हानिनोक्सानी कोषबाट क्षतिपूर्ति लिन प्रस्ताव आह्वान

खबरडबली संवाददाता

काठमाडौं । ब्राजिलको बेलेम सहरमा जारी जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय सम्मेलन (कोप ३०) ले जलवायु परिवर्तनबाट भएको क्षति र नोक्सानीको भरणपोषणका लागि गठित हानिनोक्सानी कोषबाट क्षतिपूर्तिका प्रस्ताव आह्वान गरेको छ। यससँगै कोष औपचारिक रूपमा कार्यान्वयनको चरणमा प्रवेश गरेको छ ।

कोषले बार्बाडोस कार्यान्वयन मोडालिटी अन्तर्गत नेपाललगायत अति कम विकसित मुलुकहरूलाई प्रस्ताव पेस गर्न आह्वान गरेको हो । वन तथा वातावरण मन्त्रालयका सहसचिव डा. महेश्वर ढकालका अनुसार नेपालका योग्य सरकारी तथा गैरसरकारी संस्थाले प्रमाणित अध्ययनसहितको प्रस्ताव पेस गर्न सक्नेछन् ।

ढकालले भने, “नेपालजस्ता जलवायु परिवर्तनको चरम असर भोगिरहेका मुलुकका लागि यो कदम एक महत्वपूर्ण कोसेढुङ्गा हो ।” उनका अनुसार राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोष, विपत् जोखिम न्यूनीकरण प्राधिकरण, राष्ट्रियस्तरका बैंक, इसिमोड, डब्लुडब्लुएफ, आइयुसिएन, एडीबी, विश्व बैंक र संयुक्त राष्ट्रसंघीय एजेन्सीहरू सबैले प्रस्ताव पेस गर्न सक्छन् ।

हाल यो कोष विश्व बैंकमार्फत सञ्चालन भइरहेको छ । विकसित र विकासशील मुलुकबीच लामो छलफलपछि सन् २०२२ मा इजिप्टको कोप २७ मा यसको स्थापना र सन् २०२४ मा सञ्चालन मोडालिटी अनुमोदन भएको थियो ।

ढकालका अनुसार जलवायु परिवर्तनका कारण हिमालको हिउँ पग्लन, असामान्य वर्षा र खडेरीजस्ता समस्या बढ्दै गएका छन् । प्रभावित मुलुकहरूले कोषलाई बलियो बनाउन निरन्तर जोडबल गर्नुपर्ने उनले बताए ।

हाल कोषमा जम्मा भएको २५० मिलियन अमेरिकी डलरलाई पर्याप्त नभएको भन्दै विज्ञहरूले विकसित मुलुकलाई थप योगदान गर्न आग्रह गरेका छन् ।