बाम एकताको बहस फेरि तातियो, शीर्ष नेताभन्दा कार्यकर्ता एकताका पक्षमा

रूपन्देही । केही दिनअघि काठमाडौंमा पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको उपस्थितिमा प्रमुख वाम नेताहरू एउटै मञ्चमा उभिएपछि फेरि वाम एकताको चर्चा चुलिएको छ। एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली, नेकपाका संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’, सहसंयोजक माधवकुमार नेपाल, झलनाथ खनाल र वामदेव गौतमलगायतका नेताहरूको उपस्थितिले नयाँ राजनीतिक समीकरणको बहसलाई थप बल दिएको हो।

यद्यपि, एउटै मञ्चमा देखिएका नेताहरूको धारणा भने समान देखिएन। प्रचण्ड र झलनाथ खनालले वाम शक्तिहरूबीच पुनः एकता आवश्यक रहेको बताए भने ओली र माधव नेपालले तत्काल पार्टी एकीकरण सम्भव नरहेको संकेत गरे। उनीहरूको जोड अहिले संविधान, गणतन्त्र र लोकतान्त्रिक व्यवस्थामाथि देखिएका चुनौतीविरुद्ध व्यापक सहकार्यमा थियो।

शनिबार रूपन्देही आएका प्रचण्डले पनि आफ्नो अभिव्यक्तिलाई थप स्पष्ट पार्दै अहिलेको प्राथमिकता पार्टी एकीकरण नभई साझा मुद्दामा सहकार्य भएको बताए। उनका अनुसार समान एजेन्डामा सहमतिका आधारमा वाम शक्तिहरू अगाडि बढ्न सक्छन्।

तर शीर्ष तहमा एकताको विषयमा सतर्कता देखिए पनि तल्लो तहका नेता–कार्यकर्तामा भने फरक मनोविज्ञान देखिएको छ। तत्कालीन नेकपाको बलियो प्रभाव रहेको लुम्बिनी प्रदेशका नेताहरू विभाजित वाम आन्दोलनलाई फेरि एउटै धारमा ल्याउनुपर्ने निष्कर्षमा पुगेका छन्।

पूर्वमन्त्री तथा नेकपाका नेता चन्द्रप्रकाश खनाल ‘बलदेव’ले संविधान, गणतन्त्र र सामाजिक परिवर्तनका उपलब्धि जोगाउन वाम शक्तिबीच कम्तीमा कार्यगत एकता अनिवार्य भएको बताए। उनका अनुसार विभिन्न दलबीच संवाद भइरहेकाले सहकार्यको वातावरण बन्दै गएको छ।

रुकुमपूर्वकी नेतृ कमला रोकाले विगतमा नेतृत्वबीचको अविश्वास र व्यक्तिगत महत्वाकांक्षाले एकता टिक्न नसकेको स्मरण गर्दै अब त्यही गल्ती दोहोरिन नहुने बताइन्। उनले तत्काल एकीकरण सम्भव नदेखिए पनि विचार र कार्यदिशा मिल्ने शक्तिबीच सहकार्य विस्तार हुँदै जाने विश्वास व्यक्त गरिन्।

नेकपा केन्द्रीय सदस्य रामबहादुर चौहानले वाम आन्दोलन कमजोर हुँदा परिवर्तनविरोधी शक्तिहरूलाई फाइदा पुगेको टिप्पणी गरे। जनताले पटक–पटक वाम शक्तिलाई अवसर दिए पनि नेतृत्वको विभाजनले त्यो विश्वास कमजोर बनाएको उनको भनाइ छ।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार अहिलेको बहस तत्काल पार्टी एकीकरणतर्फ भन्दा पनि साझा मुद्दामा सहकार्यको नयाँ ढाँचा निर्माणतर्फ केन्द्रित छ। नेतृत्वबीचको अविश्वास, संगठनगत प्रतिस्पर्धा र आगामी निर्वाचनको रणनीतिका कारण पूर्ण एकता सहज नदेखिए पनि बदलिएको राजनीतिक परिस्थितिले सहकार्यको आवश्यकता बढाएको उनीहरूको विश्लेषण छ।

यसबीच, रूपन्देही पुगेका शीर्ष नेताहरूलाई भेट्न लुम्बिनीका विभिन्न जिल्लाबाट आएका कार्यकर्ताले भने स्पष्ट सन्देश दिएका छन्। गुल्मीका बुद्धिसागर पोखरेलले देश र परिवर्तनको रक्षा गर्न कम्युनिस्ट शक्तिहरू एक हुनुपर्ने बताए। पाल्पाकी लिला सोमैले संविधान, गणतन्त्र र समावेशी अधिकारमाथि चुनौती देखिएको अवस्थामा विभाजित भएर बस्नु उचित नहुने धारणा राखिन्।

२०७४ को निर्वाचनमा वाम गठबन्धनले ऐतिहासिक सफलता हासिल गरे पनि त्यसपछि बनेको नेकपा नेतृत्व विवादका कारण छोटो समयमै विभाजित भयो। त्यसयता वाम मत खण्डित हुँदै गएको छ भने नयाँ राजनीतिक शक्तिहरूको उदयले पुराना दलमाथि थप दबाब सिर्जना गरेको छ।

यही पृष्ठभूमिमा शीर्ष नेताहरूले अहिले पूर्ण एकीकरणभन्दा सहकार्यलाई प्राथमिकता दिएका छन्। तर लुम्बिनीका नेता–कार्यकर्ताले भने वाम आन्दोलनको भविष्य र राजनीतिक उपलब्धिको रक्षाका लागि अन्ततः एकतामै पुग्नुपर्ने दबाब बढाइरहेका छन्।

समग्रमा, वाम एकताको बहस फेरि सतहमा आए पनि शीर्ष नेताहरू सहकार्यको पक्षमा देखिएका छन् भने कार्यकर्ताहरू भने पूर्ण एकतामै जोड दिइरहेका छन्। यही फरक दृष्टिकोणले आगामी दिनमा वाम राजनीतिले कुन बाटो समात्छ भन्ने विषयलाई थप रोचक बनाएको छ।