जापानमा बढ्दो चुनौती- जन्मदर घट्दो, अर्थतन्त्र जोखिमपूर्ण

काठमाडौं । जापानका प्रधानमन्त्री फुमिओ किशिदाले घट्दो जन्मदरका कारण एउटा समाजको रूपमा मुलुकले काम गर्न नसक्ने अवस्थामा पुग्न लागेको भन्दै त्यसको सम्बोधन गर्नु आफ्नो मुख्य प्राथमिकता हुने बताएका छन्।

देशको संसद्‌मा आफ्नो नीतिगत मन्तव्य दिने क्रममा उनले उक्त 'समस्याको हल अहिले खोज्न नसके कहिल्यै नसकिने' बताएका हुन्।

झण्डै १२ करोड ५० लाख जनसङ्ख्या भएको जापानमा गत वर्ष आठ लाखभन्दा कम बच्चा जन्मिएको तथ्याङ्क छ। त्यहाँ सन् १९७० को दशकमा २० लाखभन्दा बढी बच्चा जन्मेका थिए।

सोही समयावधिमा औसत आयु भने बढ्दो छ। उक्त जनसाङ्ख्यिक परिवर्तनको अर्थ जापानमा वृद्धवृद्धाको सङ्ख्या बढ्दो रहनु हो र उनीहरूलाई सहयोग गर्नेहरूको सङ्ख्या घट्दो रहेको देखिन्छ।

यस्तो प्रवृत्ति धेरै देशहरूमा रहे तापनि जापानमा भने निकै उल्लेख्य देखिन्छ। विश्व ब्याङ्कका अनुसार जापानमा हाल ६५ वर्ष माथिका मानिसहरूको अनुपात विश्वमै दोस्रो उच्च झण्डै २८ प्रतिशत छ। त्यस्तो अनुपात सबैभन्दा उच्च एउटा निकै सानो देश मोनाकोमा छ।

सन् २०२० मा अनुसन्धानकर्ताहरूले जापानको जनसङ्ख्या सबैभन्दा उच्च - १२ करोड ८० लाख रहेको सन् २०१७ को अवस्थाबाट खस्कन थाल्ने र यस शताब्दीको अन्त्यसम्ममा त्यो ५ करोड ३० लाख भन्दा कममा पुग्ने प्रक्षेपण गरेका थिए।

प्रधानमन्त्री किशिदाले दम्पतीहरूलाई सन्तान जन्माउनका लागि प्रोत्साहन गर्न थप योजनाहरू ल्याउने बताएका छन्।

यसअघि पनि जापान सरकारले त्यस्ता प्रयासहरू गरे तापनि ती सफल हुन सकेका थिएनन्। उनले देश विगतका स्थापित अभ्यासहरू तोड्दै नयाँ युग सुहाउँदो समाज, अर्थतन्त्र र अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्था बनाउनुपर्ने बताए।

किशिदाले जापानको प्रतिरक्षा क्षमता वृद्धि गर्नुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिँदै आउँदा पाँच वर्षका लागि सरकारले ३३० अर्ब डलरभन्दा बढी रक्षा बजेट सुनिश्चित गर्ने बताए।

देशका अर्थमन्त्री शुनिची सुजुकीले मुलुकको अर्थतन्त्र एकदमै जोखिमपूर्ण बन्दै गएको चेतावनी दिएका छन्। मुलुकको वार्षिक आम्दानीभन्दा सार्वजनिक ऋण दुई गुणाले बढी भएको उनले बताए। यो औद्योगिक मुलुकहरूमै भएको सबैभन्दा उच्च हो।

संसद्‌मा सम्बोधन गर्दै अर्थमन्त्री सुजुकीले कोभिड महामारीलगायत कारणले यो अवस्था आएको बताए।

जापानको केन्द्रीय ब्याङ्कले ब्याजदर एकदमै न्यून राखेकोले सरकारले सस्तो दरमा सापटी लिन सकिरहेको छ।