सिरहा कारागारभित्र पेस्तोल: १० कैदीको आँखामा पट्टी, प्रशासनमाथि गम्भीर प्रश्न

काठमाडौं । सिरहा जिल्ला कारागारभित्र भएको घटनाले कारागार सुरक्षा र प्रशासनिक निगरानीमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। २५ माघ साँझ करिब ६ बजेतिर १० जना कैदीबन्दीको आँखामा पट्टी बाँधेर, हात पछाडि बाँधेर कुटपिट गरिएको सूचना जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा पुगेपछि सुरक्षाकर्मीहरू सतर्क बने।

घटनाको प्रकृति गम्भीर देखिएपछि प्रहरीसँगै नेपाली सेना ९नन्दा बक्स गण० र सशस्त्र प्रहरीको टोली कारागार पुगे। त्यहाँ १० जना कैदीबन्दी हात बाँधिएको र आँखामा पट्टी लगाइएको अवस्थामा फेला परे। केही कैदीबन्दीले नाराबाजी समेत गरिरहेका थिए। ती कैदीबन्दीलाई उद्धार गरी प्रहरी कार्यालय लगियो।

प्रारम्भिक बयानमा कैदीबन्दीहरूले घरेलु हतियार प्रयोग गरी कुटपिट र धम्की दिने गरिएको बताएका छन्। यसमा कारागारभित्र प्रभाव जमाएका इन्द्रजित यादवको संलग्नता रहेको आरोप उनीहरूले लगाएका छन्। कर्तव्य ज्यान मुद्दामा २५ वर्ष कैद सजाय भोगिरहेका यादव कारागारका औपचारिक ‘नाइके’ नभए पनि व्यवहारमा नियन्त्रण उनकै हातमा रहेको सुरक्षा स्रोतहरूको भनाइ छ।

भोलिपल्ट २६ माघमा सेना र प्रहरीको संयुक्त टोलीले कारागारमा सर्च अपरेशन चलायो। तालिमप्राप्त कुकुर समेत प्रयोग गरिएको उक्त अपरेशनका क्रममा जिम हल नजिक पुरानो ब्ल्याङ्केटभित्र लुकाइएको अवस्थामा एक पेस्तोल, ‘७।६२’ लेखिएका दुई राउन्ड जिउँदो गोली र केही घरेलु हतियार बरामद गरिएको डीएसपी रमेशबहादुर पालले जानकारी दिए।

कारागारभित्र लागूऔषध, मदिरा वा जुवातास भेटिने घटना बेलाबेला सार्वजनिक भए पनि पेस्तोल र गोली नै भेटिनु असामान्य हो। यसले कैदीबन्दीले हतियारको आडमा प्रभाव जमाउँदै आएको संकेत गरेको सुरक्षा अधिकारीहरू बताउँछन्।

पेस्तोल कारागारभित्र कसरी छिर्‍यो भन्ने विषय अनुसन्धानमै रहेको प्रहरीले जनाएको छ। प्रमुख जिल्ला अधिकारी सुरेन्द्र पौडेल र डीएसपी पाल दुवैले यसबारे थप विवरण दिन नमिल्ने बताएका छन्। तर कारागार स्रोतका अनुसार, हतियार विगत करिब दुई वर्षदेखि कारागारभित्रै रहेको आशंका छ। एक महिना अघि नै यसको सूचना प्रहरीसम्म पुगे पनि अपरेशन हुन सकेको थिएन भन्ने दाबी स्रोतको छ।

कारागार चौकीदारलाई बाहिर गएर राशन किनमेल गर्ने र किप्याड मोबाइल बोक्ने छुट हुने व्यवस्था दुरुपयोग भएको हुनसक्ने प्रारम्भिक आकलन सुरक्षा वृत्तमा गरिएको छ।

घटनापछि इन्द्रजितसहित १३ जनालाई नियन्त्रणमा लिएर अन्य कारागारमा सारिएको छ। इन्द्रजित र अन्य दुई जनालाई केन्द्रीय कारागार जगन्नाथदेवल, सात जनालाई नुवाकोट र तीन जनालाई रौतहट कारागार पठाइएको डीएसपी पालले बताए। यातना भोगेका १० कैदीबन्दीलाई झापा, मोरङ र सुनसरी कारागारमा स्थानान्तरण गरिएको छ।

यसअघि पनि सिरहा कारागारमा पटक–पटक तनाव, कुटपिट र झडपका घटना भएका थिए। पछिल्ला वर्षहरूमा भएका अधिकांश घटनामा इन्द्रजित समूह जोडिँदै आएको प्रहरी अधिकारीहरूको भनाइ छ।

यो घटनाले कारागार सुरक्षा, आन्तरिक अनुशासन र प्रशासनिक उत्तरदायित्वबारे गम्भीर बहस आवश्यक बनाएको छ।