टियू क्रिकेट मैदान : काम गर्ने प्रचण्ड, जस लिन खाेज्ने ओली

काठमाडौं । त्रिभुवन विश्वविद्यालय (टीयू) को किर्तिपुरस्थित अन्तर्राष्ट्रियस्तरको क्रिकेट मैदान निर्माणको पहिलो चरण सम्पन्न हुँदै गर्दा नेकपा एमालेका अध्यक्ष तथा पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले यसको जस लिन तम्सिएका छन् । तर, यो परियोजनाको आधारभूत काम र निर्माणको गति भने पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड' प्रधानमन्त्री हुँदा नै सुरु भएको हो । 

यो क्रिकेट मैदानको निर्माण कार्य प्रचण्ड प्रधानमन्त्री रहेकै बेलामा तीव्र गतिमा अघि बढेको थियो, जुन प्रचण्डको प्रधानमन्त्रित्वकालमा परियोजनाको गुरुयोजना स्वीकृत र बजेट विनियोजन भएको समयसँग मेल खान्छ । प्रचण्ड सरकारले टीयू क्रिकेट ग्राउन्डलाई अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुरूप उन्नत बनाउन मास्टर प्लान तयार पारेर निर्माण कम्पनीसँग सम्झौता गरेको थियो । 

उक्त समयमा १०,००० सिट क्षमताको प्यारापेट, छ वटा फ्लडलाइट टावर र आधुनिक सुविधासहितको मैदान निर्माणका लागि करिब ६२ करोड रुपैयाँको प्रारम्भिक बजेट छुट्याइएको थियो ।

प्रचण्डले आफ्नो कार्यकालमा यो परियोजनालाई राष्ट्रिय प्राथमिकतामा राखेका थिए । सन् २०२५ को फेब्रुअरीमा उनले मैदानको शिलान्यास गर्दै 'क्रिकेटमार्फत युवा विकास र खेलकुद पर्यटनलाई प्रवर्द्धन गर्ने' उद्देश्य व्यक्त गरेका थिए । निर्माण कम्पनीका अनुसार, आधारभूत पूर्वाधार जस्तै ड्रेनेज सिस्टम, पिच सुधार र जग्गा समतलीकरणको ७० प्रतिशत काम प्रचण्डकै समयमा सम्पन्न भएको थियो । 

तर, ओली पुनः प्रधानमन्त्री बनेपछि उनले यो परियोजनालाई आफ्नो 'पहिलो ऐतिहासिक निर्णय' भनेर दाबी गर्न थाले । ओलीले मैदानको निरीक्षण गर्दै '३०० दिनभित्र सम्पन्न गर्ने वाचा' पूरा भएको भन्दै सामाजिक सञ्जाल र पार्टी कार्यक्रममा प्रचार गरे । तर, यो दाबी भ्रामक छ किनकि मुख्य संरचना प्रचण्डकालमा नै तयार भइसकेको थियो ।

प्रचण्डको कार्यकाल (२०७९ चैत देखि २०८१ असार ३१ सम्म)

२०७९ चैत ३ (मार्च १७, २०२३): नेपालले युएईविरुद्ध वर्ल्ड कप क्वालिफायरमा कीर्तिपुरमै ऐतिहासिक जित हासिल गर्याे।सामाजिक सञ्जाल र मैदानमै सरकारको विरोध भयो । लगत्तै  प्रचण्डले राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) लाई फ्लडलाइट, स्कोरबोर्ड र अन्य पूर्वाधार तत्काल निर्माण गर्न निर्देशन दिए । 
यो अपग्रेडको सुरुवाती बुँदा बन्यो । 

२०८० जेठ १ (मई १८, २०२३): पहिलो ठेक्का प्रक्रिया प्यारापेट र फ्लडलाइटका लागि असफल भयो किनकि कुनै कम्पनी योग्य नभए । प्रचण्डको निर्देशनमा अर्थमन्त्री प्रकाशशरण महतले बजेट भाषणमा टियू ग्राउन्डलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको बनाउने घोषणा गरे । रु. १६.२ करोड (प्यारापेट) र रु. १७.३ करोड (फ्लडलाइट) विनियोजन – राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाका रूपमा अघि बढाउने निर्णय भयाे ।

२०८० मंसिर ३ (नोभेम्बर २९, २०२३): प्रचण्डले कीर्तिपुर, भरतपुर र मुल्पानीका क्रिकेट स्टेडियमहरूलाई राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाका रूपमा घोषणा गरे । काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा उनले निर्माण तीव्र पार्ने योजना सार्वजनिक गरे । यसले दोस्रो ठेक्का प्रक्रियालाई गति दियो, तर कानुनी विवादले रोकियो ।

२०८० माघ २१ (फेब्रुअरी ४, २०२४): तेस्रो ठेक्का असफल भएपछि प्रचण्डले मन्त्रिपरिषद् बैठकमा ढिलाइबारे छलफल गरे । युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयलाई नयाँ ठेक्का तत्काल गर्न निर्देशन दिए । क्रिकेट एसोसिएसन अफ नेपाल (क्यान) सँग बैठक गरी बजेट थप्ने वाचा गरे । राजनीतिक समर्थन दिँदै प्रक्रिया अघि बढ्यो ।

२०८० पुस २१ (जनवरी ५, २०२५): चौथो ठेक्का बोलपत्र जारी भयो । प्रचण्ड सरकारले समयसीमाभित्र सम्पन्न गर्ने वाचा गर्दै २०८० माघ ५ (जनवरी १९) मा बोलपत्र खोल्ने निर्णय लियो । पछि यो रु. ४३.७७ करोड (प्यारापेट) र रु. ४२.१९ करोड (फ्लडलाइट) मा सम्झौता भयो ।

२०८१ फागुन २० (मार्च ३, २०२५): पहिलो चरणको निर्माण औपचारिक रूपमा सुरु भयो । पूजापछि प्यारापेट (१०,००० क्षमता) र ६ फ्लडलाइट टावरहरूको आधारभूत काम थालियो । शहरी विकास मन्त्रालयले पूर्ण गतिमा काम सुरु गर्ने घोषणा गरे । 

२०८१ वैशाख २५ (मई ७, २०२५): ७०% काम सम्पन्न भयो । मन्त्रिपरिषद्मा प्रगति तथ्यांक पेस गर्दै प्रचण्डले नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) तयारीमा जोड दिए । फ्लडलाइट जडान र प्यारापेट निर्माण तीव्र भयाे । निर्माण गतिलाई 'आशाको किरण' भनियो ।

२०८१ जेठ १ (जुलाई १७, २०२५): ८०% काम सम्पन्न भयाे ।प्रचण्डले ढिलाइबारे ठेकेदारलाई चेतावनी दिए । सिट जडान र फ्लडलाइट परीक्षण तीव्र थियाे । उनले 'क्रिकेट क्रान्ति' को रूपमा व्याख्या गर्दै प्रशंसा गरे । तर ठेक्का विवादले पूर्णता रोकियो ।

२०८१ असार १६ (अक्टोबर २, २०२५): मास्टर प्लान स्वीकृत भयो । दोस्रो चरणका लागि रु. १० अर्ब बजेट अनुमानित विनियोजन । ९५% काम सम्पन्न (प्यारापेट र फ्लडलाइट पोलहरू तयार भयाे । एनपीएलकाे लक्ष्य राख्दै प्रचण्डले दोस्रो चरण निर्देशन दिए । 

२०८१ असार ३१ (जुलाई १४, २०२५): प्रचण्डको राजीनामा भयो । स्टेडियमको काम ९५% मा पुगे पनि पूर्ण सम्पन्न नभई ओली सरकारमा हस्तान्तरण भयाे । ठेक्का विवाद, डिजाइन परिवर्तन र ढिलाइले प्रभावित भयाे ।

प्रचण्डको राजीनामापछि ओलीको कार्यकाल (२०८१ श्रावण १ देखि हालसम्म)

प्रचण्डको राजीनामापछि ओलीको सरकारले स्टेडियमलाई प्राथमिकता दियो । पहिलो मन्त्रिपरिषद् बैठकमै ३०० दिनको समयसीमा (२०८२ वैशाख २९ सम्म) राखेर काम तीव्र पारियो ।

२०८१ श्रावण १ (जुलाई १५, २०२५): ओलीको पहिलो मन्त्रिपरिषद् बैठक: कीर्तिपुर स्टेडियमलाई ३०० दिनभित्र अपग्रेड गर्ने निर्णय (प्यारापेट र फ्लडलाइट) – प्रचण्डकालको ढिलाइ सम्बोधन गर्दै युवा खेलकुदको 'रक्तप्रवाह' बताउँदै प्राथमिकता दिइयो ।

२०८१ माघ २२ (फेब्रुअरी ५, २०२५): ओलीले शहरी विकास मन्त्रालयलाई तीव्रता दिन निर्देशन: ठेक्का मूल्यांकन समाप्त भई सम्झौता चाँडै – ३०० दिनको प्रतिबद्धता दोहोर्याउँदै बजेट कार्यान्वयनमा जोड दिए ।

२०८१ फागुन २१ (फेब्रुअरी १३, २०२५): ठेक्का स्वीकृत:  शहरी विकास मन्त्रालयलाई हस्तान्तरण भयाे । 

२०८२ जेठ २६ (जुन ८, २०२५): निर्माण अन्तिम चरणमा; ओलीले ठेकेदारलाई दण्ड तिरेर काम तीव्र पार्ने आदेश गरे । 

२०८२ जेठ २६ (जुन ८, २०२५): ओलीको स्थलगत निरीक्षण; अन्तर्राष्ट्रिय प्यारापेट र फ्लडलाइट जडान अवलोकन – १०० दिनको समयसीमा सम्झाउँदै प्रगति मूल्यांकन भयाे । प्रचण्डद्वारा ढिलाईप्रति संसदको रोष्टमबाट प्रश्न उब्जियाे ।

२०८२ श्रावण १ (जुलाई १७, २०२५): ९०% काम सम्पन्न; ओलीले ठेकेदारको ढिलाइमा दण्ड र प्रगति साझा – सिट जडान तीव्र, फ्लडलाइट जडान पर्खाइमा (डिजाइन परिवर्तन र मनसुनले ढिलाइ)

२०८२ भाद्र २३ (अगस्ट ८, २०२५): पुनर्निर्माण सम्पन्नतर्फ; सिट जडान र ४२० फ्लडलाइटहरूको तयारी भयाे । ओली सरकारको पहिलो निर्णयअनुसार काम भयाे । एनपीएलका लागि तयारी भयाे ।

२०८२ मंसिर १ (नोभेम्बर १७, २०२५): पहिलो चरण पूर्ण हस्तान्तरण र उद्घाटन; शहरी विकासमन्त्री कुलमन घिसिङले क्यानलाई प्यारापेट र फ्लडलाइट हस्तान्तरण गरे । 

नोट: यो टाइमलाइन स्रोतहरूबाट सङ्कलित छ;  थप विवरणका लागि CAN वा शहरी विकास मन्त्रालयको आधिकारिक साइट हेर्नुहोस्। साभार: एभरेष्टदैनिक डटकमबाट