चुनावी घेराबन्दीमा एमाले: आफ्नै आधार जोगाउनै चुनौती

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा निर्वाचन हुन अब केही दिन मात्र बाँकी रहँदा राजनीतिक दलहरूबीच आरोप–प्रत्यारोप र शक्ति प्रदर्शन तीव्र बनेको छ। नेपाली कांग्रेस, नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) सबैले आफू पहिलो शक्ति बन्ने दाबी गरिरहेका छन्। तर राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार यसपटक एमाले सबैभन्दा कठिन प्रतिस्पर्धामा देखिएको छ।

आन्दोलनको प्रभाव र राजनीतिक दबाब

गत भदौ २३–२४ मा भएको ‘जेनजी आन्दोलन’पछि विकसित राजनीतिक घटनाक्रमले एमालेमाथि थप दबाब सिर्जना गरेको बताइन्छ। आन्दोलनका क्रममा भएको मानवीय तथा भौतिक क्षतिलाई लिएर एमाले नेतृत्वमाथि विपक्षी दलहरूले कडा आलोचना गर्दै आएका छन्।

विशेषगरी रास्वपाले एमाले शीर्ष नेतृत्वलाई लक्षित गर्दै चुनावी रणनीति बनाएको देखिन्छ। अध्यक्ष केपी शर्मा ओली प्रतिस्पर्धामा रहेको झापा–५ र महासचिव शंकर पोखरेल उम्मेदवार रहेको दाङ–२ लाई विपक्षीहरूले विशेष महत्वका क्षेत्रका रूपमा हेरिरहेका छन्।

कांग्रेस र नेकपाले पनि परम्परागत रूपमा एमालेसँग प्रत्यक्ष राजनीतिक प्रतिस्पर्धा गर्दै आएका कारण बहुपक्षीय दबाब एमालेमाथि केन्द्रित भएको छ।

मत गणित र घट्दो आत्मविश्वास?

२०७९ सालको निर्वाचनमा एमालेले २८ लाख ४५ हजारभन्दा बढी मत प्राप्त गर्दै पहिलो दल बनेको थियो। समानुपातिकतर्फ ३४ सांसद निर्वाचित भएका थिए। यद्यपि समग्र प्रतिनिधित्वका हिसाबले कांग्रेस अगाडि देखिएको थियो।

यसपटक भने एमालेभित्रै समानुपातिक मत ५–७ लाखसम्म घट्न सक्ने आन्तरिक आकलन गरिएको चर्चा छ। यद्यपि प्रत्यक्षतर्फ अघिल्लो परिणामभन्दा तल नझर्ने दाबी एमाले नेताहरूले गरिरहेका छन्।

एमालेको संगठनात्मक सञ्जाल बलियो रहेको कुरा प्रतिस्पर्धी दलहरू पनि स्वीकार गर्छन्। तर आन्दोलनपछिको वातावरण, नेतृत्वप्रति उठेका प्रश्न र विपक्षी दलहरूको संयुक्त दबाबले यसपटक चुनौती थपिएको विश्लेषण गरिएको छ।

आफ्नै आधार जोगाउने परीक्षा

राजनीतिक वृत्तमा एमालेले यसपटक बाह्य प्रतिस्पर्धा मात्र होइन, आफ्नै परम्परागत मत आधार जोगाउने चुनौती सामना गरिरहेको चर्चा छ। केही स्थानमा समर्थक र शुभेच्छुकहरू खुलेर मत माग्न हिच्किचाइरहेको आकलन पनि गरिन्छ।

यद्यपि एमाले नेतृत्व भने चुनावी मैदानमा आत्मविश्वासका साथ प्रस्तुत भइरहेको छ। अध्यक्ष ओलीले पार्टीलाई पुनः पहिलो शक्ति बनाउने दाबी दोहोर्‍याउँदै आएका छन्।

प्रतिस्पर्धाको अन्तिम घडी

फागुन २१ को निर्वाचनलाई लिएर सबै दल आ–आफ्नो रणनीतिमा केन्द्रित छन्। एमालेका लागि भने यो चुनाव राजनीतिक पुनर्स्थापनाको अवसर हो वा आधार क्षयको संकेत त्यसको छिनोफानो मतपेटिकाले गर्नेछ।

चुनावी परिणामले एमालेको आगामी राजनीतिक दिशा र नेतृत्वको प्रभावकारिता दुवैको मूल्यांकन गर्ने देखिन्छ।