होली खेल्ने नाममा विकृति नफैलियोस्

होली खेल्ने नाममा विकृति नफैलियोस्  
आज काठ्माडौं उपत्यकासहित पहाडी जिल्ला र भोलि मधेसमा होली मनाइन्छ । होली मनाउनको लागि सरकारले हरेक वर्ष सार्वजनिक बिदा दिने गरेको छ । होली सबैको चाड भए पनि यो एकदमै जोखिमपूर्ण छ । होली मनाउने नाममा विकृति फैलिएको हामीले योभन्दा अघिको वर्षहरूमा देखिसकेका छौ । चाड मनाउने भन्दै अरूलाई दुःख दिन मिल्दैन नि ।

होली भन्दै बाटोमा हिँडिरहेको मानिसहरूलाई पानी छ्याप्ने, अबिर हाल्ने कार्य पनि नभएका होइनन् । कतिपय मानिसहरू आपत् परेर हिँडेका हुन्छन्, कति आफन्त भेट्न जान खोजेका होलान् । तर, होली खेल्नेहरूले सोच्दै नसोची आफ्नो मनपरी गर्दै आएका छन् । यता, मादक पदार्थ सेवन गर्ने र बिना हेलमेट मोटरसाइकल चलाउने मान्छे पनि भेटिन्छन् । जसले गर्दा दुर्घटनाको जोखिम निम्तिन्छ । छतमा बसेर पानी छ्याप्दा कतिपय छतबाट चिम्लिन्छन् । त्यसैले होली मनाउँदा निकै सावधानी अपनाउनुपर्छ । पछिल्लो समय आफ्नो रमाइलोको लागि होली मनाउँछन् तर दुःख अरूलाई दिइरहेको हुन्छन् । कसैको इच्छा विपरीत गएर रङ लगाउन पाइदैन् । 
चाड हो रमाइलो गर्नुपर्छ तर त्यो पनि आफ्नो परिवार वा आफन्तसँग । बिना काम अरूलाई दुःख दिने कामचाहिँ राम्रो होइन । यसमा अभिभावक पनि जिम्मेवार हुनुपर्छ । एउटा साधारण टिका लगाएर पनि होली मनाउन सकिन्छ । होली मनाउनको लागि होहल्ला गर्नै पर्छ, मादक पदार्थ सेवन गर्नै पर्छ, अरूलाई भिजाउनै पर्छ भन्ने होइन । शान्ति रूपले पनि होली खेल्न सकिन्छ । यता, घरको छतमा बसेर पनि होली खेल्नुहुन्न । घरको छतमा बसेर अर्कोको घरमा पानी हाल्ने काममा रोक लगाउनुपर्छ । घरको छतमा बसेर होली खेल्दा निकै नै जोखिम छ । चाड मनाउँदा, रमाइलो गर्दा आफू पनि नमरौँ र अरुलाईपनि नमारौँ । थोरै गल्तीले निकै ठुलो दुर्घटना हुन सक्छ । होली पर्वमा भएको विकृति कसरी रोक्ने, शान्ति सुरक्षा कसरी अपनाउने भनेर गृह मन्त्रालयले जिल्ला प्रशासन कार्यालयहरूलाई परिपत्र गरेको छैन । अरूलाई जर्बजस्ती रङ्ग लगाउने काममा प्रशासनमा रोक लगाउनुपर्छ । होली खेलिरहेको बेला कतिपय पुरुषले महिलालाई यौन शोषण गरेका घटनाहरू छन् । यस्ता घटना फेरि पनि घट्न नदिन प्रशासनहरू तयार रहनुपर्छ । त्यसै गरी, बाटोमा हिँडिरहेको मानिसहरूलाई माथिबाट पानी खसाल्नेको विरुद्ध उजुरी गर्ने ठाउँको व्यवस्था गर्नुपर्छ । 
आफन्तभित्रै मादक पदार्थ सेवन गर्ने र झैझगडा गर्ने । यहाँबाट पनि एकाएक दुर्घटना निम्तिन्छ । हामी नेपालीहरूको आनीबानी कसैले एक गिलास खानेपानी माग्यो भने हामी दिँदैनौ । तर, अरूलाई दुःख दिनको लागि हामीसँग ट्याङकीभरी पानी हुन्छ । अझै पुगेन भने जारको पानीसमेत ल्याएर खन्याउँछौ । यो पनि मानवता हो ? होलीमा प्रयोग हुने रङ्ग मिसावटी एकदमै मिसावटी र हानिकारक हुन्छ । जसले स्वास्थ्य र वातावरणलाई नै हानी पुग्छ । व्यापारीहरूले महँगो पैसा लिएर पनि मिसावटयुक्त रङ्गहरू बेचिरहेका छन् । यता, बजारमा होलीको खरिददारी सुरु भइसकेको छ भने जनता ठग्ने कामको पनि सुरुवात भइसकेको छ । अरू बेला दुई सयमा पाउने होली लेखिएको टिसर्टको रेट व्यापारीले पाँच सय पुप्याएका छन्  । यता, बच्चाले खेल्ने पिच्कारीहरु पनि महँगोमा बिक्री वितरण भइरहेको छ । 
होलीको लागि धेरै प्रयोग हुने भनेको प्लास्टिकका पोकाहरू हुन् । प्लास्टिकका पोकाहरूमा पानी हालेर फाल्ने प्रवृत्तिले सडक पुरै दुर्गन्धित बन्छ । एकातिर सरकारले हप्तौँदेखि फोहोर उठाउन सकेको छैन अर्कोतिर होलीले मच्चाएको तहल्का । सरकारले कहिले उठाइसक्छ ? यसमा पनि हरेक नागरिक जिम्मेवार बनौँ । होली खेल्दा निक्लिएका फोहोरहरू सडकमा ल्याएर फाल्न पाइदैन् । सर्वसाधारण हिँड्ने बाटो फोहोर पार्ने र सास्ती दिने कामको अन्त्य गरौँ । होलीलाई लक्षित गरेर ट्राफिक महाशाखाले मापसे चेकिङ तीव्रता दिनुपर्छ । हेलमेट नलाउने र मादक पदार्थ सेवन गरेर सवारी चलाउनेलाई कारबाही गर्नपप्यो । यता, सुरक्षाकर्मीहरुको पनि गस्ती बढाउनुपर्छ । यसमा नेपाली जनताहरूले पनि सहयोग गर्नुपर्छ । कुनैले जाँडरक्सी खाएर होहल्ला गर्छ, खैलाबैला मचाउछ, भने उसको विरुद्ध नागरिकले नै उजुरी गर्नुपर्छ । होली मनाउने नाममा आफ्नो टोल छिमेकमा कहीकनै दुर्घटना नहोस् भनेर सबै नागरिक चनाखो भएर बस्नुपर्छ । यस विषयमा सरकारी निकायले पनि कडाइ गर्नपप्यो । देखासिकी गरेर बढी खर्च गर्नु पनि  ठिक होइन । अरूलाई देखाउनका लागि फजुल खर्च गर्नुहुदैन् । हरेक मानिसले घाँटी हेरेर मात्र हाड निल्नुपर्छ भने जस्तै आम्दानीअनुसार खर्च गर्ने बानी बसाल्नुपर्छ । 
होलीको नाममा जथाभाबी गरिने खर्चको सदुपयोग गरेर बाटोमा माग्नेलाई खान दियो भने धर्म हुन्छ । फजुल खर्च गर्ने रकमले खाद्यान्न खरिद गरेर आश्रममा लगेर दियो भने कसैलाई केही दिनसम्म आफ्नो भोक टार्न हुन्छ । नेपालको स्थिति कुनै मान्छे खान नपाएर मरिरहेको छ भने कुनैले खाना बढी भएर फ्यालिरहेका छन् । नेपालीमा अलिकति पनि मानवता छैन । आफ्नो पेट भर्न र आफूले रमाइलो र्न पाए भइहाल्यो । अरुको बारेमा सोच्ने चलनचल्ती यहाँ छैन । होली खेल्दाखेरि कसैले पनि मास्क लगाउने गरेको पाइदैन् । मास्क नलगाउँदा आँखा, नाक, मुखमा रङ्ग पस्न सक्ने सम्भावना धेरै हुन्छ । यस्तो मिसावटी रङ्ग हाम्रो छालामा पप्यो भने यसले कति हानी पुप्याउछ ? यस विषयमा कसैको ध्यान केन्द्रित भएको छैनन् । नेपालमा अझै पनि कोरोना निर्मल भइसकेको छैन । स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले अहिले पनि कोरोनाको तथ्याङ्क सार्वजनिक गर्दै आएको छ । 
स्वास्थ्यविद्हरुले कोरोना साम्य भई नसकेको र कोरोनाको मापदण्ड पालना गर्न अनुरोध गर्दै आएका छन् । तर, अहिले कोरोनाको मापदण्ड परिपालकहरू कमै मात्र भेटिन्छन् । होली खेल्दाखेरि एकठाँउमा धेरै मानिसहरूको भेला हुन्छ । जसले गर्दा कोरोना फैलिन सक्ने जोखिम झनै धेरै छ । चीन, दक्षिण कोरिया, हङकङलगायतका मुलुकमा कोरोनाले फेरि पनि आतङ्क मच्चाउन सुरु गरिसकेको छ । चीनको अधिकांश प्रान्तमा लकडाउन गरिएको छ । त्यसै गरी अमेरिका र फ्रान्समा पनि कोरोनाको नयाँ भेरियन्ट डेल्टाक्रोन भेटिएको खबरहरू बाहिर आइरहेका छन् । नेपाली लापरवाह बन्ने हो भने पुन कोरोना फैलिन बेर लाग्दैन । सरकारले बनाएको मापदण्ड नमान्ने हो भने यसको भर्पाई नेपालीहरू आफैले गर्नुपर्ने हुन्छ । तीव्र गतिमा कोरोना फैलियो भने नेपाल सरकारले लकडाउन गर्न बाध्य हुन्छ । त्यसैले पनि नेपालीहरूले चाडपर्व मनाउने भन्दै कोरोना फैलाउन काम नगरुन् । चीनमा कोरोनाले तहल्का मच्चाउँदा पनि चीन र नेपालको हवाई उडान सुचारु छ । सरकार अझै पनि सचेत बनिसकेको छैन । चिनियाहरु अहिले पनि नेपाल आइरहेका छन् । चीन र नेपालबिचको हवाई उडान रोक्न सरकारले कुनै योजना बनाएको छैन । स्वास्थ्य मन्त्रालयले नेपालमा कोरोना यथावत् छ र यसको रोकथामको लागि नेपाली जनता सतर्क हौ भनेर सूचना जारी गर्दैन । 
२०७६।७७ सालमा कोरोनाका कारण होली मनाइएन । तर, अहिले सरकारले कोरोना हटिसकेको जस्तै गरेर होली मनाउन इजाजत दिएको छ । होली मनाउने नाममा फेरि पनि कोरोना त फैलिँदैन ? फेरि पनि लकडाउन हुने त होइन ?  हाम्रो कारणले अरुको ज्यान पनि जान सक्छ । नेपालमा कोरोना हटिसकेको छैन, छिमेकी देशमा कोरोनाले हङ्गामा मच्चाएको छ भनेर हामीले बिसर्नुहुदैन् । कोरोनाकै कारण १२ हजार बढीले ज्यान गुमाइसकेका छन् । होली खेल्दा आफुपनि बचौँ र अरूलाई बाचाअाैं। सरकार पनि नागरिकप्रति जिम्मेवार बनोस् । होली खेल्न पाइन्छ तर अरुको हक अधिकारको बारेमा सोचेर । अरूलाई दुःख दिनेगरि होली खेल्नेलाई सरकारले कारबाही गर्नुपर्छ । होली खेल्दा अरूलाई आपत् पर्ने काम कसैबाट पनि नहोस् । 

२०८० फागुन ११ भक्तपुर