सुनामीका कारण मृत्यु भएकाहरुको सम्झनामा २० वर्षपछि आँसु र प्रार्थना

इन्डोनेसिया । दुई दशकअघि हिन्द महासागरको तटीय क्षेत्रमा आएको सुनामीका कारण ज्यान गुमाएका दुई लाख २० हजार व्यक्तिको सम्झनामा बिहीबार एशियाभर आयोजित समारोहहरूमा अश्रुपूर्ण शोककर्ताहरुले प्रार्थना गरेका छन् ।  

सन् २००४ डिसेम्बर २६ मा इन्डोनेसियाको पश्चिमी भागमा ९.१ म्याग्निच्युडको भूकम्प गएको थियो । भूकम्पका कारण इन्डोनेसियादेखि सोमालियासम्मका १४ देशका समुद्री तटमा ३० मिटर (९८ फिट) अग्ला सामुद्रिक छाल उत्पन्न गरेको थियो । इन्डोनेसियाको आचेह प्रान्तमा एक लाखभन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको थियो भने श्रीलङ्का, भारत र थाइल्यान्डलगायत यस क्षेत्रका स्मारकहरुको शृङ्खला सुरु गर्न बैतुरहमान ग्रान्ड मस्जिदमा साइरन बजाइएको थियो । 

साइरन बजेको केही घन्टामा सुनामी आएको थियो । विशाल छालहरु बिना कुनै चेतावनी भित्र पसेका थिए, कारहरुसहित भग्नावशेष बोकेका थिए र यसको जगमा भवनहरु नष्ट भएका थिए । मानिसहरुले डर लाग्दो र चामत्कारिक अस्तित्वको पीडादायी कथाहरु सुनाए । सुनामीले क्षतिग्रस्त भएको इन्डोनेसियाको मस्जिदमा एउटै नामले चिनिने ५४ वर्षीया शिक्षिका हसनावतीले भने, “मैले सोचेँ कि यो प्रलयको दिन हो, आइतबार बिहान जहाँ हाम्रो परिवार सबै सँगै हाँस्दै थियो, अचानक एउटा विपत्ति आयो र सबै कुरा गयो । म यसलाई शब्दले वर्णन गर्न सक्दिनँ ।” करिब ४६ हजार मानिस गाडिएको आचेहको सिरोन सामूहिक चिहानमा भावनात्मकरुपमा आफन्तहरुले त्यहाँ हुर्केका रुखहरुको छायाँमा इस्लामिक प्रार्थनाहरु पाठ गरे । 

इन्डोनेसियाकी ५९ वर्षीया गृहिणी खयानिसाले आफ्नी आमा र छोरीलाई गुमाइन । उनीहरु जीवितैै छन् भन्ने आशामा तिनीहरुको खोजी गरिन । “मैले भगवान्को नाम जप गरिरहेकी छु । मैले उनीहरुलाई जताततै खोजेँ”, उनले भनिन, “एउटा क्षण थियो जब मैले थाहा पाएँ कि तिनीहरु गइसकेका छन् । मलाई छाती दुखिरहेको महसुस गरें, म चिच्याएँ ।”

निराशा

पीडितहरुमा यस क्षेत्रका घामले चुम्बन गरिएका समुद्र तटहरुमा धेरै विदेशी पर्यटकहरु क्रिसमस मनाइरहेका थिए । त्यसै बेला सुनामीले विश्वभरिका घरहरुमा त्रासदी ल्यायो । समुद्री सतह चिराचिरा परेर बुलेट ट्रेनको भन्दा दोब्बर गतिमा छालहरु आए र केही घन्टामै हिन्द महासागर पार गरे । 

पाँच हजारभन्दा बढी मृतकमध्ये आधा विदेशी पर्यटकहरु रहेको थाइल्यान्डमा यसको सबैभन्दा बढी प्रभावित गाउँ बान नाम खेममा स्मारकहरु चाँडै सुरु भएको थियो । रोइरहेका आफन्तहरुले सुनामीको लहरको आकारको घुमाउरो भित्तामा पीडितहरुको नाम भएको फ्लेकसहित फूल र माल्यार्पण गरे । 

पचपन्न वर्षीया नापापोर्न पकावनले यस त्रासदीमा आफ्नी जेठी बहिनी र भतिजी गुमाएका थिए । “म निराश छु । म यहाँ हरेक वर्ष आउँछु”, उनले भने, “समय उड्छ तर हाम्रो दिमागमा समय ढिलो हुन्छ ।” एक अन्तर्धार्मिक समारोहपछि ५५ वर्षीया इटालिलेली जीवित फ्रान्सेस्का एर्मिनीले आफ्नो जीवन बचाएकोमा स्वयंसेवकहरुलाई धन्यवाद दिए । 

“मलाई लाग्छ हामी सबै (बचेका)जब हामी तपाईंको बारेमा सोच्छौँ, यसले हामीलाई धेरै आशावादी महसुस गराउँछ”, उनले भने । थाई सरकारको स्मारक समारोहसँगै अनौपचारिक समुद्र तट सतर्कता पनि हुने अपेक्षा गरिएको थियो । 

ट्रेन सतर्कता

मान्यता प्राप्त विश्वव्यापी विपद डाटाबेस इएम-डिएटीका अनुसार सुनामीका कारण कुल दुई लाख २६ हजार ४०८ जनाको मृत्यु भएको छ । विभिन्न महादेशमा छालहरुबिच घन्टौँ लामो अन्तराल भए पनि सुनामी आउन लागेको कुनै चेतावनी दिइएको थिएन । जसले गर्दा स्थानान्तरणका लागि थोरै समय दिइएको थियो । तर आज निगरानी स्टेसनहरूको परिष्कृत सञ्जालले चेतावनीको समय घटाएको छ । 

पैँतिस हजारभन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको श्रीलङ्कामा जीवित व्यक्तिहरु र आफन्तहरु यात्रु रेल पटरीबाट लडेपछि मरेका करिब एक हजार पीडितको सम्झनामा भेला भए । उनीहरु कोलम्बोबाट करिब ९० किलोमिटर दक्षिणमा रहेको ओसियन क्विन एक्सप्रेसमा चढेका थिए र पेरालियातर्फ प्रस्थान गरेका थिए । 

त्यहाँ मृतकका आफन्तहरुसँग छोटो धार्मिक समारोह आयोजना गरिएको थियो भने पीडितहरुको सम्झनामा बौद्ध, हिन्दू, इसाई र मुस्लिम समारोहहरु पनि आयोजना गरिएको थियो । सुनामीबाट सोमालियासम्म करिब तीन सय, माल्दिभ्समा एक सयभन्दा बढी र मलेसिया र म्यानमामा दर्जनौँको मृत्यु भएको थियो । 

थाइल्यान्डमा आएको सुनामीमा आफ्नो साथी र आमाबुबा गुमाएकी ५६ वर्षीया बेलायती महिला डोरोथी विल्किन्सनले स्मरणोत्सवहरू मर्नेहरु मध्ये उत्कृष्टलाई सम्झने समय भएको बताइन । “म यहाँ आउन पाउँदा खुसी छु... अलिकति दुःखी छु”, उनले भनिन्, “यो उहाँहरुको जीवनको उत्सव मनाइरहेको छ ।”