युद्धको प्रभाव: भारतमा इन्धन महँगियो, नेपालमा कस्तो पर्ला असर?

काठमाडौं । मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्वका कारण अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा अस्थिरता बढ्दै जाँदा भारतले उड्डयन टर्बाइन इन्धन (एटिएफ) र व्यावसायिक एलपिजीको मूल्य वृद्धि गरेको छ। यसको प्रभाव छिमेकी नेपालमा पनि पर्न सक्ने आकलन गरिएको छ।

भारतीय पेट्रोलियम मन्त्रालयका अनुसार दिल्लीमा एटिएफको मूल्य करिब ८.५ प्रतिशतले बढाइएको छ। अन्य प्रमुख सहरहरूमा पनि समान वृद्धि गरिएको छ। एटिएफ हवाई सेवाको प्रमुख लागत भएकाले मूल्यवृद्धिले हवाई भाडामा दबाब सिर्जना गर्न सक्छ। विशेषगरी स्ट्रेट अफ होर्मुजमार्फत हुने तेल तथा ग्यास आपूर्तिमा जोखिम बढेपछि मूल्य समायोजन गरिएको भारतीय पक्षले जनाएको छ।

यद्यपि भारतले घरेलु उडानतर्फ पूर्ण मूल्यवृद्धि लागू नगरी करिब २५ प्रतिशत मात्रै समायोजन गरेको बताइएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय उडानमा भने बढेको लागत पूरै लागू हुने जनाइएको छ। साथै, १९ केजी व्यावसायिक एलपिजी सिलिन्डरको मूल्य प्रमुख सहरहरूमा करिब २०० भारतीय रुपैयाँले बढाइएको छ भने घरेलु प्रयोजनको ग्यास मूल्य यथावत राखिएको छ।

नेपालमा सम्भावित प्रभाव

नेपालको इन्धन आपूर्ति पूर्ण रूपमा भारतमार्फत हुने भएकाले भारतीय बजारमा भएको मूल्य परिवर्तनको प्रत्यक्ष असर नेपालमा पर्न सक्छ। नेपाल आयल निगम ले भारतीय आयल कर्पोरेसनबाट मूल्यसूचीका आधारमा इन्धन खरिद गर्ने व्यवस्था छ। त्यसैले भारतमा एटिएफ वा एलपिजीको मूल्य बढेमा नेपालमा पनि समायोजनको दबाब पर्न सक्छ।

विशेषगरी हवाई इन्धन महँगिँदा आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय उडानको भाडामा प्रभाव पर्न सक्ने देखिन्छ। पर्यटन र वैदेशिक रोजगार आवागमनमा निर्भर अर्थतन्त्रका लागि यो संवेदनशील विषय हो।

एलपिजीको हकमा भने भारतले घरेलु सिलिन्डरको मूल्य स्थिर राखेकाले तत्कालै नेपालमा ठूलो असर नपर्ने सम्भावना छ। तर अन्तर्राष्ट्रिय कच्चा तेलको मूल्य दीर्घकालीन रूपमा बढिरहेमा नेपालमा पनि उपभोक्ता मूल्य समायोजन हुन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

ऊर्जा बजारको अनिश्चितता कायमै रहेकाले नेपालले आपूर्ति व्यवस्थापन र मूल्य स्थिरीकरणका उपायहरूमा सावधानी अपनाउनुपर्ने अवस्था देखिएको छ।