टिकटक जोडीको रुपमा  नेपाली फ्यानहरुमाझ  लोकप्रिय चर्चित पाकिस्तानी टिकटकर तथा मोडेल डा. एलिया सोयव अभिनित रोमाण्टिक म्यु...

स्विमिङ पुलमा डुबेर ५२ वर्षका पुरुषको मृत्यु

बनेपा  । काभ्रेको पाँचखालमा स्विमिङ पुलमा डुबेर एकजना पुरुषको मृत्यु भएको छ । आइतबार पाँचखाल नगरपालिका ७ शिखरपुरमा रहेको ह्वाइट बार रिसोर्टमा रहेको स्...

अहिलेको व्यवस्था र संविधान अनुसारको संरचनाबाट बिकृतिहरु पैदा भएः माधव नेपाल

काठमाडौं। नेकपा एकीकृत समाजवादीका अध्यक्ष माधव नेपालले पार्टीभित्र बिचारको कुनै मतभेद नरहेको बताएका छन् । सोमबार काठमाडौंमा अखिल नेपाल महिला संघको मुख...

अरु धेरै
Vianet Nepal Internet
world Link Nepal
Right Path
Alphabet Education Consultancy

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

Salt Trending Alphabet Education Consultancy Pioneer Software Technologies