बालीनाली जोगाउन सरकारको नयाँ निर्णय: बाँदर ‘हानिकारक’ घोषणा, किसानलाई कानुनी छुट

खबरडबली संवाददाता

काठमाडौं । लगातार बालीनाली नष्ट गर्दै आएका जंगली रातो बाँदर नियन्त्रणका लागि सरकारले विशेष कदम चालेको छ। वन तथा वातावरण मन्त्रालय ले राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गर्दै बाँदरलाई एक वर्षका लागि ‘कृषि हानिकारक वन्यजन्तु’ घोषणा गरेको हो।

यस निर्णयसँगै किसानले आफ्नै खेत, खला वा बारीमा पसेर क्षति पुर्‍याउने बाँदरलाई एक्लै वा सामूहिक रूपमा धपाउन, लखेट्न वा पक्रन पाउने भएका छन्। पक्रिएको बाँदरलाई भने नजिकैको राष्ट्रिय निकुञ्ज, वन्यजन्तु आरक्ष, डिभिजन वन कार्यालय वा सम्बन्धित मातहतको कार्यालयमा बुझाउनुपर्नेछ। साथै, त्यसको जानकारी सम्बन्धित वडा कार्यालयलाई पनि दिनुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

धपाउने वा पक्रने क्रममा बाँदर मरेमा किसानले कानुनी कारबाही भोग्नुपर्ने छैन। तर, वडाको एक प्रतिनिधि र कम्तीमा पाँच स्थानीयको रोहवरमा मुचुल्का उठाई गाड्नुपर्नेछ। त्यसको विवरण तुरुन्तै वन कार्यालय र वडा कार्यालयमा बुझाउनुपर्नेछ।

सरकारले मारिएका बाँदरको विवरण प्रत्येक दुई महिनामा मन्त्रालय र विभागमा पठाउने व्यवस्था पनि गरेको छ। यद्यपि, राष्ट्रिय निकुञ्ज, आरक्ष तथा राष्ट्रिय वन क्षेत्रभित्र भने यो नियम लागू हुने छैन। संरक्षित क्षेत्रमा बाँदर धपाउन वा पक्रन पाइने छैन।

सरकारको यो निर्णयलाई किसानहरूले राहतको रूपमा हेरेका छन्। तर वन्यजन्तु संरक्षण र मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व व्यवस्थापनका सन्दर्भमा यसको प्रभाव कस्तो पर्ला भन्ने बहस पनि सुरु भएको छ।