खुसी बोकेको बसले फर्कायो मृत्युको खबर, मालिकामा विद्यार्थी बोकेको बसको ठक्करबाट दुईकाे मृत्यु

गुल्मी । गुल्मीको मालिका गाउँपालिकामा विद्यार्थी बोकेको बसले मोटरसाइकललाई ठक्कर दिँदा दुई जनाको ज्यान जानु केवल एउटा दुर्घटना होइन, यो ग्रामीण सडक, सवारी व्यवस्थापन र विद्यालयस्तरको यात्राको सुरक्षामाथि गम्भीर प्रश्न हो। वनभोजका लागि विद्यार्थी लिएर जाँदै गरेको बसबाट भएको दुर्घटनाले ‘बालबालिका बोकेको सवारी’ कत्तिको सुरक्षित छ भन्ने बहसलाई फेरि सतहमा ल्याएको छ।

दुर्घटनाको अवस्था र मानवीय क्षति

राम्चेबाट मदाने गाउँपालिकाअन्तर्गत पुर्कोटतर्फ जाँदै गरेको सिद्ध इङ्लिस बोर्डिङ स्कुलको बसले विपरीत दिशाबाट आउँदै गरेको मोटरसाइकललाई ठक्कर दिँदा मालिका गाउँपालिका–६ मौवाका ३६ वर्षीय वसन्त अर्याल र ५६ वर्षीया मनकला अर्यालको मृत्यु भयो। उनीहरू एकै परिवारका सदस्य हुनु घटनाको मानवीय पीडा अझ गहिरो बनाउने पक्ष हो।

दुर्घटनामा बालक अनुभव गिरी र स्थानीय विद्यालयकी शिक्षिका लिलावती अर्याल घाइते हुनु यस घटनाको अर्को गम्भीर पक्ष हो। विद्यालय घुम्ती वा वनभोजजस्ता कार्यक्रमका क्रममा सवारी सुरक्षामा हुने सानो लापरवाहीले कति ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्छ भन्ने यो घटनाले देखाएको छ।

विद्यार्थी बोकेको सवारी: कडा नियम कागजमै?

नेपालमा विद्यार्थी बोकेको सवारी साधनका लागि छुट्टै मापदण्ड र सावधानी अपनाउनुपर्ने भनिए पनि व्यवहारमा ती नियम कागजमै सीमित हुने गरेका छन्।
– चालकको अनुभव र तालिम
– सवारीको प्राविधिक अवस्था
– गति नियन्त्रण
– जोखिमपूर्ण सडकमा समय र व्यवस्थापन

यी पक्षमा पर्याप्त ध्यान नदिँदा विद्यालय यात्राहरू जोखिमपूर्ण बन्दै गएका छन्।

ग्रामीण सडक र सवारी व्यवस्थापनको यथार्थ

गुल्मी जस्ता पहाडी जिल्लामा साँघुरा सडक, मोडै–मोड र कमजोर सडक संरचना दुर्घटनाको मुख्य कारण बन्दै आएका छन्। यस्ता सडकमा ठूला बस र मोटरसाइकलबीचको ठक्कर प्रायः घातक हुन्छ। तर स्थानीय तह, यातायात कार्यालय र विद्यालय प्रशासनबीच आवश्यक समन्वयको अभाव देखिन्छ।

जिम्मेवारी कसको?

यो दुर्घटनाले केही गम्भीर प्रश्न उठाउँछ—
– विद्यार्थी बोकेको बसको गति र चालकको लापरवाही कति थियो ?
– वनभोज जस्ता कार्यक्रमका लागि जोखिम मूल्यांकन गरिएको थियो कि थिएन?
– विद्यालय प्रशासनले सुरक्षाका मापदण्ड पालना गराएको थियो कि थिएन?

यी प्रश्नको जवाफ नआएसम्म यस्ता दुर्घटनाहरू ‘दुर्भाग्य’ भनेर पन्छाइने क्रम रोकिँदैन।

मालिका गाउँपालिकाको यो दुर्घटना विद्यालय, अभिभावक, यातायात निकाय र स्थानीय सरकार सबैका लागि चेतावनी हो। विद्यार्थी बोकेको सवारी केवल यातायातको विषय होइन, यो बालअधिकार र सार्वजनिक सुरक्षासँग प्रत्यक्ष जोडिएको मुद्दा हो।

यदि यस घटनाबाट पाठ सिकेर विद्यालय यात्रामा कडा सुरक्षा मापदण्ड लागू गरिएन भने, यस्ता दुर्घटनाहरू दोहोरिनु समयको कुरा मात्र हुनेछ। सडक दुर्घटना आकस्मिक जस्तो देखिए पनि, यसको रोकथाम योजनाबद्ध र जिम्मेवार निर्णयबाट मात्र सम्भव हुन्छ।