बाढीपहिरोले क्षतिग्रस्त बिपी राजमार्ग डाइभर्सनमै सञ्चालन, यात्रुलाई सास्ती (तस्विरहरु)

काठमाडौँ । गतवर्ष असोजको दोस्रो साता आएको बाढीपहिरोका कारण गम्भीर रूपमा क्षतिग्रस्त बनेको बिपी राजमार्ग (धुलिखेल–सिन्धुली–बर्दिबास) हाल डाइभर्सन बनाएर सञ्चालनमा छ। बाढीले सडक नै बगाएपछि कटुञ्जेबेशी, मंगलटार र नेपालथोक क्षेत्रका विभिन्न खण्डमा खोलामै अस्थायी सडक निर्माण गरी सवारी आवतजावत गरिँदै आएको छ।

खोलामाथि बनाइएको अस्थायी सडक प्रयोग गर्दा यात्रुले उच्च जोखिम मोलेर यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता छ। सडक साँघुरो,Pure नदीजन्य सामग्रीमा बनेको र अस्थायी भएकाले दुर्घटनाको जोखिम बढेको स्थानीय र यात्रुहरूको गुनासो छ। क्षतिग्रस्त खण्ड पार गर्न लाग्ने समयसमेत दोब्बरभन्दा बढी बढेको छ।

धुलाम्य सडक खण्डमा धुलो नियन्त्रणका लागि पानी हाल्दा सडक चिप्लिने समस्या थपिएको छ। यसले सवारी साधन चिप्लिने, ब्रेक नलाग्ने र दुर्घटना हुने सम्भावना झनै बढाएको चालकहरूको अनुभव छ। विशेषगरी रातको समयमा र वर्षा हुँदा यात्रा अत्यन्त जोखिमपूर्ण हुने गरेको छ।

डिभिजन सडक कार्यालय भक्तपुरका अनुसार बिपी राजमार्गका विभिन्न खण्डको पूर्ण पुनर्निर्माणका लागि करिब ९ अर्ब ६६ करोड रुपैयाँ लाग्ने प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ। भकुण्डेदेखि नेपालथोकसम्मका धेरै स्थानमा सडक, पुल, तटबन्ध र पहिरो नियन्त्रण संरचना निर्माण गर्नुपर्ने भएकाले लागत अत्यधिक बढ्ने कार्यालयको भनाइ छ।

तर यति ठूलो रकमको स्रोत भने हालसम्म सुनिश्चित भइसकेको छैन। पुनर्निर्माणका लागि बजेट अभाव हुँदा दीर्घकालीन समाधानमा ढिलाइ भइरहेको छ भने यात्रु र ढुवानी व्यवसायीले सास्ती भोग्नुपरेको छ।

राजमार्गअन्तर्गत काभ्रेपलाञ्चोकको नमोबुद्ध नगरपालिका–स्थित चौकीडाँडाबाट रोशी गाउँपालिकाको कालढुङ्गासम्म करिब १२ किलोमिटर सडकखण्डमध्ये झण्डै ८ किलोमिटर सडक पूर्ण रूपमा क्षति पुगेको थियो। कतिपय स्थानमा सडकसहित तटबन्ध र संरचना बगाएका कारण पुनर्निर्माण झनै जटिल बनेको छ।

बिपी राजमार्ग मुलुकको पूर्व–पश्चिम र मध्य पहाडी क्षेत्र जोड्ने महत्वपूर्ण वैकल्पिक राजमार्गका रूपमा चिनिन्छ। काठमाडौँ उपत्यकालाई पूर्वी नेपालसँग छोटो दूरीमा जोड्ने यो सडक व्यापार, ढुवानी, पर्यटन र स्थानीय जनजीवनका लागि अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिन्छ।

उल्लेखनीय छ, जापान सरकारको अनुदान सहयोगमा आर्थिक वर्ष २०५३–५४ देखि बिपी राजमार्ग (धुलिखेल–सिन्धुली–बर्दिबास) निर्माण सुरु गरिएको थियो। कुल १६० किलोमिटर लामो यो सडक खण्ड–खण्डमा निर्माण गरी २०७२ असार १८ गते सम्पन्न गरिएको थियो। निर्माण सम्पन्न भएपछि जापान सरकारले औपचारिक रूपमा नेपाल सरकारलाई राजमार्ग हस्तान्तरण गरेको थियो।

बाढीपहिरोका कारण पुनः ठूलो क्षति बेहोरेको बिपी राजमार्गको समयमै पुनर्निर्माण नहुँदा यात्रु सुरक्षा, आर्थिक गतिविधि र दीर्घकालीन पूर्वाधार व्यवस्थापनमा गम्भीर प्रश्न उठ्न थालेका छन्।