रातो किताबबाट हरियो प्रचारसम्म, मोरङ–६ मा तातिएको राजनीति

विराटनगर । मोरङ क्षेत्र नं. ६ का प्रतिनिधिसभा सदस्य उम्मेदवार तथा नेपाली कांग्रेसका नेता डा शेखर कााेेइरालाले सार्वजनिक गरेको हरियो आवरणको कार्यविवरण पुस्तिका यतिबेला पूर्वी राजनीतिमा बहसको केन्द्र बनेको छ।

‘जनताले के गरिस् भनेर सोधेपछि’ भन्दै सार्वजनिक गरिएको उक्त पुस्तिकामा झण्डै दुई अर्ब २४ करोड रुपैयाँ बराबरका साढे चार सयभन्दा बढी योजना समेटिएको दाबी गरिएको छ। आर्थिक वर्ष २०८०/८१ देखि २०८३ सम्मका विकास आयोजनाहरूलाई समेटेर प्रकाशित पुस्तिकामा विराटनगर महानगरपालिका, सुन्दरहरैंचा नगरपालिका र बुढीगंगा गाउँपालिकाका विभिन्न वडामा सञ्चालित सडक, ढल, तटबन्ध, मन्दिर, सामुदायिक भवन तथा खानेपानीजस्ता योजना समावेश छन्।

तर विवादको केन्द्र भने यहींबाट सुरु भएको छ। सरकारी बजेटबाट विनियोजित र स्थानीय तहले कार्यान्वयन गरिरहेका योजनाहरूलाई व्यक्तिगत पहलको उपलब्धि जस्तो देखाइएको भन्दै विपक्षी दलहरूले प्रश्न उठाएका छन्। सामान्यतया संघीय बजेटमा समावेश योजनाहरू ‘रातो किताब’मा उल्लेख हुने गर्छन्, जसलाई राज्यको नियमित प्रक्रिया अन्तर्गत कार्यान्वयन गरिन्छ। आलोचकहरूको आरोप छ । ती योजनाहरूलाई हुबहु सारेर चुनावी प्रचार सामग्रीका रूपमा प्रयोग गरिएको हो।

नेपाली कांग्रेस मोरङ–६ का प्रचार प्रसार समितिका संयोजक देवराज तामाङले भने पुस्तिका डा. कोइरालाको पहलमा भित्रिएका बजेटहरूको विवरण भएको दाबी गरे। “जनताले के गरिस् भनेर सोध्दा तथ्यसहित देखाउनुपर्छ,” उनले भने, “ती योजनाहरू उहाँकै पहलमा आएका हुन्।”

यता नेकपा एमालेका नेता तथा सोही क्षेत्रका पूर्वप्रतिनिधिसभा सदस्य लालबावु पपण्डित ले पुस्तिकामा उल्लेख गरिएका करिब ३५० योजना आफ्नै कार्यकालमा सुरु भएको दाबी गरेका छन्। “मैले शिलान्यास गरेको र मेरै पालामा बजेट आएको योजनालाई अरूले जस लिनु उपयुक्त होइन,” उनले टिप्पणी गरे।

पुस्तिकाका केही पृष्ठमा संघीय सरकारअन्तर्गतका मन्त्रालयका कोड र बजेट शीर्षकसमेत उल्लेख गरिएको छ। यसले सरकारी अभिलेखकै प्रतिलिपि प्रयोग गरिएको आशंका बलियो बनाएको छ। कतिपय योजना अझै प्रक्रियामै रहे पनि ‘सम्पन्न कार्य’को सूचीमा राखिएको भन्दै सामाजिक सञ्जालमा समेत आलोचना भइरहेको छ।

निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा विकासका उपलब्धि देखाएर मतदातालाई प्रभावित पार्ने परम्परा नयाँ होइन। तर, राज्यको नियमित बजेटबाट सञ्चालन भएका योजनालाई व्यक्तिगत पहलको रूपमा प्रस्तुत गर्नु कत्तिको नैतिक हुन्छ भन्ने प्रश्न अहिले मोरङ–६ मा पेचिलो बनेको छ।

कांग्रेस समर्थकहरू भने बजेट भित्र्याउने राजनीतिक पहललाई पनि उपलब्धिकै रूपमा लिनुपर्ने तर्क गर्छन्। तर सर्वसाधारणबीच भने अर्को प्रश्न गुञ्जिरहेको छ । वडाले बनाएको नाली र नगरपालिकाले मर्मत गरेको सडक पनि नेताकै व्यक्तिगत उपलब्धि हो त ?