होल्डिङ सेल्टरभित्रै उकुसमुकुस : सुकुम्बासी भन्छन्– ‘जेलजस्तो जीवन बिताइरहेका छौँ’

काठमाडौं । सरकारले डोजर लगाएर हटाएका सुकुम्बासीलाई अस्थायी रूपमा राखिएको कीर्तिपुरस्थित होल्डिङ सेल्टरभित्रको अवस्था झन् कष्टकर बन्दै गएको गुनासो बाहिरिन थालेको छ ।

राधास्वामी सत्संग व्यास आश्रम परिसरमा बनाइएको होल्डिङ सेल्टरमा अहिले मिडियालाई पूर्ण रूपमा प्रवेश निषेध गरिएको छ । गेटमा सुरक्षाकर्मी तैनाथ छन् भने भित्र बस्नेहरूलाई समेत कडा निगरानीमा राखिएको बताइन्छ ।

सेल्टरभित्र बसिरहेका केही सुकुम्बासीका अनुसार त्यहाँको बसाइ ‘अस्थायी आश्रय’भन्दा बढी ‘बन्दीगृह’जस्तो बन्न थालेको छ । स्वतन्त्र रूपमा काम गरेर खाने मानिसलाई एकै ठाउँमा सीमित गरिँदा परिवारभित्रै तनाव र झगडा बढ्न थालेको उनीहरूको भनाइ छ ।

एक महिलाले आफ्नो पीडा सुनाउँदै भनिन्, “झुपडी भए पनि आफ्नै घर थियो । यहाँ आएपछि परिवारभित्रै झगडा सुरु भएको छ ।”

उनका अनुसार, वर्षौँअघि सस्तोमा जग्गा किन्न सकिने बेला “सुकुम्बासीलाई नापी हुन्छ” भन्ने आशामा बस्ती नछोड्दा आज यस्तो हालत आएको भन्दै श्रीमान–श्रीमती र दाजुभाइबीच दोषारोपण हुन थालेको छ ।

सेल्टरभित्र बसाइ, खानपिन र स्वतन्त्रतामाथिको नियन्त्रणले धेरैलाई उकुसमुकुस भएको सुरक्षाकर्मीहरू स्वयं स्वीकार गर्छन् । चुरोट, सुर्ती वा मदिराको लत भएका व्यक्तिलाई अझ बढी समस्या भइरहेको उनीहरूको भनाइ छ ।

सुरक्षाकर्मीका अनुसार मिडियासँग बोल्ने वा नबोल्ने विषयमै सेल्टरभित्र झगडा हुने गरेको छ । केहीले आफ्नो समस्या बाहिर ल्याउन चाहिरहेका छन् भने अर्को पक्ष गोपनीयता भंग भएको भन्दै आक्रोशित छ ।

पत्रकारलाई प्रवेश रोक्नुको कारण पनि यही भएको सुरक्षा पक्षको दाबी छ । उनीहरूका अनुसार केही सञ्चारमाध्यमले संवेदनशील दृश्य र व्यक्तिगत अवस्था जथाभाबी सार्वजनिक गरेपछि कडाइ गर्नुपरेको हो ।

तर सेल्टरभित्र रहेका नागरिक भने सरकारले आफूहरूलाई “खोलाबाट उठाएर अर्को बन्द कोठामा थुनेको” महसुस गरिरहेका छन् ।

“हामीलाई भोकै राखिएको छैन, तर बच्चा, बिरामी र मजदुरी गर्ने सबैलाई एउटै खाना दिइन्छ,” एक महिलाले भनिन्, “घर गुमाएको पीडामाथि अब परिवार नै टुट्ने अवस्था आएको छ ।”

सरकारले वैकल्पिक व्यवस्थाबिना बस्ती हटाउँदा अहिले अस्थायी सेल्टरभित्र मानवीय संकट गहिरिँदै गएको देखिन्छ । बाहिरबाट ‘व्यवस्थापन’ जस्तो देखिए पनि भित्र बस्नेहरूका लागि त्यो बसाइ दिनप्रतिदिन मानसिक दबाब र असहजताको कारण बनिरहेको छ।