सिँचाइ अभावले घट्दै चैते धान रोपाइँ

लमजुङ । लमजुङमा सिँचाइ सुविधाको अभावका कारण यस वर्ष चैते धान रोपाइँ क्षेत्रफल घट्ने संकेत देखिएको छ। जिल्लाका नहर तथा कुलो पुगेका सीमित खेतमा मात्रै रोपाइँ सुरु भएको छ भने पर्याप्त पानी नपुगेका क्षेत्र खाली रहेका छन्।

चैत महिनासँगै लमजुङ जिल्लाका विभिन्न स्थानमा किसान रोपाइँमा व्यस्त देखिएका छन्। राईनास का धमिलिकुवा, चक्रतिर्थ र भलायखर्क, मध्यनेपाल को भोर्लेटार, इशानेश्वर र करापुटार तथा सुन्दरबजार को दुराडाँडा लगायत क्षेत्रमा चैते धान रोपाइँ हुँदै आएको छ। वर्षभर सिँचाइ सुविधा उपलब्ध हुने खेतमा मात्र यस्तो खेती सम्भव हुने भएकाले यसको विस्तार सीमित क्षेत्रमा मात्रै भएको छ।

कृषि प्रसार अधिकृत सरोज थापाका अनुसार यस वर्ष राईनास क्षेत्रका धेरै खेतमा कुलो मर्मत आवश्यक परेकाले र पानीको अभावका कारण अघिल्लो वर्षको तुलनामा रोपाइँ घटेको छ। केही स्थानमा मात्रै पर्याप्त पानी पुगेकाले रोपाइँ भइरहेको उनले बताए। गत वर्ष कटनीका बेला अनुकूल मौसम नहुँदा उत्पादन घटेकाले किसानमा निरुत्साह बढेको पनि उनको भनाइ छ।

गत वर्ष करिब १०० हेक्टर क्षेत्रफलमा चैते धान रोपाइँ भएकोमा यस वर्ष करिब ९० हेक्टरमा सीमित हुने अनुमान गरिएको छ। बर्खे धानको तुलनामा उत्पादन बढी हुने भए पनि पछिल्ला वर्षमा जनशक्ति अभाव र अपेक्षित प्रतिफल नआउँदा केही किसानले चैते धान खेती छोड्दै गएको स्थानीय कृषि कार्यालयको तथ्यांकले देखाउँछ।

जिल्लामा हाल हर्दिनाथ–१, अर्वाली, सुख्खा र जुडी जातका धान बढी रोपिँदै छन्। श्रमशक्ति र गोरुको अभाव बढ्दै जाँदा कृषकहरू हाते ट्याक्टर प्रयोगतर्फ उन्मुख हुँदै गएका छन्। सिँचाइ व्यवस्थापन सुधार गर्न सके चैते धान खेतीको सम्भावना अझै बढ्न सक्ने कृषि प्राविधिकहरूको आकलन छ।