द्वन्द्वकालीन यौन हिंसामा कानुनी न्याय मात्र पर्याप्त छैनः देवी खड्का

काठमाडौं । द्वन्द्वकालीन यौन हिंसाका पीडितहरूले कानुनी निर्णय मात्र पर्याप्त नहुने भन्दै सामाजिक दृष्टिकोण, संस्कृति र राज्यको व्यवहारमा परिवर्तन आवश्यक रहेको बताएका छन्।

द्वन्द्वमा यौन हिंसा उन्मूलनका लागि अन्तर्राष्ट्रिय दिवसको अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा अभियन्ता देवी खड्काले पीडितहरूले अझै पूर्ण न्यायको अनुभूति गर्न नसकेको बताइन्। उनले द्वन्द्वकालीन यौन हिंसाको विषय कानुनी मात्र नभई सामाजिक र मनोवैज्ञानिक पक्षसँग पनि जोडिएको उल्लेख गरिन्।

“कागजी र कानुनी न्यायमात्र पर्याप्त हुँदैन। सामाजिक दृष्टिकोण बदलिनुपर्छ, संस्कृति परिवर्तन हुनुपर्छ र पीडितले न्यायको अनुभूति गर्नुपर्छ,” खड्काले भनिन्।

उनका अनुसार नेपालमा पहिलो पटक यौन हिंसा पीडितहरूको नेतृत्वमा दिवस मनाइएको हो। सप्ताहव्यापी कार्यक्रमअन्तर्गत पीडितहरूको आत्मउपचार, सामाजिक लाञ्छना, पहिचान र न्यायका विषयमा छलफल गरिएको थियो।

दशक लामो सशस्त्र द्वन्द्व समाप्त भएको वर्षौं बितिसक्दा पनि यौन हिंसाका धेरै घटनाले न्यायको अन्तिम टुंगो पाउन नसकेको गुनासो पीडितहरूको छ। खड्काले यस्ता मुद्दामा राज्यले सबैभन्दा पहिले पीडितको पीडा स्वीकार गर्नुपर्ने, न्यायको अनुभूति दिलाउनुपर्ने र भविष्यमा यस्ता घटना दोहोरिन नदिने सुनिश्चितता गर्नुपर्ने बताइन्।

“स्वीकारोक्ति, न्यायको अनुभूति र पुनरावृत्ति नहुने ग्यारेन्टी नै वास्तविक न्यायका आधार हुन्,” उनले भनिन्।

हरेक वर्ष जुन १९ मा मनाइने ‘द्वन्द्वमा यौन हिंसा उन्मूलनका लागि अन्तर्राष्ट्रिय दिवस’ले युद्ध र द्वन्द्वका क्रममा भएका यौन हिंसाका घटनाविरुद्ध आवाज उठाउँदै पीडितको न्याय र पीडकको जवाफदेहिताको माग गर्दै आएको छ।