अलैंची उत्पादन बढ्दा मूल्य घट्यो

काठमाडौँ । प्रमुख निर्यातयोग्य वस्तुका रूपमा रहेको अलैंचीको उत्पादन यस वर्ष उल्लेख्य रूपमा बढेको छ । उत्पादन बढेसँगै यसको मूल्य भने घटेको नेपाल अलैंची व्यवसायी महासंघले जनाएको छ ।

महासंघका अनुसार यो वर्ष अलैंचीको मूल्य घटेर प्रतिमन (४० केजी) ८१ हजारदेखि ८५ हजार रूपैयाँमा पुगेको छ । गत वर्ष प्रतिमन मूल्य एक लाख १० हजार रूपैयाँसम्म पुगेको थियो । 

महासंघका अध्यक्ष निर्मल भट्टराईका अनुसार उत्पादन वृद्धि र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा माग घटेपछि मूल्य घटेको हो । “विगतका तीन वर्ष लगातार मूल्य घटे पनि अघिल्लो वर्ष एक्कासि मूल्य बढेको थियो,” उनले भने, “किसानहरूले त्यसपछि अलैंची खेती विस्तार गरेकाले यो वर्ष उत्पादन बढेको हो ।”

उनका अनुसार अलैंची निर्यात बढाएर देशले पर्याप्त विदेशी मुद्रा आर्जन गर्न सक्ने सम्भावना छ । गत वर्ष चार हजार मेट्रिक टन अलैंची उत्पादन भएकोमा यस वर्ष उत्पादन झन्डै २५ प्रतिशतले बढेर करिब छ हजार पाँच सय मेट्रिक टन पुग्ने अनुमान गरिएको छ ।

व्यवसायीहरूका अनुसार गुणस्तरका आधारमा अलैंचीलाई ‘क’, ‘ख’ र ‘ग’ गरी तीन श्रेणीमा वर्गीकृत गरिन्छ र त्यसअनुसार प्रतिकेजी दुई हजारदेखि दुई हजार दुई सय रूपैयाँसम्म मूल्य निर्धारण गरिएको छ ।

गत आर्थिक वर्षमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा राम्रो मूल्य पाएपछि अलैंची खेतीको क्षेत्रफल पनि विस्तार भएको छ । महासंघका अनुसार अघिल्लो वर्ष १८ हजार हेक्टर क्षेत्रमा अलैंची खेती भएकोमा यो वर्ष बढेर २२ हजार हेक्टर पुगेको छ । मुलुकमा करिब ४० हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा खेती विस्तार गर्ने सम्भावना भए पनि त्यसअनुसार काम हुन नसकेको महासंघले जनाएको छ ।

मसलाका रूपमा प्रयोग हुने अलैंचीको करिब ९८ प्रतिशत उत्पादन अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा निर्यात हुने गर्छ । भन्सार विभागका तथ्यांकअनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ का पहिलो दुई महिनामा (साउन–भदौ) ८५ करोड ९६ लाख रूपैयाँ बराबरको पाँच लाख २२ हजार दुई केजी अलैंची निर्यात गरिएको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा सात अर्ब ६८ करोड ३७ लाख रूपैयाँ बराबरको ४३ लाख केजी र २०८०/८१ मा छ अर्ब २८ करोड ३१ लाख रूपैयाँ बराबरको ४० लाख ७४ हजार ८४० केजी अलैंची निर्यात भएको थियो ।

पूर्वी नेपालको अलैंची स्वास्थ्यका लागि पनि लाभदायक मानिन्छ । खाना खाइसकेपछि अलैंची सेवन गर्दा यसका रासायनिक गुणहरूले पाचन सुधार्ने, रगत शुद्ध पार्ने, ग्यास्ट्राइटिस तथा अल्सर जस्ता समस्या हुनबाट जोगाउने विश्वास गरिन्छ ।

नेपालको पूर्वी जिल्लामा उत्पादन हुने अलैंची जर्मनी, भारत, इटाली, पाकिस्तान र अमेरिका लगायतका देशहरूमा निर्यात हुने गर्छ ।