चुनावको पर्दा पछाडि चलिरहेको भोटको राजनीति

गत निर्वाचनमा राप्रपाका नेता कमल थापाले आफ्नै पार्टीको चुनाव चिह्न छाडेर एमालेको सूर्य चिन्ह लिएर चुनाव लडे। विडम्बना, उनी राप्रपाकै नेतासँग पराजित भए। त्यतिबेला व्यक्तिगत स्वार्थकै कारण भए पनि उनले सूर्यमा मत माग्नुपरेको थियो।

यसपटक भने थापा आफ्नै पार्टी राप्रपाको चुनाव चिह्न हलो लिएर काठमाडौं–५ बाट मैदानमा छन्। अहिलेसम्म राप्रपाको कुनै औपचारिक गठबन्धन सार्वजनिक भएको छैन।

नेपाली कांग्रेसले त झन् विशेष महाधिवेशनबाटै कसैसँग गठबन्धन नगरी चुनाव लड्ने नीति पारित गरिसकेको छ। त्यसैले कागजमा हेर्दा अहिले कुनै पनि ठूला पार्टीबीच औपचारिक गठबन्धन छैन।

तर संसदीय राजनीतिमा लामो अनुभव भएका कांग्रेस, एमाले, नेकपा र राप्रपाबीच क्षेत्रअनुसार ‘गोप्य तालमेल’ हुने सम्भावनालाई नकार्न सकिँदैन। किनकि यस्तो अभ्यासको सुरुवात भइसकेको संकेत देखिन थालेको छ।

एमाले–प्रलोपा गठबन्धन : संकेत कि उदाहरण?

आइतबार एमाले र प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (प्रलोपा) बीच भएको तालमेलले यही संकेत दिएको छ। सहमतिअनुसार, रुकुम पश्चिममा जनार्दन शर्मा र रुकुम पूर्वमा सन्दीप पुनलाई निर्वाचित गराउने शर्मा र ओलीबीच सहमती भएकाे छ । यी दुवैको पक्षमा एमालेले आँखा चिन्हमा मतदान गर्ने सहमती भएकाे छ।

सहमतिपत्रको अर्को बुँदामा भने कर्णालीका हुम्ला र जुम्लाबाहेकका जिल्ला तथा पुरानो राप्ती अञ्चलमा प्रलोपाले एमालेका उम्मेदवारलाई सूर्य चिन्हमा मत दिने उल्लेख गरीएकाे छ।

रुकुम पूर्व–पश्चिम : अंकगणितले के भन्छ?

रुकुम पूर्वमा अघिल्लो निर्वाचनमा माओवादीका पूर्णबहादुर घर्तीले १२,२६८ मत ल्याएका थिए भने एमालेका कैलाश मल्लले ५,२११ मत। समानुपातिकमा माओवादीको ८,२७१ र कांग्रेसको ५,६९२ मत थियो।

अब यही क्षेत्रमा पूर्व प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ उम्मेदवार बनेका छन् । यहाँ एमालेको उम्मेदवार छैन । यदि एमालेको सम्पूर्ण मत प्रलोपाका सन्दीप पुनतिर गयो भने, प्रचण्डलाई गम्भीर चुनौती खडा हुने आँकलन गरिएको छ।

रुकुम पश्चिममा जनार्दन शर्मालाई एमालेको समर्थन मिल्दैछ। अघिल्लो निर्वाचनमा शर्माले ३९,५४९ मत पाएका थिए भने एमाले उम्मेदवारले १२,९६९। यसपटक निर्णायक कुरा भनेको माओवादीको परम्परागत मत कति कायम रहन्छ भन्ने हो।

झापा–३ र ५ : भोट साटासाटको सम्भावित केन्द्र

यसैबीच झापाको निर्वाचन क्षेत्र ३ र ५ मा गोप्य गठबन्धनबारे छलफल भइरहेको स्रोतको दाबी छ।

क्षेत्र नम्बर ५ मा एमाले अध्यक्ष केपी ओलीलाई रास्वपाका बालेन शाहले कडा चुनौती दिएका छन्। अघिल्लो निर्वाचनमा ओलीले ५२,३१९ मत ल्याए पनि समानुपातिकमा एमालेको मत ३५,८७२ मात्रै थियो। यही क्षेत्रमा राप्रपाको ७,३७० मत ओलीलाई गएको देखिन्छ।

क्षेत्र नम्बर ३ मा भने राप्रपाका अध्यक्ष राजेन्द्र लिङ्देनले कांग्रेसका कृष्ण सिटौलालाई करिब ३ हजार मतले हराएका थिए। यहाँ एमालेको करिब १९ हजार मत लिङ्देनतर्फ गएको तथ्यांक छ।

  औपचारिक होइन, व्यवहारिक गठबन्धन

राजनीतिक अंकगणितले स्पष्ट देखाउँछ । झापा–५ मा ओलीलाई राप्रपाको साथ चाहिन्छ । झापा–३ मा लिङ्देनलाई एमालेको मत अपरिहार्य छ । बालेन शाहको बलियो उपस्थितिले ओलीमाथि थप दबाब सिर्जना गरेको छ। यही कारण अन्तिम चरणमा यी क्षेत्रहरूमा विज्ञप्तिमार्फतै ‘मौन सहकार्य’ घोषणा हुन सक्ने स्थानीय मतदाताको आकलन छ।

औपचारिक रूपमा गठबन्धन नभए पनि, यसपटकको चुनाव भित्रभित्रै भइरहेको भोट साटासाटको खेलले निर्णायक मोड लिने संकेत देखिन थालेका छन्।