ट्रम्प र पुटिनबीच शुक्रबार अलास्कामा शिखर वार्ता हुने

अमेरिका । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनबीच आगामी शुक्रबार अलास्काको एन्करेजस्थित ‘ज्वाइन्ट बेस एल्मेन्डोर्फ–रिचर्डसन’ सैन्य अड्डामा युक्रेन युद्ध अन्त्यका लागि शिखर वार्ता हुँदैछ ।  

तर, युक्रेनलाई यो वार्तामा सहभागी गराइएको छैन । रूस र पुटिनले युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीलाई सहभागी गराउन अस्वीकार गरेको अमेरिकी पत्रिका द न्युयोर्क टाइम्सले जनाएको छ । ह्वाइट हाउसले ट्रम्प त्रिपक्षीय वार्ताका लागि तयार रहेको बताए पनि पुटिनको अडानका कारण द्विपक्षीय वार्ता तय भएको हो । 

जेलेन्स्कीको अनुपस्थितिमा युद्धविराम सम्झौताबारे युक्रेन र युरोपमा आशंका बढेको छ । ट्रम्पले यसअघि नै दुवै पक्षले केही भूभाग गुमाउनुपर्ने र केही प्राप्त गर्ने सम्झौता हुन सक्ने बताएका छन्, जसमा युक्रेनले ठूलो भूभाग गुमाउनुपर्ने उनको भनाइ छ ।

ट्रम्पको रणनीति र पुटिनको अडान

ट्रम्पले सुरुमा पुटिनलाई तारिफ गर्दै युद्धविरामको प्रयास गरेका थिए । तर, पुटिन अडिग रहेपछि ट्रम्पले रूसमाथि भन्सार शुल्क वृद्धि र प्रतिबन्धको चेतावनी दिए । त्यसपछि पनि रूस ननिहुरेपछि ट्रम्पले आफ्ना मध्यपूर्व दूत स्टिभ विटकोफलाई मस्को पठाए । क्रेमलिनमा भएको तीन घन्टाको छलफलपछि यो शिखर वार्ता तय भएको हो ।

युरोप र युक्रेनको चिन्ता

युक्रेन र युरोपलाई ट्रम्पले रूसलाई फाइदा हुने सम्झौता गर्ने हो कि भन्ने डर छ । युरोपेली नेताहरूले ट्रम्पलाई दबाब दिन बुधबार भर्चुअल बैठक आयोजना गर्दैछन्, जसमा जर्मन चान्स्लर फ्रेडरिक मर्ज, इटलीकी प्रधानमन्त्री जर्जिया मेलोनी, पोल्याण्ड, फिनल्यान्डका शीर्ष नेताहरू, नेटो महासचिव मार्क रुट्टे र युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्की सहभागी हुनेछन् । 

ट्रम्पका उपराष्ट्रपति जेडी भान्स पनि यो बैठकमा सहभागी हुनेछन् । युरोपेली नेताहरूले युक्रेनलाई बेवास्ता गरेर कुनै सम्झौता नगर्न र पूर्ण युद्धविरामबाट वार्ता सुरु गर्नुपर्ने अडान राखेका छन् । उनीहरूले रूसी नियन्त्रणमा नरहेको युक्रेनी भूभाग त्याग्न नसकिने र युरोपेली स्वीकृतिबिना कुनै सैन्य सम्झौता लागू नहुने बताएका छन् । जर्मन विश्लेषक आन्ना साउरब्राईका अनुसार, यदि रूसलाई फाइदा हुने सम्झौता भएमा पुटिनले पश्चिमी युरोप, विशेषगरी लिथुआनियाजस्ता नेटो सदस्य मुलुकहरूमाथि दबाब बढाउन सक्छन् ।

अलास्का कसरी बन्यो वार्तास्थल ?

साढे तीन वर्षदेखि चलिरहेको रूस–युक्रेन युद्ध अन्त्यका लागि यो वार्तालाई कोशेढुंगा मानिएको छ । गत साता ट्रम्पका दूत स्टिभ विटकोफले क्रेमलिनमा पुटिनसँग तीन घन्टा छलफल गरेपछि यो बैठक तय भएको हो । पुटिनले सुरुमा दुबईलाई वार्तास्थल बनाउन चाहेका थिए, तर ह्वाइट हाउसले अस्वीकार गर्‍यो । ट्रम्पले हालैको मध्यपूर्व यात्रापछि दुबई फेरि जान नचाहेको र दूरी तथा सुरक्षा कारणले पनि यो उपयुक्त नभएको सिएनएनले जनाएको छ ।

युरोपका सहरहरू जेनेभा वा भियना पनि विकल्प थिए, तर अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत (आईसीसी) ले सन् २०२३ मा पुटिनविरुद्ध युद्ध अपराधको पक्राउ पुर्जी जारी गरेकाले युरोपमा उनको यात्रा जोखिमपूर्ण थियो । त्यसपछि हंगेरी र अमेरिका विकल्पमा रहे । हंगेरीका प्रधानमन्त्री भिक्टर ओर्बान ट्रम्प र पुटिन दुवैसँग नजिक छन्, तर अमेरिकाले आफ्नै भूमिलाई प्राथमिकता दियो ।

अलास्का छनोट हुनुको प्रतीकात्मक कारण पनि छ । सन् १८६७ मा अमेरिकाले रूसबाट ७२ लाख डलरमा अलास्का खरिद गरेको थियो । गर्मीको पर्यटकीय सिजन र सुरक्षा व्यवस्थापनका कारण एन्करेजको ‘ज्वाइन्ट बेस एल्मेन्डोर्फ–रिचर्डसन’ उपयुक्त ठहरिएको हो ।

युक्रेनको अडान

युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले युद्धरत मुलुकलाई बाइपास गरेर युद्धविराम सम्भव नहुने र युक्रेनको सार्वभौमसत्ता तथा भौगोलिक अखण्डतामाथि आँच आउने कुनै पनि सम्झौता स्वीकार्य नहुने बताएका छन् । युरोपेली नेताहरूले पनि युक्रेनको सुरक्षाका लागि अमेरिकी सैन्य र गुप्तचर सहयोग अपरिहार्य रहेको र युद्धविरामपछि रूसबाट सुरक्षा ग्यारेन्टी चाहिने बताएका छन् ।