लोप हुने अवस्थाको रैथाने कालो सुँगुरको माग धान्नै गाह्रो

गलकोट। केही वर्ष अघिसम्म काठेखोला गाउँपालिका–४, तङ्ग्रामका प्राय: घरमा रैथाने कालो सुँगुर पालिन्थ्यो । अधिकांश मानिसको आम्दानीको श्रोतमा यही कालो सुँगुर हुन्थ्यो । तर पछिल्लो समय भने यो अवस्था घट्दो क्रममा रहेको सुँगुरपालकको भनाइ छ ।

बढ्दो वैदेशिक रोजगार, आम्दानीको श्रोतमा विविधता, बसाइसराइ लगायतका विविध कारण तङ्ग्रामी रैथाने कालो सुँगुर पाल्नेको सङ्ख्या घटदैगएको हो । यही अवस्थाबिच स्थानीय नरबहादुर थापा र भुवनसिंह थापाले व्यावसायिक रूपमा सुँगुर पाल्न थालेको बताए। नरबहादुरले तङ्ग्राम ठुलो गाउँ र भुवनसिंह काफलबोट फार्म सञ्चालनमा ल्याएको छन् । 

नरबहादुर थापाले करिब १४ वर्ष वैदेशिक रोजगारमा बिताएको थिए । भुवनसिंहले १० वर्ष मलेसियामा बिताएको बताए। ‘विदेशमा पनि दु:ख गरियो, त्यसपछि स्वदेशमा नै फर्केर काम गर्न थालियो’ थापाले भने “अहिले ठुलो मुनाफा त होइन, आम्दानीको श्रोत राम्रै बनिरहेको छ।” उहाँले आफ्नो फर्ममा एक जनालाई रोजगार समेत दिएको छन् ।

बगलुङको काठेखोला गाउँपालिका–४, तङ्ग्रामका यी दुई व्यक्तिले गत वर्षदेखि व्यावसायिक रूपमा सुँगुर पाल्न थालेका हुन् । नरबहादुरको फार्ममा ३५ वटा सुँगुर रहेका छन् । भुवनसिंहको फार्ममा २५ वटा रैथाने सुँगुर छन् । लामो समयको वैदेशिक रोजगारबाट फर्केपश्चात व्यावसायिक रूपमा रैथाने कालो सुँगुर पाल्न थाल्नुभएको उनीहरूको भनाइ छ । 

थापाले लोप हुने अवस्थामा कालो रैथाने सुँगुर पुगेकाले संरक्षण थालेको बताए । ‘केही वर्ष अघिसम्म प्राय: घरमा कालो सुँगुर पालिन्थ्यो, पछिल्लो समय त्यो अवस्था घट्दो छ’ सिंहले भने, “त्यही कारण सुँगुर पाल्न थालेको हुँ ।”

मासुका लागि पालिएको रैथाने कालो सुँगुरको खपत गाउँमा नै हुनेगरेको छ । माग बमोजिम पुर्‍याउन नसकिएको उहाँहरूको भनाइ छ । आफ्नै देशमा आफ्नै कामको मालिक बन्न पाउँदा खुसी लागेको सिंहले बताए। नरबहादुरले आफ्नै देशमा आफ्नै कामको मालिक बन्न पाएकोमा उनले खुसी व्यक्त गरे।

‘सरकारले दिने अनुदानप्रति खासै विश्वास नभएको र सरकारले दिने अनुदान प्रभावकारी नभएको उनीहरूको भनाइ छ । ‘सरकारले दिने अनुदानका कार्यक्रम झन्झिटिलो छ, मेरो फार्मका लागि डेढलाख खर्च भयो । तर मैले जम्मा ३० हजार रुपियाँ पाएँ’ उनले भने। 

सुँगुरपालनबाट राम्रो आम्दानी भइरहेको उहाँहरूले तर्क गरे। नरबहादुरले कुखुरा, किराना पसल पनि सञ्चालन गर्दै आएको छन् । भुवन सिंहले पनि किराना पसल सञ्चालन गर्दै आएको छन् । रैथाने कालो सुँगुरको माग धेरै भएकाले त्यस व्यवसायमा लागेको उहाँहरूको भनाइ छ । यहाँ उत्पादित सुँगुर गाउँमा नै पुर्‍याउन हम्मे रहेको उहाँहरूले बताए। यसको उत्पादन वृद्धि र बजारीकरणका लागि स्थानीय सरकारले सहयोग गर्न सकेको खण्डमा आम्दानीको श्रोत वृद्धि हुने थापाले बताए।