मानिस कि जंगल ? बालेन शाहको प्रस्ताव—वनछेउका बस्ती सार्ने सरकारी नीति चाहिन्छ

खबरडबली संवाददाता

काठमाडौँ। वनजंगल जोगाउने कि मान्छेलाई जोखिममा राख्ने ? यही प्रश्नको बीच राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका वरिष्ठ नेता बालेन शाहले वनछेउका बस्ती स्थानान्तरण गर्नुपर्ने बहसलाई फेरि सतहमा ल्याएका छन्।

आइतबार कार्यकर्तासँगको छलफलमा बालेनले नेपाल सरकारको दीर्घकालीन नीति जंगलको छेउछाउमा बसोबास गरिरहेका गाउँलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने हुनुपर्ने बताए। उनका अनुसार, मानव–वन द्वन्द्व, वन विनाश र नागरिक सुरक्षाका दृष्टिले अहिलेको बसोबास दिगो छैन।

‘मान्छेलाई जंगलसँगै राखिदिनु हुँदैन,’ बालेनले स्पष्ट शब्दमा भने, ‘जंगल जोगाउन पनि र मान्छे जोगाउन पनि स्थानान्तरण नै सही उपाय हो।’

उनले स्थानान्तरण गर्दा पीडित हुने अवस्था आउन नदिन बराबरीको सिद्धान्त अपनाउनुपर्नेमा जोड दिए। कसैसँग पाँच आना जग्गा छ भने पाँच आनाकै बराबर, कसैसँग दुई रोपनी छ भने दुई रोपनीकै हिसाबले अन्य सुरक्षित स्थानमा जग्गा उपलब्ध गराउनुपर्ने उनको प्रस्ताव छ।

बालेनका अनुसार, यो व्यक्तिगत निर्णय होइन, राज्यको स्पष्ट नीति बन्नुपर्छ। ‘यो दया वा राहतको विषय होइन, नीति र योजना को विषय हो,’ भन्ने संकेत उनको भनाइमा झल्किन्छ।

वन्यजन्तुको आक्रमण, बस्ती विस्तारले वन क्षेत्रमा परेको दबाब र जलवायु संकटको पृष्ठभूमिमा बालेनको यो धारणा केवल राजनीतिक अभिव्यक्ति मात्र नभई अब नीतिगत बहसको विषय बन्ने संकेत देखिएको छ।