आठ पदाधिकारी पराजित: कांग्रेसभित्र नेतृत्व बहस तीव्र

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभाको पछिल्लो निर्वाचनले नेपाली कांग्रेसलाई संसदीय इतिहासकै कमजोर अवस्थामा पुर्‍याएको छ। लामो लोकतान्त्रिक संघर्ष र राजनीतिक विरासत बोकेको पार्टी यसपटक अपेक्षाभन्दा निकै तल खस्किएको देखिएको छ।

निर्वाचन परिणामअनुसार पार्टी सभापति गगनकुमार थापासहित शीर्ष तहका आठ पदाधिकारी नै पराजित भएका छन्। यो परिणामले पार्टीभित्र गम्भीर आत्मसमीक्षाको आवश्यकता औंल्याएको छ।

हारका कारणबारे बहस

गुटबन्दी, आन्तरिक विवाद, नेतृत्व पुस्तान्तरणमा ढिलाइ, नयाँ राजनीतिक शक्तिको उदय र युवा पुस्ताको बदलिँदो सोच कांग्रेसको हारका प्रमुख कारणका रूपमा चर्चा भइरहेका छन्। मतदाताले पुराना दलप्रतिको असन्तुष्टि मतमार्फत प्रकट गरेको विश्लेषण भइरहेको छ।

राजनीतिक विश्लेषक गोविन्दमान सिंह कार्कीका अनुसार, कांग्रेस–एमाले नेतृत्वको सरकारको अवधिमा देखिएको ‘Gen-Z आन्दोलन’ लगायतका घटनाले पनि पुराना दलहरूप्रति नकारात्मक धारणा निर्माण गरेको हुन सक्छ। “यो परिणाम केवल व्यक्तिको हार–जित मात्र होइन, दीर्घकालीन राजनीतिक अभ्यासको मूल्यांकन पनि हो,” उनले टिप्पणी गरेका छन्।

नेतृत्वमाथि प्रश्न

पार्टीभित्र सभापति थापाको भूमिकालाई लिएर मत विभाजित देखिएको छ। एकथरी नेता–कार्यकर्ताले वर्तमान नेतृत्वको रणनीतिलाई असफल ठहर गरिरहेका छन् भने अर्काथरीले दीर्घकालीन संरचनागत कमजोरीलाई जिम्मेवार मानेका छन्।

निवर्तमान कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्काले परिणामलाई गम्भीर सन्देशका रूपमा लिन आग्रह गर्दै पार्टी एकतामा जोड दिएका छन्। नेता अर्जुननरसिंह केसीले छोटो अवधिमा वर्षौंदेखिका समस्या समाधान हुन नसक्ने तर्क गरेका छन्।

राष्ट्रियसभा सदस्य जितजंग बस्नेतले भने सार्वजनिक रूपमै सभापति थापाको राजीनामा मागेका छन्। अर्का नेता गोविन्दराज पोखरेलले निराश नभई कमजोरीको समीक्षा गर्दै पुनर्गठनमा लाग्नुपर्ने धारणा राखेका छन्।

‘तत्काल अधिवेशनको आवश्यकता’

विश्लेषक कार्कीले कांग्रेसले अब ढिलो नगरी अधिवेशनको मिति तय गर्नुपर्ने सुझाव दिएका छन्। “सभापति नै पराजित हुनुभएको अवस्थामा पार्टीलाई नयाँ ऊर्जा दिन अधिवेशन आवश्यक छ,” उनले भने। युवापुस्तालाई नेतृत्वमा समेट्दै आन्तरिक लोकतन्त्र सुदृढ गर्नुपर्नेमा उनको जोड छ।

समीक्षा बैठक कहिले ?

निर्वाचन सम्पन्न भएको एक साता बितिसक्दा पनि औपचारिक समीक्षा बैठक बस्न सकेको छैन। महामन्त्री प्रदीप पौडेलका अनुसार, केन्द्रीय कार्यसमिति बैठक छिट्टै बस्नेछ। प्रवक्ता देवराज चालिसेले चैतको पहिलो साताभित्र समीक्षा गरिने बताएका छन्।

२१ फागुनमा सम्पन्न निर्वाचनमा कांग्रेसले १६५ क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाएकोमा प्रत्यक्षतर्फ १८ सिट मात्र जितेको छ। कोशीबाट ४, मधेशबाट १, गण्डकीबाट २, बागमतीबाट १, लुम्बिनीबाट २, कर्णालीबाट ५ र सुदूरपश्चिमबाट ३ जना निर्वाचित भएका छन्।

अबको बाटो

निर्वाचन परिणामले कांग्रेसलाई गम्भीर आत्मसमीक्षा र संगठनात्मक पुनर्संरचनाको दिशामा उभ्याएको छ। नेतृत्व परिवर्तन गर्ने कि वर्तमान नेतृत्वकै पुनर्गठनमार्फत अघि बढ्ने भन्ने बहस चर्किँदै गएको छ।

स्पष्ट छ—यो हार केवल सिट घटेको विषय होइन, पार्टीको भावी दिशा र अस्तित्वसँग जोडिएको चुनौती हो। अब कांग्रेसले समीक्षा र सुधारको बाटो कत्तिको प्रभावकारी रूपमा समात्छ, त्यसले आगामी राजनीतिक यात्राको निर्धारण गर्नेछ।