गोरखा–२ चुनावी प्रयोगशाला बन्दै

काठमाडौं । फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा गोरखा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ देशकै सबैभन्दा चासोको केन्द्रमा पर्न थालेको छ । विचार, अपराध र सत्ता अनुभव तीन फरक राजनीतिक धारका पात्रहरू एउटै मैदानमा उत्रिँदा गोरखा–२ अब साधारण निर्वाचन क्षेत्र रहेन, यो राष्ट्रिय राजनीतिक ‘टेस्ट केस’ बन्दै गएको छ ।

एकातिर ११ वटा पुस्तक लेखिसकेका, वैचारिक राजनीतिबाट उदाएका लेखनाथ न्यौपाने छन् । अर्कोतिर १२ भन्दा बढी आपराधिक मुद्दाको रेकर्ड बोकेका मिलन गुरुङ ‘चक्रे’ लाई नेकपा एमालेले उम्मेदवार बनाएको छ । त्यसमाथि पूर्व प्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराई पनि यही क्षेत्रबाट चुनावी मैदानमा फर्किने तयारीमा छन् ।

गोरखा–२ मा पूर्व प्रधानमन्त्री बाबुरामको पुनरागमन

यही क्षेत्रमा प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टीका संरक्षक तथा पूर्व प्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराई पनि उम्मेदवारी दिने तयारीमा छन् । यसअघि चुनाव नलड्ने बताएका भट्टराईले आइतबार पार्टी बैठकमा आफू चुनावी प्रतिस्पर्धामा उत्रिन तयार रहेको संकेत दिएका छन् । पार्टीले सोमबार औपचारिक निर्णय गर्ने जनाएको छ ।

संविधान निर्माण, शान्ति प्रक्रियादेखि आर्थिक नीतिसम्म लामो राज्य अनुभव बोकेका भट्टराईको पुनरागमनले गोरखा–२ को चुनावी तापक्रम झनै बढाएको छ । उनी विगतमा यही क्षेत्रबाट निर्वाचित भइसकेका प्रभावशाली नेता हुन् ।

विचार र लेखनबाट राजनीतिमा आएका लेखनाथ

गोरखा–२ मा पहिलोपटक प्रत्यक्ष चुनावी प्रतिस्पर्धामा उत्रन लागेका लेखनाथ न्यौपाने विद्यार्थी आन्दोलनबाट उदाएका नेता हुन् । तत्कालीन माओवादीको भूमिगत राजनीतिबाट उठेका उनी अनेरास्ववियु (क्रान्तिकारी) का अध्यक्षसमेत बने । माओवादीभित्र बौद्धिक र आलोचनात्मक नेताका रूपमा चिनिएका न्यौपाने पार्टी नेतृत्वका गलत निर्णयहरूमाथि खुलेर प्रश्न उठाउने विरलै नेतामध्ये पर्छन् ।

यही कारण विगतका चुनावमा उनी पटक–पटक ओझेलमा परे । बाबुराम भट्टराई, नारायणकाजी श्रेष्ठ हुँदै अध्यक्ष प्रचण्ड स्वयं गोरखा–२ बाट उम्मेदवार बनेपछि न्यौपानेलाई अवसर मिलेन । यसपटक प्रचण्ड रुकुम पूर्व र नारायणकाजी सर्लाही–३ सरेपछि न्यौपाने अगाडि आएका हुन् ।

११ वटा पुस्तकमार्फत राजनीति, शिक्षा, विद्यार्थी आन्दोलन र जनयुद्धमाथि बहस सिर्जना गरेका न्यौपाने भन्छन्, ‘धेरै समय लेखन र विचारमा बित्यो, अब आफ्नै क्षेत्रमा जनताको परीक्षणमा उत्रिने मौका मिलेको छ ।’

एमालेको उम्मेदवार चयनले उठाएको गम्भीर प्रश्न

तर गोरखा–२ लाई सबैभन्दा विवादित बनाएको पक्ष भने एमालेको उम्मेदवार चयन हो । एमालेले आपराधिक तथा गुण्डागर्दी पृष्ठभूमिका मिलन गुरुङ उर्फ ‘चक्रे मिलन’ लाई प्रत्यक्षतर्फको उम्मेदवार बनाएको छ । यो निर्णयले एमालेको ‘सुशासन’ र ‘कानुनी राज्य’को नारामाथि नै प्रश्न खडा गरिदिएको छ ।

चक्रे मिलन पटक–पटक पक्राउ परेका, हिरासत र जेल पुगेका व्यक्ति हुन् । पछिल्लो पटक गत साउनमा काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयले उनलाई महाराजगञ्जको एक होटलबाट पक्राउ गरेको थियो । सर्वसाधारणलाई आतंकित पारेको आरोपमा उनी धरौटीमा छुटेका थिए । उनीविरुद्ध भक्तपुरमा ज्यान मार्ने उद्योगको मुद्दासमेत चलेको छ ।

प्रहरीको क्रिमिनल रेकर्ड सिस्टम (सीआरएस) अनुसार चक्रेविरुद्ध १२ पटकभन्दा बढी मुद्दा दर्ता भइसकेका छन् । २०४७ सालदेखि सार्वजनिक अपराध, धम्की, गुण्डागर्दी र ठेक्कापट्टामा कमिसन असुलीका आरोप उनीमाथि लाग्दै आएका छन् ।

अपराधविरुद्ध कठोर नीति लिएको दाबी गर्ने एमालेले नै यस्तो छवि बोकेको व्यक्तिलाई उम्मेदवार बनाउनु पार्टीभित्र र बाहिर दुवैतर्फ आलोचनाको विषय बनेको छ ।

साधारण चुनाव होइन, राजनीतिक मूल्यको टकराव

गोरखा–२ मा अब चुनाव केवल पार्टीबीचको प्रतिस्पर्धा मात्र रहेन । यो विचार, अपराध र शासन अनुभवबीचको टकराव बनेको छ । एकातिर लेखन र वैचारिक बहसको प्रतिनिधित्व गर्ने नेता, अर्कोतिर आपराधिक छविले घेरिएको उम्मेदवार, र तेस्रो धारमा देश चलाइसकेको पूर्व प्रधानमन्त्री यी तीनै पात्रले गोरखा–२ लाई राष्ट्रिय राजनीतिक बहसको केन्द्रमा पुर्‍याइदिएका छन् ।

यही कारण गोरखा–२ को चुनावलाई अहिले राजनीतिक वृत्तमा ‘मूल्यको परीक्षा’ का रूपमा हेरिन थालिएको छ ।