मल अभावले दाङका किसान संकटमा : रातभर लाइन, आधा बोरा मलमै चित्त बुझाउन बाध्य

घोराही (दाङ)  । बर्खे धान खेतीको तयारीमा रहेका दाङका किसान रासायनिक मलको चरम अभावका कारण समस्यामा परेका छन्। समयमै मल नपाउँदा किसानहरू रातभर लाइनमा बस्न बाध्य भएका छन् भने उपलब्ध मल पनि आवश्यकताभन्दा निकै कम मात्रामा वितरण भइरहेको छ।

धान रोपाइँ र मकै बालीमा मल हाल्ने मुख्य सिजनमा पर्याप्त आपूर्ति नहुँदा किसानहरूको दैनिक कृषि कार्य प्रभावित भएको छ। घोराही उपमहानगरपालिका–१, पन्तटोलका किसान नवराज पन्तले मलका लागि लामो समयसम्म पर्खिनुपरेको गुनासो गर्नुभयो।

उहाँका अनुसार सहकारीमा आठ घण्टा लाइन बसेपछि आधा बोरा मात्र युरिया मल पाइएको थियो। “धान र मकैका लागि करिब १४ बोरा मल चाहिन्छ, तर अहिलेसम्म एक बोरा पनि पूरा पाउन सकेको छैन,” उहाँले भन्नुभयो।

त्यस्तै घोराही–२, निमुरियाका किसान गोवर्धन गिरीले बिहीबार राति ११ बजेदेखि नै सहकारीमा लाइन बसेको बताउनुभयो। रामपुरस्थित साना किसान कृषि सहकारी संस्थामा मल आउने खबर पाएपछि रातिदेखि नै किसानहरूको भीड लागेको थियो।

“धान खेतीका लागि मल अनिवार्य छ, अहिले नपाए पछि उत्पादनमै असर पर्छ,” उहाँले भन्नुभयो।

साना किसान कृषि सहकारी संस्थाका अध्यक्ष गुरुप्रसाद खनालका अनुसार कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेडबाट सीमित मात्रामा मात्र मल उपलब्ध हुने भएकाले वितरण सुरु हुन नपाउँदै सकिने अवस्था छ। त्यसैकारण किसानहरू रातिदेखि नै लाइनमा बस्न बाध्य भएका हुन्।

उहाँका अनुसार सहकारीमार्फत किसानलाई आधा–आधा बोराका दरले मल वितरण गरिएको छ। “मागअनुसार मल आउँदैन, एक पटकमा करिब सय बोरा मात्र आपूर्ति हुन्छ,” उहाँले भन्नुभयो।

कृषि ज्ञान केन्द्र दाङका अनुसार जिल्लामा करिब ३९ हजार हेक्टर क्षेत्रमा धान खेती गरिन्छ। यसका लागि वार्षिक रूपमा ठूलो परिमाणमा युरिया, डीएपी र पोटास मल आवश्यक पर्ने भए पनि आपूर्ति मागअनुसार हुन सकेको छैन।

कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेड दाङका विभिन्न शाखाहरूका अनुसार हाल केही शाखामा सीमित मौज्दात मात्र रहेको छ भने तुलसीपुर शाखामा भने मल मौज्दात नै छैन। यसैगरी साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेशन लिमिटेडले पनि हालसम्म ठूलो परिमाणमा मल वितरण गरिसकेको र गोदाममा न्यून मात्रामा मात्र मौज्दात रहेको जनाएको छ।

गत पुसदेखि नै जिल्लामा रासायनिक मलको नियमित आपूर्ति हुन नसक्दा बर्खे धान खेतीको मुख्य समयमा किसानहरू गम्भीर समस्यामा परेका छन्। समयमै समाधान नभए यसले उत्पादनमा समेत असर पार्ने कृषि प्राविधिकहरूको चेतावनी छ।