बल्खु तरकारी बजार फेरि डुबानमा : सरकारको वाचा, व्यापारी र बासिन्दाको वर्षेनी पीडा

काठमाडौं । उपत्यकाको मुख्य तरकारी आपूर्ति केन्द्र बल्खु बजार फेरि डुबानमा परेको छ। बागमती नदी र सहायक खोलामा आएको बाढीले शुक्रबार बिहानै बजारभित्रै पानी पस्दा व्यापारी र उपभोक्ता दुवै अफरातफरीमा परे। तर यो दृश्य बल्खुवासीका लागि नयाँ होइन—गत वर्ष पनि यस्तै बाढीले बजार र आसपासका बस्ती तहसनहस बनाएको थियो।

गत वर्षको वाचा, यो वर्षको निराशा

गत वर्ष बाढीपछि सरकारले बल्खु बजारको भौतिक संरचना बलियो बनाउने, नाला–ढलाइ प्रणाली सुधार गर्ने र जोखिम क्षेत्रको व्यवस्थापन गर्ने भन्दै सार्वजनिक प्रतिबद्धता जनाएको थियो। तर एक वर्ष बितिसक्दा पनि ठोस काम देखिएको छैन।
एक तरकारी व्यापारी आक्रोश पोख्छन्, “हामीले गत वर्ष लाखौं घाटा बेहोरेका थियौं। सरकारले ‘समाधान हुन्छ’ भनेर आश्वासन दिएको थियो। तर आज फेरि त्यही हालत छ। व्यापारभन्दा बढी त अहिले पानीसँगै आफ्नो भविष्य बग्ने डर छ।”

व्यापारी र उपभोक्ताको दोहोरो संकट

बल्खु बजार उपत्यकामा दैनिक उपभोग हुने तरकारी आपूर्तिको मुख्य केन्द्र हो। यहाँको व्यापार अस्तव्यस्त हुँदा उपत्यकाभर नै तरकारी आपूर्ति प्रभावित हुन्छ।
आज बिहानैदेखि तरकारी बोका–बोकै पानीमा भिज्दा बजार सुनसान बनेको छ। उपभोक्ताले भोलिदेखि नै मूल्य बढ्ने अनुमान गरेका छन्।

कुलेश्वर बस्ती पनि जोखिममा

बल्खु नजिकैको कुलेश्वरमा रहेको सुकुम्बासी बस्ती पनि यसपटक सुरक्षित रहन सकेन। करिब एक सय घरधुरीमा पानी पसेपछि स्थानीय बासिन्दा विद्यालय र अन्य अस्थायी आश्रयमा सारिएका छन्।
एक स्थानीय महिला भन्छिन्, “गत वर्ष पनि हाम्रो घर बगाएको थियो। अहिले फेरि पानी पस्यो। सरकारले हाम्रो आवाज किन सुन्ने होइन?”

वर्षेनी दोहोरिने पीडा

बल्खु बजार र आसपासका बस्ती वर्षेनी डुबानमा पर्नु काठमाडौंको दैनिकी झैं भइसकेको छ। वर्षा सुरु हुने बित्तिकै यहाँका व्यापारी र बासिन्दा सतर्क रहन बाध्य हुन्छन्। तर समाधानका लागि आवश्यक पूर्वाधार निर्माण, जोखिम व्यवस्थापन र योजना भने कागजमै सीमित हुन्छन्।

बागमती करिडोरको व्यवस्थापन र मजबुत तटबन्ध, नाला र ढल निकास प्रणालीको सुधार, जोखिम क्षेत्रका बस्तीलाई सुरक्षित स्थानमा पुनःस्थापना जस्ता कामहरु तुरुन्तै थाल्नुपर्ने   हसहर योजनाविद्हरूले सुझाव  दिएका छन् । 

तर तत्कालका लागि भने व्यापारीले पानी पसेका तरकारी निकाल्न, भिजेका पेटी सुकाउन र क्षतिको हिसाब राख्न व्यस्त छन्।

बजार फेरि सुन्निएको छ, व्यापारी फेरि घाटामा परेका छन्, बासिन्दा फेरि घरबार विहीन भएका छन् । तर प्रश्न उस्तै छ—“गत वर्षको वाचा किन कागजमै सीमित भयो?”
जबसम्म उत्तरदायी निकायले यो प्रश्नलाई गम्भीरतापूर्वक नलिन्छ, बल्खु बजार र आसपासका बासिन्दाको पीडा अर्को वर्ष फेरि दोहोरिन सक्ने पक्का छ।