सुन्तला खेतीले उज्यालिँदै भोजपुरका किसानको आर्थिक अवस्था

भोजपुर । भोजपुरका किसानका लागि सुन्तला खेती भरपर्दो आम्दानीको आधार बन्दै गएको छ। व्यावसायिक रूपमा सुन्तला उत्पादन गर्दै आएका किसानले बजार विस्तार र राम्रो मूल्य पाउन थालेपछि उनीहरूको जीवनस्तरमा उल्लेख्य सुधार देखिन थालेको छ।

सडक पहुँच विस्तार भएसँगै पहिले स्थानीय बजारमा मात्र सीमित सुन्तला अहिले बाहिरी जिल्लासम्म पुग्न थालेको छ। यातायात सुविधा नहुँदा स्थानीय बजारमै निर्भर हुनुपरेको अवस्था बदलिँदै अहिले बगानमै ठेकेदार आएर सुन्तला खरिद गर्ने चलन बढेको टेम्केमैयुङ गाउँपालिका–५ खावा केराबारीका किसान देवराज राईले बताए ।

२२ रोपनी क्षेत्रफलमा करिब २०० वटा सुन्तलाका बोट लगाएर व्यावसायिक खेती गर्दै आउनुभएका राईले वार्षिक रूपमा करिब पाँच लाख रुपैयाँ आम्दानी गर्दै आएका छन्। “अहिले सुन्तलाको मुख्य सिजन हो,” उनले भने, “गाउँभरि सुन्तला बिक्री भइरहेको छ। म प्रत्येक वर्ष करिब पाँच लाख रुपैयाँ बराबरको सुन्तला बिक्री गर्छु।”

यस क्षेत्रमा करिब १२० घरपरिवार व्यावसायिक रूपमा सुन्तला खेतीमा संलग्न छन्। बगान नै एकमुष्टमा ठेकेदारलाई बिक्री गर्न पाइने भएकाले खुद्रा बिक्रीको झन्झट कम भएको किसानहरूको भनाइ छ। सडक सञ्जालको विकाससँगै यहाँ उत्पादन भएको सुन्तला धरान, इटहरी, विर्तामोड, विराटनगर र काठमाडौँलगायत प्रमुख सहरसम्म पुग्ने गरेको छ। एक पटक रोपिसकेपछि लामो समयसम्म उत्पादन लिन सकिने भएकाले सुन्तला खेती किसानको रोजाइमा परेको छ।

सुन्तला खेती वडाबासीको प्रमुख आम्दानीको स्रोत बन्दै गएपछि यसको प्रवर्द्धनका लागि प्रोत्साहनमूलक कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेको टेम्केमैयुङ गाउँपालिका–५ का वडाध्यक्ष सुनिल राईले जानकारी दिनुभयो। उहाँका अनुसार सुन्तला खेतीलाई प्राथमिकतामा राख्दै पकेट क्षेत्र निर्धारण गरेर वडा कार्यालयले सहयोग गर्दै आएको छ। “यहाँका किसानले सुन्तलाबाट मनग्य आम्दानी गरिरहेका छन्,” उनले भने, “खेती प्रवर्द्धनका लागि वडाले आवश्यक सहयोग गरिरहेको छ।”

कृषि पकेट कार्यक्रमअन्तर्गत गत वर्ष वडाले दुई लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरी किसानलाई उन्नत जातका सुन्तलाका बिरुवा वितरण गरेको थियो।

भोजपुर जिल्लाका सबै स्थानीय तहमा सुन्तला उत्पादन हुने भए पनि विशेष गरी टेम्केमैयुङ गाउँपालिकाका खावा, केराबारी, अन्नपूर्ण, छिनामखु, कोट, गोगने, भोजपुर नगरपालिकाका दावा, बोमिख, पोखरे, षडानन्द नगरपालिका, हतुवागढी गाउँपालिका र रामप्रसादराई गाउँपालिकामा सुन्तला उत्पादन बढी हुने गरेको छ।

कृषि ज्ञान केन्द्र भोजपुरका अनुसार गत वर्ष जिल्लामा छ हजार २९३ मेट्रिक टन सुन्तला उत्पादन भएको थियो। यस वर्षको उत्पादन बजारमा बिक्री भइरहेको हुँदा विस्तृत तथ्यांक सङ्कलनको काम जारी रहेको केन्द्रले जनाएको छ।