कैलालीमा थारू समुदायको परम्परागत लवाङ्गी पूजा धुमधामका साथ हुने

कैलाली । थारू समुदायको परम्परागत धार्मिक पर्व ‘लवाङ्गी पूजा’ यस वर्ष मङ्सिर ९ गते धुमधामका साथ मनाइने भएको छ ।

पश्चिम तराईको सबैभन्दा ठूलो देउथल घोडाघोडी (घोरीघोरा) मन्दिरमा हुने लवाङ्गी पूजाका अवसरमा तीन दिनसम्म थारू सांस्कृतिक महोत्सव पनि आयोजना गरिने भएको हो । घोडाघोडी नगर भलमन्सा कार्य समिति, सन्त समागम समाज र घोडाघोडी संस्कृति संरक्षण समाजको संयुक्त आयोजनामा उक्त पूजा तथा महोत्सव सम्पन्न हुनेछ ।

कार्यक्रमको तयारीका लागि १७ सदस्यीय मूल आयोजक समिति गठन गरिएको छ । समितिका संयोजक तथा नगर भलमन्सा कार्य समितिका अध्यक्ष बुधराम चौधरीका अनुसार थारू समुदायको मौलिक संस्कृतिसँग जोडिएको लवाङ्गी पूजाको व्यवस्थापनका लागि तयारी तीव्र पारिएको छ ।

“धेरै वर्षदेखि हामीले पर्यटकीय र धार्मिक दृष्टिले महत्वपूर्ण घोडाघोडी क्षेत्रमा लवाङ्गी पूजा भव्य रूपमा गर्दै आएका छौँ । यस वर्ष पनि पूजालाई व्यवस्थित र भव्य बनाउन मूल समिति बनाएर तयारीमा जुटेका छौँ,” संयोजक चौधरीले भने । “कैलाली, कञ्चनपुर, बाँके, बर्दिया र दाङ जिल्लाबाट समेत भक्तजनहरूको सहभागिता रहनेछ ।”

उनका अनुसार यो पर्वले थारू समुदायको धार्मिक तथा सांस्कृतिक पहिचानलाई सुदृढ बनाउने, युवा पुस्तामा परम्परा हस्तान्तरण गर्ने र मौलिक कला–संस्कृतिको संरक्षणमा टेवा पुर्‍याउने उद्देश्य राखिएको छ ।

महोत्सवमा थारू समुदायका झाँकी, बर्कानाच, सखिया, मुङ्ग्रहुवा, कठघोरी लगायतका परम्परागत नृत्य प्रस्तुत गरिनेछ । साथै थारू कलाकारहरूको विशेष प्रस्तुति, परम्परागत परिकारको प्रदर्शन र बजारीकरणसमेत गरिने कार्यक्रम रहेको आयोजकहरूले बताएका छन् ।

सन्त समागम समाजका अध्यक्ष कप्तान चौधरीका अनुसार पूजा कार्यक्रममा कैलालीका १७३ गाउँका भलमन्सा, गुरुवा र चिराकीहरूको सहभागिता रहनेछ । थारू परम्परा अनुसार नयाँ बाली घरमा भित्र्याएपछि पहिले देवतालाई चढाएर मात्र उपभोग गर्ने चलन रहेको छ। ‘लवाङ्गी’ शब्दको अर्थ नै ‘नयाँ’ भन्ने भएकाले नयाँ अन्न देउतालाई चढाएर मात्र खाने परम्पराका रूपमा यो पूजा प्रचलनमा आएको हो ।

पछिल्ला दुई दशकयता यो पूजा सामूहिक रूपमा घोडाघोडी मन्दिरमा आयोजना हुँदै आएको छ । थारू समुदायको मौलिक संस्कृति र परम्परा झल्काउने यस पूजामा पहाडी समुदायको पनि सहभागिता रहन्छ । पश्चिम नेपालको प्रमुख देवथलका रूपमा चिनिने घोडाघोडी मन्दिर कैलालीको घोडाघोडी नगरपालिकास्थित विश्व रामसार सूचीमा सूचीकृत घोडाघोडी ताल नजिकै रहेको छ । त्यहाँ लवाङ्गी पूजाका दिन भक्तजनहरूले भाकल पुरा गर्न सुँगुर, कुखुरा, बोका, हाँस आदि बलि दिने परम्परा रहेको स्थानीय यमलाल सापकोटाले जानकारी दिए ।