किन छुँदैन किसान र श्रमजीवीलाई चुनावले?

काठमाडाेै । प्रतिनिधि सभा निर्वाचनको मिति नजिकिँदै जाँदा राजनीतिक दलका उम्मेदवार, नेता–कार्यकर्ता, स्वतन्त्र उम्मेदवार, छापाखाना, मिडिया, होटेल व्यवसायी र साना सवारी साधन सञ्चालक व्यस्त छन्। चुनावी सभा, घरदैलो, घोषणापत्र र प्रचार–प्रसारले सहर केन्द्रित चहलपहल बढेको छ। तर प्रश्न उठेको छ—किन किसान र श्रमजीवीलाई चुनावले छुँदैन?

निर्वाचन आउन केही दिन बाँकी रहँदा उम्मेदवारहरू मतदाताको घरदैलोमा पुगिरहेका छन्। छापाखानामा प्रचार सामग्री छाप्न भ्याइनभ्याइ छ। सवारी साधन भाडामा लगाउनेहरू मोलमोलाइमा व्यस्त छन्। होटेल तथा खाजा घरको व्यापार बढेको छ। तर खेतबारीमा मल, बिउ र सिँचाइको अभाव झेलिरहेका किसानको दैनिकी भने जस्ताको तस्तै छ।

मोरङको रङ्गेली–९, शान्ति चोकका रामप्रसाद मर्डी सडक किनारमा बाँसका सामग्री बनाउँदै जीवन धान्दै आएका छन्। १५ वर्षदेखि ऐलानी जग्गामा सानो कटेरो हालेर बस्दै आएका उनी दैनिक कमाइबाटै परिवार चलाउनुहुन्छ। तर चुनावप्रति उनमा उत्साह देखिँदैन। “नेताहरू आउँछन्, वाचा गर्छन्, जितेपछि फर्केर आउँदैनन्,” उनको गुनासो छ।

उनीसँगै काम गर्ने नेपाल हेमरम पनि चुनावले गरिबको जीवनमा खास परिवर्तन नल्याउने बताउँछन्। “गरिबलाई केही हुँदैन, चुनाव धनीका लागि मात्रै हो,” उनको भनाइ छ।

कानेपोखरी–३ मा खेतमा तोरी उखेलिरहेका किसान जर्मेन मुर्मु पनि दीर्घकालीन कृषि नीति र समयमै मल–बिउ उपलब्ध गराउने व्यवस्था नभएसम्म चुनावले आशा नजगाउने बताउाँछन् “एकछिन खेतमा सघाएर फोटो खिच्नु समाधान होइन,” उनले नने।

श्रमजीवी र किसानको गुनासो एउटै छ—चुनावी वाचा धेरै हुन्छन्, तर व्यवहारमा कार्यान्वयन हुँदैन। उनीहरूका लागि रोजगारीको स्थायित्व, कृषि सामग्रीको सहज उपलब्धता, स्वास्थ्य र शिक्षाको पहुँच नै मुख्य मुद्दा हुन्। तर चुनावी बहसमा ती विषय प्राथमिकतामा परेको अनुभव उनीहरूले गरेका छैनन्।

यसरी चुनावी सरगर्मीले राजनीतिक वृत्त र व्यवसायिक क्षेत्रलाई सक्रिय बनाइरहेको भए पनि खेतबारी र श्रममै जीवन धान्ने वर्गमा भने उत्साह देखिँदैन। त्यसैले प्रश्न उब्जिएको छ जब चुनाव परिवर्तनको माध्यम भनिन्छ, तब किन किसान र श्रमजीवीलाई त्यो परिवर्तनले छुँदैन?