Khabar Dabali १२ आश्विन २०७९ बुधबार | 28th September, 2022 Wed

युद्धले जटिल बनाउँदै अर्थतन्त्र, बाह्य परिस्थिति झन्-झन् चुनौतीपूर्ण

पाकिस्तान, श्रीलंका र बङ्ग्लादेशसँग नेपाली अर्थतन्त्रको तुलना

खबरडबली संवाददाता

काठमाडौं । श्रीलङ्काले गत मे महिनामा इतिहासमै पहिलो पटक ऋणको साँवाब्याज भुक्तानी समयमा गर्न सकेन। अहिले उसले अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष आईएमएफसँग आर्थिक उद्धार प्याकेजबारे सघन छलफल गरिरहेको छ।

धेरै ऋण अनि वैदेशिक मुद्राको तीव्र स्खलन बेहोरिरहेको पाकिस्तानले यसै महिना कोषसँग पहिल्यै गरिएको छ अर्ब डलर बराबरको आर्थिक उद्धार प्याकेजसम्बन्धी सहमतिलाई पुनर्जागृत गराएको छ।

केही वर्षयता दक्षिण एशियामा निरन्तर आर्थिक प्रगति गर्दै आएको बाङ्ग्लादेशले पनि हालै आईएमएफसँग साढे चार अर्ब डलर बराबर रकम बजेट सहायता तथा भुक्तानी सन्तुलन सहायताका निम्ति अनुरोध गरेको छ।

नेपालले भने अहिले त्यस्तो किसिमको सहायता मागेको छैन।

दक्षिण एशियाका अन्य तीन देशको अर्थतन्त्र समस्यामा परिरहँदा ती देशसँगको तुलनामा नेपालको अर्थतन्त्रको अवस्था कस्तो छ?

युद्धले जटिल बनाउँदै अर्थतन्त्र

कोभिडले दुई वर्ष थलिएका दक्षिण एशियाली यी देशका अर्थतन्त्रलाई यो वर्षको सुरु देखि युक्रेन युद्धका प्रभावले आक्रान्त पारिरहेको देखिन्छ।

खासगरी इन्धन र अन्य उपभोग्य सामग्रीका निम्ति आयातमा भर पर्ने यी देशलाई युद्धपछि अकासिएको विश्वव्यापी मूल्यवृद्धिले थिलोथिलो पारिरहेको छ।

आयातमा हुने खर्च बढेका कारण चारै वटा देशको विदेशी मुद्राको सञ्चितिमा दबाव परेको छ।

श्रीलङ्काको त उक्त सञ्चिति नै रित्तिन थालेपछि इन्धन, खानेकुरा र औषधिको अभाव भइसकेको छ। यही कारणले यी देशहरूको चालु खाता र भुक्तानी सन्तुलन खलबलिएको छ।

आफूलाई आवश्यक सेवा तथा वस्तु किन्न चाहिने पैसा र आफूले बेचेर कमाउने पैसाबीच सन्तुलन बिग्रिँदा त्यसले समष्टिगत आर्थिक स्थायित्व नै धरापमा पर्न सक्ने अर्थविद्हरू बताउँछन्।

तुलना

विदेशी तथा आन्तरिक दुवै गरी सार्वजनिक ऋणको दायित्वको मामिलामा पनि नेपाल सहज अवस्थामा छ।

नेपालको ऋण दायित्व बाङ्ग्लादेशको जस्तै कुल गार्हस्थ उत्पादनको ४० प्रतिशत हाराहारी छ।

श्रीलङ्काको दायित्व जीडीपीको १२० प्रतिशत अनि पाकिस्तानको झन्डै ८५ प्रतिशत छ।

जोखिम

"दक्षिण एशियामा नेपाल समग्रमा राम्रो रहेको अवस्थाचाहिँ सरकारी बजेट स्थिति वा बजेट घाटाको स्थितिमा हो," पूर्वअर्थमन्त्री डा. युवराज खतिवडा भन्छन्।

"यसमा हामी भारत, श्रीलङ्का र पाकिस्तानभन्दा राम्रो अवस्थामा छौँ। बजेट घाटा कम भएकै कारणले नेपालले ऋण पनि धेरै लिनुपरेको छैन।"

साथै मुद्रास्फीतिमा पनि अन्य दक्षिण एशियाली मुलुकको तुलनामा नेपाल ठिकै अवस्थामा रहेको उनी बताउँछन्।

तर पनि आर्थिक स्थायित्वको चित्रण गर्ने अन्य कतिपय परिसूचकहरू तुलना गर्दा नेपाल अलि सहज अवस्थामा नै रहेको देखिन्छ।

खासगरी विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा नेपाल अझै पनि छ महिनाभन्दा बढी समयको आयात धान्न सक्ने स्थितिमा छ।

श्रीलङ्काको हकमा त्यो समयसुविधा हराइसकेको छ भने बाङ्ग्लादेशमा समेत तीनदेखि पाँच महिनाको मात्र आयात धान्न सक्ने अवस्था आइसकेको बताइन्छ।

नेपालभन्दा झन्डै १० गुणा ठूलो अर्थतन्त्रको आकार भएको पाकिस्तानको विदेशी विनिमय सञ्चिति अहिले नेपालको भन्दा केवल पाँच अर्ब डलर बढी करिब साढे १४ अर्ब डलर छ।

उक्त सञ्चितिले त्यहाँको केवल डेढ महिनाको मात्र आयात धान्न सक्ने बताइएको छ।
तर चालु खाता र भुक्तानी सन्तुलनको विषयमा चाहिँ नेपालको अवस्था नाजुक बन्दै गएको उनले बताए।

सामान्यतया वस्तु तथा सेवाको आयातमा बाहिरिने र निर्यातबाट भित्रिने रकमको अन्तर बुझाउने चालु खातामा नेपालको घाटा करिब छ खर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। भुक्तानी सन्तुलनको घाटा पनि पौने तीन खर्ब रुपैयाँ पुगिसकेको छ।

"हाम्रो व्यापार घाटा कुल गार्हस्थ उत्पादन जीडीपीको ३५ प्रतिशत भनेको दक्षिण एशियाका अरू मुलुकभन्दा धेरै हो। चालु खाता घाटा पनि १२-१३ प्रतिशत पुगेको छ। यो शुभ सङ्केत होइन," डा. खतिवडाले भने।

"६-७ खर्बको चालु खाता घाटा पूर्ति गर्न कि ५-६ खर्ब ऋण अनि एक खर्ब जति विदेशी लगानी ल्याउन सक्नुपर्‍यो जुन सम्भव छैन।"

साथै कुल गार्हस्थ उत्पादनको तुलनामा सबभन्दा धेरै कर्जा प्रवाह गर्नेमा नेपाल अगाडि रहेको अर्को जोखिम उनले औँल्याए।

अहिले नेपालको कर्जा प्रवाह उसको जीडिपीको हाराहारीमा पुगिसकेको भन्दै यसले वित्तीय फोका जस्ता समस्या आइपर्ने उनको भनाइ छ।

"जीडीपीको ११०-१२० प्रतिशत कर्जा प्रवाह भएका मुलुकहरू वित्तीय सङ्कटमा फसेका हामीले देखेका छौँ," उनले भने।

सुशासनको अभाव समस्या?

अहिले नेपालमा वित्तीयका अतिरिक्त राजनीतिक सुशासनको अभावले पनि आर्थिक सङ्कट निम्त्याउन सक्ने कतिपय विज्ञहरूले चेतावनी दिँदै आएका छन्।

नातावाद, कृपावाद, भ्रष्टाचार, बेथिति र जबाफदेहीपनको अभावमा नेपाल श्रीलङ्काभन्दा पछाडि नरहेको उनीहरूको भनाइ छ।

हालै बजेट निर्माणका क्रममा अनधिकृत व्यक्तिको सहभागितालाई लिएर भएको संसदीय छानबिन र त्यस लगत्तै विवादमुक्त हुन नसकेकै व्यक्तिलाई अर्थमन्त्रीमा पुनर्नियुक्तीजस्ता विषयले राजनीतिक तहमा अर्थतन्त्रप्रति गैरजिम्मेवारपूर्ण व्यवहार भइरहेको देखाउने उनीहरू बताउँछन्।

"यस्ता घटनाले दुई वटा असर पर्न सक्छ। एक त पूरै राजनीतिक प्रणालीप्रति वितृष्णा जन्माएर सङ्कट ल्याउन सक्छ। अर्को यस्तो घटना नियालिरहेका बाह्य जगत्ले अब नेपालमा सहायता वा लगानी गर्नु अगाडि के सोच्लान्?" डा. खतिवडाले भने।

युक्रेन युद्ध चाँडो टुङ्गिने छाँटकाँट देखिएको छैन भने ताइवानलाई लिएर अमेरिका र चीनबीच बढ्ने तनावका असर विश्व अर्थतन्त्रमै पर्न सक्ने आकलन गरिएका छन्।

बाह्य परिस्थिति झन्-झन् चुनौतीपूर्ण भइरहेको बेला अर्थतन्त्रमा गम्भीर भएर पाइला चाल्नुपर्ने समय भने आइसकेको देखिन्छ। बीबीसी

Khabardabali Desk–RP

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

एक्लै लड्ने हल्ला गर्ने एमालेको महागठबन्धन !

जुनसुकै शक्तिसँग सहकार्य गर्न पछि नहट्ने एमाले स्वतन्त्र जनप्रतिनिधिसँग अनुदार

नेपाल वायु सेवा निगमका अन्तर्राष्ट्रिय गन्तव्यमा अब अनलाइन टिकट बुकिङ

काठमाडौं । नेपाल वायु सेवा निगमले आजदेखि आफ्नो उडान सेवा भएका सबै अन्तर्राष्ट्रिय गन्तव्यमा अनलाइन टिकट बुकिङ सुरू गरेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय गन्तव्य...

राप्रपाबाट समानुपातिकको पहिलो नम्बरमा बस्न राणा-लोहनीबीच मतदान

काठमाडौं । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) ले मतदानबाट प्रतिनिधि सभाको समानुपातिकतर्फ पहिलो नम्बरमा रहने उम्मेदवारको नाम टुंगो लगाएको छ। पूर...

गठबन्धनमा सिट बाँडफाँट प्रदेश सभामा केन्द्रित, प्रतिनिधिसभामा सहमति

मिल्न बाँकी क्षेत्रमा शीर्ष तहको एक बसाइँमा मिलाउने गृहकार्य

कश्मीरको एक घुमन्ते जातिको अस्तित्व संकटको कथा (तस्वीरहरू)

काठमाडौं । भारत प्रशासित कश्मीरमा एउटा घुमन्ते जातिले वन जङ्गल र मौसमी अवस्थाको बदलिँदो अवस्थामाझ आफ्नो परम्परागत जीवनशैली कायम राख्न सङ्घर्ष गरिरहेको...

रुसको एक विद्यालयमा गोली चल्दा १५ जनाको मृत्यु

काठमाडौं । रुसको एक विद्यालयमा गोली चल्दा १५ जनाको मृत्यु भएको छ।  पश्चिमी रुसको उदमुर्त गणतन्त्रको राजधानी इजेभस्कको शहरस्थित विद्यालयमा एक व्यक्त...

मनकामना मन्दिर परिसरको सत्तल पुनःनिर्माण

गोरखा । गोरखा भूकम्पले क्षति पुर्याएको गोरखाको प्रसिद्ध धार्मिकस्थल मनकामना मन्दिर परिसरमा रहेको सत्तल पुनःनिर्माण हुने भएको छ । मनकामना मन्दिरका मूल ...

नाका नखुल्दा तिब्बतको च्याङ्ग्रा भित्रिन सकेन

बागलुङ । व्यवसायीले मुस्ताङी च्याङ्ग्रा बजार भित्र्याएका छन् । बागलुङ, पर्वतसहित आसपासमा सोमबार च्याङ्ग्रा आइपुगेका हुन् । व्यवसायीले हप्तौँ लगाएर बर्...

आज बडादसैँको दोस्रो दिन, ब्रह्मचारिणी देवीको उपासना गरिँदै

काठमाडौं । बडादसैँको दोस्रो दिन आज ब्रह्मचारिणी देवीको आराधना गरिँदैछ । बह्म अर्थात् तपस्याको आचारण गर्ने भएकीले देवीलाई ब्रह्मचारिणी भनिएको हो । ब्रह...

दसैँ सुरु भएसँगै बढ्यो चहलपहल, उपत्यका छाड्नेको भीड

काठमाडौं । हिन्दुहरूको महान् पर्व बडादसैँ सुरु भएसँगै नयाँ बसपार्कमा घर जाने यात्रुको चहलपहल बढेको छ । गत वर्षमा विश्वव्यापी रुपमा फैलिएको कोरोना भाइर...

अरु धेरै
World Link Detai Page

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

Oil Nigam Detel page Pioneer Software Technologies Alphabet Education Consultancy Website Developments Japanese Language Instructor Jobkhoji Salt Trending Detail Page