माओवादीको विशेष महाधिवेशन यात्राः प्रतिनिधिको नयाँ गणित

काठमाडाैं । काठमाडौंको हलमा अहिले माओवादी नेताहरू आ–आफ्ना समूहमा छलफलमा व्यस्त छन्। पार्टी अध्यक्ष प्रचण्डको प्रस्ताव छ – विशेष महाधिवेशनमार्फत नयाँ बाटो तय गर्ने। तर, त्यो बाटोमा कसरी पुग्ने ? प्रतिनिधि कसरी छान्ने ? यही प्रश्नले बैठकलाई तातेको छ।

यस पटक माओवादीले प्रतिनिधित्वको ढाँचा पुरानाभन्दा फरक, विविधता र समावेशितामा केन्द्रित बनाएको छ। हरेक तहबाट सहभागिता सुनिश्चित गर्न ११ व्यवस्था गरिएको छ।

गाउँ–गाउँका पालिका र शाखाबाट कम्तीमा एक जना अनिवार्य हुनेछन्। जिल्ला र महाशाखामा सदस्य संख्याको हिसाबले प्रतिनिधि छानिनेछ – १,००० सदस्य बराबर १ प्रतिनिधि। यहाँ महिलाको अनिवार्य ३३% सुनिश्चित गरिएको छ, साथै हरेक जिल्लाबाट एक जना दलित र एक जना युवा अपरिहार्य हुनेछन्।

सातै प्रदेशबाट २५–२५ जना प्रतिनिधि पठाइनेछन्। त्यसमध्ये महिला, दलित र युवा छुट्टै कोटामा समावेश हुनेछन्। गैरभौगोलिक क्षेत्र र प्रवासलाई समेत छुटाइएको छैन। प्रवासका तीन प्रदेशबाट सात–सात जना आउनेछन्, जसमा महिला र युवाको उपस्थिति अनिवार्य हुने छ।

पार्टीका हरेक विभागले दुई–दुई जना पठाउनेछन्। सबै आयोगले १०–१० जना प्रतिनिधि पाउनेछन्। ज्येष्ठ कम्युनिस्ट मञ्च र केन्द्रीय सल्लाहकार परिषद्ले पनि समान संख्यामा आवाज पठाउनेछन्।

केन्द्रीय कार्यालय, जनवर्गीय संगठन, जातीय तथा क्षेत्रीय मोर्चा, फाउन्डेसन र सामाजिक संस्थाबाट समेत प्रतिनिधित्व हुने छ। युवाहरूमध्ये विशेषगरी वाइसीएललाई पाँच जना कोटा दिइएको छ।

सचिवालयलाई ५ प्रतिशतसम्म मनोनयन गर्ने अधिकार दिइएको छ। तर आयोजक समितिका सदस्य भने आफ्ना निर्धारित क्षेत्रमै निर्वाचित हुनुपर्नेछ। कोही चुनिन नसके पनि उनीहरू सदस्यको हैसियतमा प्रक्रियामा सहभागी हुनेछन्।

प्रदेश समितिहरूलाई अधिवेशन आयोजक समितिमा रूपान्तरण गर्ने निर्णय गरिएको छ। प्रदेश अध्यक्ष संयोजक हुनेछन् भने पदाधिकारीहरू सचिवालयका रूपमा रहनेछन्।

यी व्यवस्थाले देखाउँछ, माओवादीले विशेष महाधिवेशनलाई केवल ‘पार्टीको ठूलो बैठक’ मात्र होइन, समावेशिता र प्रतिनिधित्वको नयाँ अभ्यास बनाउन खोजेको छ। गाउँको आवाज, महिला–दलित–युवाको उपस्थिति, प्रवासको सहभागिता र संस्थागत आवाज—सबैलाई एउटै छातामुनि ल्याउने सूत्र खोजिएको छ।

यसरी, विशेष महाधिवेशन माओवादीका लागि केवल नेतृत्वको प्रश्न मात्र होइन, प्रतिनिधित्वको ‘गणित’ मिलाउने ठूलो अभ्यास बन्ने देखिन्छ।