इलाममा चिया तथा अलैंची अनुसन्धान केन्द्र

इलाम । इलाममा चिया तथा अलैंची अनुसन्धान केन्द्र स्थापना गरिने भएको छ । राष्ट्रिय व्यावसायिक कृषि अनुसन्धान कार्यक्रम अन्तर्गत अनुसन्धान केन्द्रलाई चिया र अलैंची उत्पादन हुने स्थानमा स्थापना गर्न जग्गा प्राप्तिसँगै कार्यालय स्थापनाको काम सुरु गर्न लागिएको हो । 

अनुसन्धान केन्द्रका लागि इलाम नगरपालिका– १ स्थित साँखेजुङमा ४२ रोपनी जग्गा व्यवस्थापन गरि कार्यालय निर्माणका लागि जग्गा सम्याउने काम भइसकेको इलाम नगरपालिकाले जनाएको छ । कार्यालय भवन निर्माणका लागि यो वर्ष दुई करोड ३८ लाख रुपियाँ बजेट छुट्याएको इलाम नगरपालिकाका प्रवक्ता नूतनदेव दुलालले जानकारी दिए । यो रकमले जग्गामा कम्पाउण्डका लागि तारबार र कार्यालय भवन निर्माण हुनेछ । दुलालका अनुसार अब ५२ रोपनी जग्गा अनुसन्धान केन्द्रका लागि दाताहरुले उपलब्ध गराउने कार्य भइरहेको छ । आगामी कात्तिक महिनासम्मको उक्त जग्गा पनि केन्द्रका नाममा आइसक्ने बताइएको छ । 

इलाममा स्थापना गर्न लागिएको यो केन्द्रले चिया र अलैंचीको क्षेत्रमा अनुसन्धान गर्ने र सूर्योदय नगरपालिकास्थित पान्दाममा रहेको अलैंची विकास केन्द्रले अलैंची विस्तारको काम गर्ने धनकुटास्थित राष्ट्रिय व्यावसायिक कृषि अनुसन्धान कार्यक्रमका प्रमुख डाक्टर हिमाल तिम्सिनाले बताए । 
उनले इलाममा स्थापना गर्न लागिएकाे यो कार्यालयले चाहिँ अनुसन्धानको काम गर्ने उनकाे भनाइ छ । अहिलेसम्म नेपाली चियाको जात नभएकाे र  नेपाली अलैंचीको पाँच वटा जात बल्ल दर्ता भएको उनले बताए । अझै अन्य जातको अनुसन्धान हुनै बाँकी रहेकाे उनकाे भनाइ छ । यो कार्यालय इलाममा स्थापनापछि चिया र अलैंचीका लागि महत्वपूर्ण काम हुनसक्ने तिम्सिनाले बताए । 

डाक्टर तिम्सिनासहित इलाम नगरपालिकाको एक टोलीले साँखेजुङस्थित अनुसन्धान केन्द्रका लागि व्यवस्थापन गरिएको जग्गाको निरीक्षण गरेको छ । त्यसोत विसं १९२० मा रोपण सुरु गरिएको चियाको भने अहिलेसम्म नेपालको आफ्नै जात छैन । “चिया रोपेको ६० वर्षपछि आफ्नो जात दर्ता गर्न पाइन्छ । तर १६० वर्ष पुग्दा पनि नेपाली चियाको जात बन्न सकेको छैन,” डाक्टर तिम्सिनाले भने, “अहिले हामी चियाको आफ्नै जात बनाउन पनि लागिरहेका छौं । अब प्रस्तावना तयार गरेर नयाँ जातको दर्ताका लागि अघि बढ्नेछौं ।”

चिया र अलैंचीका लागि इलाम महत्वपूर्ण रहेकाले अनुसन्धान केन्द्र पनि इलाममै स्थापना हुँदा नेपाली चिया र अलैंचीका लागि चिया र अलैंचीको अध्ययन, अवलोकन र अनुसन्धान गर्नेहरुलाई समेत सहज हुने बताइएको छ ।