कठ्याङ्ग्रिदो जाडोले थिचिएका तराईकाे जीवन: गुन्द्री ओढेर भुइँमै रात काट्दै रौतहटकी ६० वर्षीया देवरतिया देवी

रौतहट । पुसको कठ्याङ्ग्रिदो जाडो, शीतलहर र कुहिरोले तराईको जनजीवन कष्टकर बन्दै गएको छ । यही जाडोको मारमा परेकी छन् रौतहटकी ६० वर्षीया देवरतिया देवी माझी । ओढ्नका लागि न्यानो कपडा छैन, सुत्नका लागि ओछ्यान छैन । चिसो भुइँमै पुरानो गुन्द्री ओढेर रात काट्नु उनको दैनिकी बनेको छ ।

आइतबार बिहान ११ बजेसम्म पनि जाडोका कारण उनी उठ्न सकिनन् । शरीर काँपिरहेको थियो, हातखुट्टा निस्क्रिय जस्तै । “रातभरि निद्रा लाग्दैन, चिसोले हड्डी नै दुख्छ,” उनी भन्छिन्, “उठ्न खोज्दा शरीर चल्दैन ।”

वृद्धावस्थामा झन् पीडा

देवरतिया देवी घरमा एक्लै बस्छिन् । परिवारका सदस्य रोजगारीका लागि बाहिर छन् वा छुट्टै बस्छन् । आम्दानीको कुनै स्रोत छैन । वृद्ध भत्ताले नुनतेल चलाउन पनि मुस्किल पर्ने उनको गुनासो छ ।  “जाडो बढेपछि आगो तापेर बस्नुपर्छ,” उनी भन्छिन्, “तर दाउरा पनि सधैं कहाँ पाइन्छ र ?”

उनको जस्तै अवस्था रौतहटसहित तराईका धेरै जिल्लामा देखिन थालेको छ । शीतलहरका कारण वृद्धवृद्धा, अपांगता भएका व्यक्ति र घरमा एक्लै बस्नेहरू सबैभन्दा बढी जोखिममा परेका छन् ।

शीतलहरले जनजीवन अस्तव्यस्त

पछिल्ला दिनहरूमा तराईका जिल्लामा बाक्लो कुहिरो र चिसो हावाले तापक्रम एकाएक घटेको छ । बिहान–बेलुका अत्यधिक चिसो बढ्दा सामान्य जनजीवन प्रभावित भएको छ । खेतबारी, मजदुरी र दैनिक ज्यालादारी गर्नेहरू काममा जान सकेका छैनन् ।

स्वास्थ्यकर्मीहरूका अनुसार अत्यधिक चिसोले वृद्धवृद्धामा निमोनिया, दम, उच्च रक्तचाप र हृदयसम्बन्धी समस्या बढ्ने जोखिम रहन्छ । उचित न्यानो कपडा र आवास नपाउँदा ज्यानसमेत जाने खतरा रहने उनीहरूको चेतावनी छ ।

स्थानीयको सरकारसँग माग

देवरतिया देवीको अवस्था देखेपछि स्थानीय बासिन्दाले सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन् । शीतलहरबाट जोगाउन तत्काल उद्धार, न्यानो कपडा वितरण र सुरक्षित आवासको व्यवस्था गर्न उनीहरूको माग छ ।

“हरेक वर्ष यस्तै हुन्छ,” स्थानीय एक जनाले भने, “समाचार आउँछ, चर्चा हुन्छ, तर पीडितको जीवन उस्तै रहन्छ । सरकार र स्थानीय तहले चासो दिनुपर्छ ।”

स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरूले भने सीमित स्रोतका कारण सबैलाई तत्काल सहयोग गर्न नसकिएको बताएका छन् । तर जोखिममा रहेका वृद्धवृद्धा र असहायका लागि न्यानो कपडा वितरण र अस्थायी आश्रयस्थलको व्यवस्था गर्ने तयारी भइरहेको उनीहरूको भनाइ छ ।

हरेक वर्ष दोहोरिने पीडा

तराईमा शीतलहर नयाँ समस्या होइन । हरेक वर्ष जाडोयामसँगै यस्ता पीडादायी दृश्य दोहोरिन्छन् । तर दीर्घकालीन समाधानको अभावमा देवरतिया देवीजस्ता नागरिकहरू हरेक पुस–माघमा जीवन र मृत्युको दोधारमा पुग्ने गरेका छन् ।

“सरकारले हामीलाई सम्झियोस्,” देवरतिया देवीको एउटै याचना छ, “न्यानो ओढ्ने र सुरक्षित बस्ने ठाउँ भए पनि जाडो त सहन सकिन्थ्यो ।”

तराईको कठ्याङ्ग्रिदो जाडोले उजागर गरेको यो दृश्य केवल एक वृद्ध महिलाको पीडा मात्र होइन, राज्यको सामाजिक सुरक्षा र मानवीय संवेदनामाथि उठेको गम्भीर प्रश्न पनि हो ।