पत्रकारिता र कवितामा अलग पहिचान बनाएका सुरेश किरणको अवसानले साहित्य जगत् शोकमा

काठमाडौं । नेपाली साहित्य, पत्रकारिता र भाषा आन्दोलनका सक्रिय हस्ताक्षरको निधन भएको छ। उनको निधनसँगै नेपालभाषा साहित्य, समसामयिक व्यङ्ग्य र भाषिक अधिकार आन्दोलनले एक प्रभावशाली स्वर गुमाएको छ।

राष्ट्रिय भाषा आयोगका बहालवाला सदस्यसमेत रहेका सुरेश किरणको पार्थिव शरीर नेपालभाषा मंकाःखलःको प्राङ्गणमा श्रद्धाञ्जलीका लागि राखिएको थियो। त्यसपछि उनलाई हुर्केका र डुल्ने गरेका गल्लीहरू हुँदै अन्तिम संस्कारका लागि लगिएको थियो। साहित्यकार, पत्रकार, अभियन्ता र शुभेच्छुकहरूको उल्लेख्य उपस्थितिमा अन्तिम बिदाइ दिइएको थियो।

किरणले आफ्नो साहित्यिक यात्रा कविता लेखनबाट सुरु गरेका थिए। नेपालभाषामा प्रकाशित साप्ताहिक ‘इनाप’मा कम्पोजिटरका रूपमा प्रवेश गरेका उनले पछि दैनिक ‘विश्वभूमि’को प्रकाशन नेतृत्व सम्हाले। ‘सुकि’ नामक राजनीतिक तथा सांस्कृतिक व्यङ्ग्य स्तम्भमार्फत उनी पाठकमाझ व्यङ्ग्यकारका रूपमा परिचित बने।

२०४६ सालको जनआन्दोलनका क्रममा कर्फ्युबीच समाचार सङ्कलन गर्न डाक्टरको भेषमा वीर अस्पताल प्रवेश गरी गणेशमान सिंहको अन्तर्वार्ता लिएको प्रसंग पत्रकारिता क्षेत्रका लागि स्मरणीय मानिन्छ।

नेपालभाषा कविता दबू गठनमा समेत सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेका किरण आधुनिक कवितामा बौद्धिक व्यङ्ग्य र समसामयिक यथार्थ प्रस्तुत गर्ने कविका रूपमा चिनिन्थे। उनका कवितामा सत्ता, समाज र व्यक्तिको चरित्रमाथि तीक्ष्ण टिप्पणी पाइन्छ। “यो मेरो सरकार हो” जस्ता कविताले शासकीय संरचनामाथि व्यङ्ग्यात्मक प्रहार गर्दै व्यापक चर्चा पाएका थिए।

पत्रकार, व्यङ्ग्यकार र भाषा अभियन्ताका रूपमा परिचित भए पनि उनलाई आफूलाई कवि भनेर चिनिनु प्रिय थियो। मातृभाषामा अभिव्यक्त हुन सक्ने गहिराइ र सटीकता अन्य भाषामा सम्भव नहुने उनको धारणा थियो। नेपालभाषा आधुनिक कवितामा नयाँ बौद्धिक आयाम थपेको मूल्याङ्कन समालोचकहरूले गरेका छन्।

नेपालभाषा एकेडेमी र विभिन्न साहित्यिक संस्थामार्फत उनले नयाँ पुस्ताका कविहरूलाई प्रशिक्षण र अवसर प्रदान गर्दै आएका थिए। विशेषतः महिला कविहरूको सहभागिता बढाउन उनले निरन्तर पहल गरेका थिए।

सहज, समभावी र सहयात्री व्यक्तित्वका रूपमा चिनिएका किरणको असामयिक निधनले नेपाली साहित्य र भाषा आन्दोलनमा अपूरणीय क्षति पुगेको साहित्यिक वृत्तको भनाइ छ।

अब मञ्चमा उभिएर आफ्ना तीक्ष्ण व्यङ्ग्यपूर्ण कविताहरू वाचन गर्न उनी आउने छैनन्। तर उनका शब्द, विचार र सिर्जनाले नेपाली साहित्यमा दीर्घकालसम्म उपस्थित रहिरहने विश्वास गरिएको छ।