अन्ततः युलेन्सबाट बाहिरिइन् आरजु देउवा : दुष्प्रचार, आक्रमण र भविष्यका प्रश्न

काठमाडौं। नेपाली समाजमा ‘सम्भ्रान्त विद्यालय’ भनेर चिनिने युलेन्स स्कुल पछिल्ला महिनाहरूमा लगातार विवाद र संकटमा परिरहेको छ। देशका प्रभावशाली नेताहरूका परिवारसँग नाम जोडिने, लगानीका स्रोतबारे उठाइएका प्रश्न, अनि भदौ २४ गते भएको आक्रमण र आगजनीपछि यो विद्यालय मात्र होइन, यसको संरचना, दर्शन र व्यवस्थापन नै संकटग्रस्त बनेको छ।

यसैबीच, विद्यालयलाई स्थापना र विस्तारमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने डा. आरजु राणा देउवाले व्यवस्थापन समितिको अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिएकी छन्।

युलेन्स स्कुलमा भएको आगजनी सामान्य घटना थिएन। बुढानिलकण्ठ र धापाखेल दुबै क्याम्पस एकैपटक आक्रमणमा परे। बसदेखि भवनसम्म सबै ध्वस्त भए। अभिभावक र विद्यार्थी आक्रान्त भए।

विद्यालय प्रशासनका अनुसार, यसका पछाडि लामो समयदेखि चल्दै आएको *“दुष्प्रचार र अफवाह”*ले भूमिका खेलेको छ। लगानीकर्ता को हुन्? विद्यालयको स्वामित्व कसको हो? भन्ने प्रश्नलाई लिएर सार्वजनिक रुपमै आक्षेप लगाइयो।

युलेन्सको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “डा. देउवालाई नियुक्त गर्ने अधिकार युलेन्स फाउन्डेशनसँग मात्रै थियो। विद्यालयको स्वामित्व पनि फाउन्डेशनकै हो। तर लगातारको अफवाहले व्यवस्थापन अस्थिर बनायो।”

डा. देउवा युलेन्ससँग सुरुवाती दिनदेखि नै जोडिएकी थिइन्। शिक्षामा वैकल्पिक सोच ल्याउने, अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको पूर्वाधार तयार गर्ने र नेपाली अभिभावकलाई ‘विश्वस्तरीय’ भनिने शिक्षासंस्थाको विकल्प दिन उनले भूमिका खेलेकी थिइन्।

तर राजनीतिक हैसियतकै कारण विद्यालयको नाममा राजनीति मिसाइयो। अभिभावकहरूसँगको बैठकमा उनले राजीनामा घोषणा गरिन्। उनको भनाइ थियो— विद्यालयलाई अब राजनीतिक छायाबाट मुक्त राख्नै पर्छ।

विद्यालय ध्वस्त भएपछि अभिभावकमा सबैभन्दा ठूलो प्रश्न उठेको छ— अब बच्चाहरूको भविष्य के हुन्छ? हाल विद्यालयले अनलाइन कक्षा सञ्चालन गरिरहेको भए पनि, भौतिक पूर्वाधार बिना लामो समयसम्म यो सम्भव छैन।

अभिभावक समितिले अब विद्यार्थीका अभिभावककै संलग्नतामा नयाँ ट्रष्टी छान्ने सहमति जनाएको छ। यसको अर्थ, विद्यालयलाई पारिवारिक वा राजनीतिक प्रभावभन्दा बाहिर ल्याएर सामुदायिक ढाँचामा पुनःनिर्माण गर्ने प्रयास हो।

युलेन्स प्रकरणले केही गम्भीर प्रश्न पनि उठाएको छ । के नेपालमा निजी विद्यालयलाई अझै पनि “राजनीतिक सम्पत्ति”को रूपमा हेरिन्छ?  अभिभावकको विश्वास जित्न शिक्षालाई कसरी पारदर्शी र सुरक्षित बनाउन सकिन्छ? विद्यालयमा आक्रमण हुने संस्कृति रोक्न कसले जिम्मेवारी लिन्छ?

हालका लागि, विद्यालय आफ्ना पूर्वाधार पुनःनिर्माण गर्ने कि नयाँ मोडेलमा जाने भन्ने अनिश्चिततामा छ। युलेन्सले “अफवाह फैलाउनेलाई चुनौती” दिएको भए पनि वास्तविक चुनौती भने विद्यार्थी, अभिभावक र शिक्षकको भविष्य जोगाउनु हो।

आरजु देउवाको राजीनामासँगै विद्यालयको नयाँ नेतृत्वमा अभिभावकहरूको संलग्नता बढ्ने भए पनि, समाजमा बनेको छायाँ पखाल्न अझै लामो समय लाग्ने देखिन्छ।