नेकपामा ‘एकता समायोजन’ किन सुस्त ?

काठमाडौं । नवगठित नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)ले पुसको पहिलो हप्तासम्म प्रदेश र जिल्लास्तरमा एकता समायोजन टुंग्याउने लक्ष्य राखे पनि प्रक्रिया अपेक्षित गतिमा अघि बढ्न सकेको छैन । 

बाह्य रूपमा एकता सन्देश सभा देशभर चलिरहेका भए पनि आन्तरिक रूपमा पद–जिम्मेवारीको व्यवस्थापन, संरचनागत मिलाप र १० भन्दा बढी घटक दलको समायोजन प्रमुख चुनौती बनेका छन् ।

कात्तिक १९ गते माओवादी केन्द्र, एकीकृत समाजवादीसहितका वामपन्थी समूहहरूलाई एकीकृत गर्दै ‘नेकपा’को घोषणा गरिएको थियो । सोही दिन प्रचण्ड संयोजक र माधवकुमार नेपाल सहसंयोजकका रूपमा औपचारिक रूपमा टुंग्याइए पनि केन्द्रीय समिति पूर्णता, प्रदेश–जिल्ला संरचना र जनवर्गीय संगठनहरूको समायोजन अझै आरम्भिक चरणमै छ ।

नेतृत्व छ तर संरचना अधूरो

साबिक एकीकृत समाजवादीका उपाध्यक्ष एवं वार्ता टोली सदस्य प्रकाश ज्वालाका अनुसार एकता सन्देश सभा चलिरहेका कारण वास्तविक समायोजन कार्य पुस ५ पछि मात्र स्पष्ट रूपमा अघि बढ्नेछ ।

डेव गुरुङ नेतृत्वको माओवादी–तर्फको वार्ता टोली पनि ‘वरिष्ठता, तहअनुसारको जिम्मेवारी’ मापदण्डलाई नै मुख्य आधार बनाउँदै समायोजन गर्नुपर्नेमा जोड दिइरहेको छ ।

१० भन्दा बढी घटक दल, १९ सय नजिकै केन्द्रीय समिति

नेकपा गठनमा जोडिएका दलहरूको संख्या ठूलो भएकाले केन्द्रीय समिति नै १९ सय सदस्यको हाराहारीमा पुग्ने अनुमान गरिएको छ । यद्यपि अन्तरिम विधानमा केन्द्रीय कार्यकारी समिति ६०१ सदस्यीय हुने व्यवस्था छ । यसले ‘संरचना कति ठूलो ? कसरी व्यवस्थापन गर्ने ?’ भन्ने बहसलाई पार्टीभित्र बढाएको छ ।

विधानअनुसार ‘सहमतिको बाटो’

अन्तरिम विधानले केन्द्रदेखि वडा तहसम्म संयोजक/सहसंयोजक, इन्चार्ज/सहइन्चार्जको संयोजनमार्फत नेतृत्व बाँडफाँड गर्ने उल्लेख गरेको छ । सबै घटक दललाई चित्त बुझाउने, साबिक पदक्रम जोगाउने, जिम्मेवारी समानुपातिक रूपमा बाँड्ने जस्ता विषयहरू ‘सबैभन्दा संवेदनशील र जटिल’ बनेका छन् ।

किन जिल्ला समायोजनमा ढिलाई ?

केन्द्रीय कार्य समिति, सचिवालय र संयोजन समितिको संरचना अझै ठोसरूपमा नबनेका कारण प्रदेश–जिल्ला तहको समायोजन पनि रोकिएको स्राेतकाे भनाइ छ ।

३७ सदस्यीय संयोजन समिति बनाउने प्रस्तावमा माओवादी–तर्फका सबै पदाधिकारी रहने, तर समाजवादी र अन्य समूहलाई सीमित मात्रामा स्थान मिल्ने कुरा आन्तरिक छलफलको केन्द्रमा छ । निर्वाचन आयोगमा विधान–घोषणापत्र पेस भइसके पनि एकता व्यवहारमै कार्यान्वयन हुने प्रक्रिया भने एक-एक तहमा मिलाप खोज्दै गर्दै अघि बढिरहेको छ।
वार्ता टोलीहरू अहिले सबै तहमा समायोजन मापदण्ड मिलाउने गृहकार्यमा छन् ।

प्रचण्ड र माधव नेपालको शीर्ष नेतृत्वबाट पुस ५ गतेभित्र समायोजन टुंग्याउने घोषणा भए पनि संरचना ठूलो, दल धेरै, पद–जिम्मेवारीको जटिलता अत्यधिक भएकाले नेकपाको एकता प्रक्रिया अपेक्षाकृत ढिलो र संवेदनशील रूपमा अघि बढिरहेको छ ।

समायोजन पूरा भएपछि मात्रै नेकपाले पूर्ण कार्यशैली, नीति निर्माण र संगठनात्मक ताकतसहित ‘एकीकृत पार्टी’का रूपमा क्रियाशील हुने अपेक्षा गरिएको छ ।