मौरीपालनबाट वार्षिक १५ लाख आम्दानी गर्दै पर्वतका टीकाराम

पर्वत । उमेरले ७३ वर्ष पार गरे पनि पर्वतको मोदी गाउँपालिका–२, कोरुङ्गाका टीकाराम तिमिल्सिनाको जोश–जाँगर युवापुस्तासँग तुलना गर्न सकिन्छ। बिहानदेखि साँझसम्म उनी मौरीको हेरचाहमै व्यस्त रहन्छन्।

२५ वर्षदेखि व्यावसायिक मौरीपालनमा लागेका तिमिल्सिना जिल्लामा मौरीबाजेको रूपमा परिचित छन्। पहिले उनी जिल्लामा सुन्तला उत्पादनका लागि प्रसिद्ध थिए, तर सुन्तलाका बोट मर्दै गएपछि उनले मौरीपालनतर्फ ध्यान दिए। सुरुमा केही घारबाट सुरु गरिएको यो व्यवसाय अहिले व्यापारिक रूपमा फैलिसकेको छ।

पहाडी भेगमा अनुकूल हुने एपी सेरेना जातको मौरी पाल्दै उनी अहिले वर्षमा करिब २०० किलो मह उत्पादन गर्छन्। मह प्रतिकिलो १,५०० रुपैयाँमा बिक्री हुने गरेको छ। गाउँलेसहित पालिका र जिल्लाका कार्यालयका कर्मचारी उनका नियमित ग्राहक हुन्।

“हाम्रो उत्पादन गुणस्तरीय भएकाले घरमै बिक्री हुन्छ, डुलाउनुपर्ने अवस्था छैन। ग्राहकको मागअनुसार उपलब्ध गराउन कहिलेकाहीँ चुनौती पनि आउँछ,” तिमिल्सिनाले बताए।

उनको बगैँचामा अहिले ३५ घार छन्। तर विगत वर्षको केरुङ्गाको पहिरो र अरिङ्गाल चराको आक्रमणले केही घार नष्ट भए। गत वर्ष ६० घारमध्ये ४० अरिङ्गालले खाएको उनले बताए।

व्यवसायिक मौरीपालक तिमिल्सिनाले वर्षमा करिब १५ लाख रुपैयाँसम्म कमाएका थिए। यद्यपि, जलवायु परिवर्तन, शत्रु जीव र कीराको आक्रमण, बाँझो जग्गा जस्ता कारणले अहिले आम्दानी पहिलेको जस्तो छैन।

उनले उत्पादन गरेको मह काठमाडौं, चितवन, बुटवललगायतका बजारमा पनि ब्राण्ड बनेको छ। कुश्माबजार, बागलुङ र आसपासका व्यावसायी घरमै आएर मह किन्ने गर्छन्। घारको मूल्य प्रतिगोटा १० हजार र मह प्रतिकिलो १,५०० रुपैयाँ रहेको छ।

कृषि अगुवा उमाकान्त शर्माका अनुसार, मौरीपालनमा ठूलो लगानी नगरी पनि उल्लेख्य आम्दानी गर्न सकिन्छ। निरन्तर खेतखेतमा खटिनु नपर्ने हुँदा मौरीपालन किसानको आकर्षण बढिरहेको छ।

आज पर्वतमा देउपुर, मल्लाज, भङ्गरा, कुर्घा, ठानामौला, पाङराङ, बाच्छा, लुङ्खु लगायतका ठाउँमा सयभन्दा बढी व्यावसायिक घार उत्पादन गर्दै मह बिक्री भइरहेकाले मौरीपालन बिस्तारै जिल्लामा एक उद्यमी खेतीको मोडल बन्न थालेको छ।