के माओवादीमा विचलनको यात्रा सुरु भएकै हाे त ?

काठमाडौं । नेकपा माओवादी केन्द्र भित्र पछिल्ला राजनीतिक गतिविधि र एकताको प्रयाससँगै पार्टीको दिशा र वैचारिक धारबारे नयाँ प्रश्न उठ्न थालेका छन्। पार्टीले आफ्नो प्रारम्भिक आदर्श र नीति–कार्यक्रमभन्दा सत्ता–साझेदारी र गठबन्धन केन्द्रित राजनीति रोज्दै जाँदा “के माओवादीमा विचलनको यात्रा सुरु भएकै हाे त?” भन्ने चर्चा बढ्न थालेको हो।

एकता र सहकार्यका नाममा हाल माओवादी केन्द्रले नेकपा एकीकृत समाजवादीलगायत दलसँग एकता प्रक्रियालाई अघि बढाइरहेको छ । तर, यो प्रयासलाई कतिपयले वैचारिक रूपान्तरणको सन्दर्भमा होइन, राजनीतिक अस्तित्व जोगाउने प्रयासको रूपमा लिँदै आलोचना गरेका छन्।

पार्टी नेतृत्वले भने यो विचलन नभई नयाँ राजनीतिक दिशातर्फको रूपान्तरण भएको दाबी गरेको छ । माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले विगतमा भनेका छन्, “अबको यात्राको लक्ष्य समाजवादतर्फको संक्रमण हो, विचार र अभ्यास दुवैमा नयाँपन ल्याउन आवश्यक छ।”

तर, पार्टीका कतिपय नेताहरू र कार्यकर्ताहरूले भने माओवादी अब आफ्नै पहिचान हराउँदै गएको गुनासो गरिरहेका छन्। “पहिले परिवर्तनका लागि क्रान्ति, अहिले पदका लागि गठबन्धन — यही परिवर्तनको स्वरूप हो,” एक केन्द्रीय सदस्यले भनेका छन्।

पार्टीभित्र पनि वैचारिक बहसभन्दा बढी पद र अवसरमा केन्द्रित राजनीति हावी भएको टिप्पणी भइरहेका छन्। संगठनभित्रको असन्तुष्टि, कार्यकर्तामाझ निराशा र जनतामाझ घट्दो विश्वासले माओवादीको मार्गप्रति प्रश्न उठाएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार माओवादी अहिले वैचारिक पुनर्परिभाषा र राजनीतिक अस्तित्वको दोबाटोमा उभिएको छ। यदि माओवादीले आफ्नो मूल विचार र जनताको मुद्दा पुनः केन्द्रमा ल्याउन सकेन भने विचलनको यात्रा स्थायी बन्न सक्ने  उनीहरूको भनाइ छ।

यद्यपि, केहीले यसलाई रूपान्तरणको प्रक्रिया मानिरहेका छन्। “माओवादीको हिंसात्मक आन्दोलनदेखि लोकतान्त्रिक समाजवादसम्मको यात्रा विचलन होइन, राजनीतिक परिपक्वता हो,” प्रचण्ड निकट एक नेताको तर्क छ।

माओवादी केन्द्र अहिले पनि सत्ताको मुख्य दलका रूपमा रहेको छ । तर, उसले विगतका वैचारिक प्रतिबद्धता र हालको व्यवहारबीचको दूरी घटाउन सकेन भने, माओवादीको आगामी यात्रा विचलन कि रूपान्तरण भन्ने प्रश्न अझ तीव्र हुने निश्चित देखिन्छ।