काठमाडौं । तिहारको रंगीन तयारी सुरु भइसकेको छ । सडकछेउ, गल्ली र बजारहरूमा रंगीन बत्ती टल्किन थालेका छन् । तर, भक्तपुरको गुण्डुका सहदेव बस्नेतजस्ता फूल किसानहरूका अनुहारमा भने उत्साहभन्दा बढी चिन्ता झल्किन्छ ।
हरेक वर्ष झैँ यसपालि पनि उनले मखमली फुलबारीलाई सजाएका छन् । बिहानैदेखि खेतको ढिस्कोमा हरियो बोटमा उम्रिएका स–साना फुलका मुन्टाहरू टिप्दै उनी भन्छन्, “फूल राम्रो फुल्छ, माला पनि राम्रै बन्छ । तर मूल्य भने घट्दै गएको छ ।”
बस्नेतले दश वर्षअघि एक गोटा मखमली माला ३३ रुपैयाँमा बेच्ने गर्थे । अहिले त्यो माला १८ देखि २३ रुपैयाँमै बिक्री गर्नुपर्छ । “खेत जोत्न, बीउ हाल्न, सिँचाइ गर्न र कामदार राख्न खर्च बढ्यो, तर माला बेच्दा नाफा नै हुँदैन,” उनले गुनासो गरे ।
‘मूल्य नपाउँदा परिश्रम माटोमा’
गुण्डुकी अर्की किसान गंगा थापा पनि बस्नेतकै पीडामा छन् । बीस वर्षदेखि मखमली खेती गर्दै आएकी उनले भनिन्, “पहिला मखमली नै हाम्रो मुख्य आम्दानी थियो । अहिले त मालाको मूल्य घट्दा जोत्न मन नै उठ्दैन ।”
थापा भन्छिन्, “सरकारले दशैंमा खसीबोकाको भाउ तोक्छ, तर तिहारमा फूलको भाउ किन नतोक्ने ? हामी पनि किसान हौं । हाम्रो पसिनाको मूल्य पनि बराबर हुनुपर्छ ।”
विचौलियाको फाइदा, किसानको घाटा
गुण्डुकै निर्मला बस्नेतले यस वर्ष माग केही बढेको बताइन् । “गत वर्ष दुई हजार वटा माला बेचेकी थिएँ । यस वर्ष अहिले नै एक हजार दुई सय पुगेको छ । व्यापारीहरू घरमै आएर किनेर लैजान्छन्,” उनले भनिन् ।
तर उनीहरूका अनुसार, व्यापारीहरू किसानको घाटामा व्यापार गर्छन् । खेतमा किसानले २० रुपैयाँमा दिएको माला बजारमा ४०–५० रुपैयाँमा बेचिन्छ । “बीचमा विचौलिया धेरै छन्, नाफा उनीहरू लिन्छन् । हामीले त फुलको सुगन्ध मात्रै पाउँछौं,” निर्मलाले भनिन् ।
राधा थापा र अनिता बस्नेत पनि त्यही पीडामा छन् । उनीहरू भन्छन्, “विचौलियाका कारण किसानले उचित मूल्य नपाउने, उपभोक्ताले महँगोमा किन्नुपर्ने स्थिति छ । सरकारले मालाको मूल्य तोकिदिए सबैलाई सहज हुने थियो ।”
कृषि नीतिले फूल बिर्सियो
किसानहरूको गुनासो एउटै छ — सरकारको ध्यान कहिल्यै फूलतिर पुगेको छैन । धान, गहुँ, आलु र तरकारीको मूल्य निर्धारण हुने गर्छ, तर फूल किसानको पसिनाको मूल्य राज्यले कहिल्यै गनेको छैन ।
नेपालमा हरेक वर्ष तिहारका लागि लाखौँ गोटा मखमली माला आवश्यक पर्छ । भक्तपुर, काभ्रे, चितवन, ललितपुर र काठमाडौंका सयौं किसान यो फूल खेतीमा निर्भर छन् । तर खेतीका लागि आवश्यक गुणस्तरीय बीउ, मल, औषधि र बजारको सहज पहुँच नहुँदा उनीहरू विस्थापित हुँदै गएका छन् ।
“बीउ राम्रो पाइँदैन, किरा धेरै लाग्छ, औषधि पनि महँगो छ । हाम्रो समस्या सुनिदिने कोही छैन ,” बस्नेतले भने ।
फूलको सुगन्धमा पसिनाको गन्ध
मखमली फुलाउँदा खेतभरि फैलिने सुगन्धले मन लोभ्याउँछ । तर त्यसै फुलबारीभित्र पसिना बगाउने किसानको कथा सुन्नेहरू थोरै छन् । तिहारमा शहर उज्यालो हुन्छ, घर आँगन रंगिन हुन्छ, देउसी–भैलो गुञ्जिन्छ । तर मखमली फुलबारीमा किसान भने भोलिको मूल्य र बजारको चिन्तामा डुबेका हुन्छन् ।
सहदेव बस्नेत भन्छन्, “फूल बेचेर हामीले आफ्नो परिवार पाल्छौं । तर यस्तै भयो भने अर्को वर्ष मखमली जोत्न मन लाग्दैन ।” उनको मनको बगैंचामा एउटा आशा अझै बाँकी छ । “सरकारले हाम्रो आवाज सुनेर मखमलीको मूल्य तोकिदियोस्, अब तिहारमा फूलसँगै किसानको अनुहार पनि फुलोस् ।”
यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।
श्रावण १२ गते, २०८३ - १०:०४
पोखरा । पोखरा महानगरपालिकाले बसपार्क क्षेत्रमा रहेका वास्तविक सुकुमबासीको पहिचान र व्यवस्थापनको प्रक्रिया अघि बढाइरहेका बेला कास्की–२ का सांसद उत्तमप्...
श्रावण १२ गते, २०८३ - ०९:५६
रसुवा । नेपाल–चीन सीमास्थित रसुवागढी नाकामा निर्माणाधीन एकीकृत भन्सार भवन एक दशक बितिसक्दा पनि सम्पन्न हुन सकेको छैन। तीन वर्षभित्र निर्माण सक्ने लक्ष...
श्रावण १२ गते, २०८३ - ०९:५२
विराटनगर । सुनसरीको देवानगञ्ज गाउँपालिका–३ कप्तानगञ्जमा भएको झडपपछि उत्पन्न तनावका कारण मंगलबार विराटनगरका अधिकांश विद्यालय तथा कलेज बन्द भएका छन्। ...
श्रावण १२ गते, २०८३ - ०९:४९
काठमाडौं । पूर्वप्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराईले सुनसरीको देवानगञ्जमा एक जनाको ज्यान जाने तथा सुरक्षाकर्मीसहित २२ जना घाइते हुने गरी भएको साम्प्रदा...
श्रावण १२ गते, २०८३ - ०९:२८
चितवन । मुग्लिन–नारायणगढ सडकखण्डअन्तर्गत खहरे खोलानजिक सुक्खा पहिरो खस्दा मंगलबार बिहानदेखि दुईतर्फी सवारी आवागमन पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएको छ। बिहा...
श्रावण १२ गते, २०८३ - ०९:२५
धनकुटा। तमोर करिडोर सडकअन्तर्गत धनकुटाको चौबिसे गाउँपालिका वडा नं. ४ फलामेटार दुर्घटनामा परेको ट्रकमा आगलागी हुँदा मृत्यु भएका चालकको पहिचान खुलेको छ ...
श्रावण १२ गते, २०८३ - ०९:२०
झापा । झापाको मेचीनगर नगरपालिका–६ काँकरभिट्टास्थित अरुणोदय इङ्लिस बोर्डिङ स्कुलको आवासीय भवनमा एक शिक्षिकाको शव फेला परेको छ। घटनापछि उनका श्रीमान् सम...
श्रावण १२ गते, २०८३ - ०९:०८
काठमाडौं । जल तथा मौसम विज्ञान विभागले आज देशका तीन प्रदेशका केही स्थानमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेको भन्दै सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ। विभागका अ...
श्रावण १२ गते, २०८३ - ०९:०५
लमजुङ । लमजुङको मध्यनेपाल नगरपालिका–७ भाटबेंसीमा गएराति पहिरोले धन्सार भत्किँदा बाबुछोरीको मृत्यु भएको छ भने आमा–छोरी घाइते भएका छन्। मृत्यु हुनेमा...
श्रावण १२ गते, २०८३ - ०९:०२
धनकुटा । धनकुटाको चौबिसे गाउँपालिका–४ फलामेटामा ट्रक दुर्घटनापछि आगलागी हुँदा चालकको जलेर मृत्यु भएको छ। सोमबार राति विराटनगरबाट ताप्लेजुङतर्फ जाँद...



प्रतिकृया लेख्नुहोस्: