नयाँ एचआईभी सङ्क्रमित बढ्ने जोखिम

काठमाडौं । नेपालमा सन् २०३० भित्र एचआईभी नियन्त्रण गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबद्धता पूरा गर्न चुनौती थपिँदै गएकोमा सरोकारवालाले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।

जनस्वास्थ्यको चुनौतीका रुपमा रहेको एड्स इपिडेमिकलाई सन् २०३० सम्ममा अन्त्य गर्ने सरकारको लक्ष्य छ । दातृ निकायले एचआईभी नियन्त्रणमा दिँदै आएको सहयोग कटौती गरेसँगै एचआईभी नियन्त्रण गर्ने लक्ष्य पूरा गर्ने चुनौती थपिएको हो ।

‘हाम्रो समान पहुँच संस्था’की एचआईभी सङ्क्रमित तथा अधिकारकर्मी ज्योति थापाले एचआईभी सङ्क्रमित नियन्त्रणका लागि आवश्यक साधान कन्डम र प्री एक्सपोजर (एचआईबाट बच्ने औषधी) को अभावले नयाँ सङ्क्रमितकको जोखिम बढ्दै गएको बताए । 

स्वास्थ्य पैरवी समाज काठमाडौंमा आयोजित ‘नेपालमा एचआईभी कार्यक्रमको वर्तमान अवस्था’ विषयक कार्यक्रममामा उनले दातृ निकायले दिँदै आएको सहयोग कटौती हुँदा जोखिम समूह मारमा परेको उनले जीकिर गरे । 

सङक्रमित व्यक्तिले प्रेभ खान नपाएपछि स्वस्थ पार्टनर सङ्क्रमित हुने जोखिम बढ्दै गएको  उनको भनाइ छ ।  उनि भन्छन्, “कन्डम पनि छैन, प्रेभ पनि खान पाइएको छैन यो अवस्थामा भविष्यमा एचआईभीको सङ्क्रमण बढ्ने जोखिम बढ्दै गएको छ । यसले सरकारको लक्ष्य पूरा गर्न चुनौती थपिने देखिएको छ ।”

उनले कन्डमजस्ता निःशुल्क सामग्रीले सङ्क्रमण दर घटाउन भूमिका खेलेको तर बजेट कटौतीपछि यस्तो सेवा रोकिँदा पुनः जोखिम बढेको बताए । नीति बनाउनेले यस्तो सूक्ष्म क्षेत्रमा ध्यान नदिँदा नयाँ सङ्क्रमित थपिने जोखिम बढेको उनको भनाइ छ । राष्ट्रिय एचआईभी तथा यौनरोग नियन्त्रण केन्द्रका निर्देशक डा. सर्बेश शर्माले दातृ निकायले सहयोग कटौती गरेपनि हालसम्म केन्द्रका कुनै पनि कार्यक्रम नरोकिएको स्पष्ट पारे । 

केन्द्रका निर्देशक डा. सर्बेश शर्माले नेपालमा एक वर्षमा ६१४ जना नयाँ एचआईभी सङ्क्रमित थपिनुका साथै  ५६९ जनाको मृत्यु हुने अनुमान गरेको जानकारी दिए । उनका अनुसार नेपालमा ३४ हजार ३३७ जना एचआईभी सङ्क्रमित भएको अनुमान गरिएको हो । सङ्क्रमित मध्ये ५८ प्रतिशत अर्थात् १९ हजार ८२१ पुरुष र ४२ प्रतिशत अर्थात १४ हजार ५१६ महिला छन् । त्यसैगरी, एक हजार ५८ अर्थात ३.१ प्रतिशत सङ्क्रमित बालबालिकाको सङ्ख्या छ । मातृ–शिशु सरेर सङ्क्रमण भएकाको सङ्ख्या २२७ छ ।