कोटेश्वरको सुन: पर्दा पछाडि बज्रिएको गहना उद्योगको रहस्य

काठमाडौं । काठमाडौं महानगरपालिका–३२ कोटेश्वर स्थित बज्राचार्य गहना उद्योगमा राजस्व अनुसन्धान विभागले छापा मारेको छ । विभागबाट खटिएका अनुसन्धान अधिकृत र सशस्त्र प्रहरीका डीएसपी नेतृत्वको टोलीले गहना उद्योगबाट ६२१ ग्राम काँचो सुन बरामद गरेको छ । 

राजधानीको गहना बजार : सुनमाथिको शंका

राजस्व अनुसन्धान विभागका महानिर्देशक तीर्थराज चिलुवालले जानकारी दिए अनुसार, विभागसँग राजस्व छलीसहित अवैध कारोबार हुने ठोस सूचना थियो। “हामीसँग यथेष्ट प्रमाण थियो कि त्यहाँ राजस्व छलिएको सुन कारोबार भइरहेको छ,” – चिलुवालले बताए।

तर अहिले सुनभन्दा पनि धेरै कुरा पग्लिन थालेको छ – त्यो हो, राजधानीमै खुलेआम चल्न सक्ने गहना उद्योगभित्रको गोप्य धन्दा।

काठमाडौं उपत्यकामा गहना व्यापार प्राचीन पेशा हो। लाखौं रुपैयाँको कारोबार हुने बजार, तर सधैं पारदर्शी हुन्छ भन्ने ग्यारेन्टी छैन । नक्कली बिल, भ्याट छली, सुन लुकाउने तरिका, र खरिद-बिक्रीका गुप्त लेनदेन । यी सबै विषयहरू पटक–पटक उठिरहेका छन् । तर सरकारको निगरानी मात्रै कागजमा सीमित रहँदा व्यापार सजिलै चिप्लिन्छ।

बरामद सुनको मूल्यले मात्र होइन, त्यसको स्रोतले ठूलो प्रश्न उठाएको छ । के त्यो सुन आयात भइसकेको हो?  कि तस्करी भएर ल्याइएको? त्यसको कर तिरिएको थियो कि लुकाइएको?

यी सबै प्रश्नको उत्तर अनुसन्धानको नतिजाले दिनेछ । तर अहिलेलाई बज्राचार्य गहना उद्योग निगरानीको केन्द्रमा पुगेको छ।

चम्किलो गहना उद्योग भित्रको कालो छाँया

सुन गहना उद्योगहरूमा सामान्य उपभोक्ताको नजरमा चम्किलो व्यापार देखिन्छ। विवाह, ब्रतबन्ध, पर्व–चाडपर्वमा किनमेल गरिन्छ। तर पछिल्लो समय राजधानीमा सुन तस्करी, राजस्व छली र फर्जी बिलिङका घटना बढ्दै गएका छन्।

यो घटनाले फेरि एकपटक देखाएको छ – “सुनले शरीर सजाउँछ, तर कर नतिरी कारोबार गरियो भने सिस्टमलाई बिगार्छ।” राजस्व अनुसन्धान विभागको यो छापामारी साँघुरो देखिने तर गहिरो भएको बजारमा झुल्किएको चेतावनी हो। केवल ६२१ ग्राम सुन होइन, छापा मारिएकै खबरले राजधानीभरका गहना व्यवसायीहरूमा हलचल ल्याएको छ ।

के अनुसन्धान निष्पक्ष र पारदर्शी हुनेछ?  के दोषी कारबाहीमा पर्छन्? कि केही दिनको हल्लापछि फेरि सबै ठिक भनिन्छ? भन्ने प्रश्न अब यत्रतत्र उठ्छ ।

सुन गहना मात्र होइन, इमान पनि तौलिनुपर्ने बेला यही हो।